Waarom werden meisjes in China’s voeten gebonden — en wanneer stopte dat?

Voetbinding was geen gebruik dat door de hele Chinese oudheid heen bestond. De praktijk is vanaf ongeveer de 10e eeuw gedocumenteerd, toen kleine voeten een schoonheidsideaal en statussymbool werden. Maar uiterlijk alleen verklaart niet waarom het gebruik zo lang standhield: onderzoek wijst ook op economische en huishoudelijke factoren, waaronder het maken van textiel en ander handwerk door meisjes.12910

Wanneer begon voetbinding?

De praktijk wordt doorgaans teruggevoerd op de 10e eeuw. Het Museum voor Antropologie van de Universiteit van Missouri noemt bewijs uit de periode van de Zuidelijke Tang (937–956), maar merkt op dat kleine voeten mogelijk al eerder cultureel werden gewaardeerd.1 Dat kleine voeten aantrekkelijk werden gevonden, is op zichzelf geen bewijs dat voeten toen al werden gebonden.

Bij voetbinding werden de voeten strak omwikkeld om hun vorm te veranderen. De tenen werden daarbij onder de voet gebogen en botten werden in veel gevallen gebroken. Dit kon de bewegingsvrijheid blijvend beperken.1

Waarom deden families dit?

Kleine voeten raakten verbonden met schoonheid en sociale status. In sommige gemeenschappen konden gebonden voeten bovendien de huwelijkskansen van een meisje vergroten.211 Zulke normen helpen verklaren waarom de praktijk sociaal belangrijk werd, maar bewijzen niet dat alle families dezelfde reden hadden om meisjes’ voeten te binden.

Economisch onderzoek voegt een andere mogelijke verklaring toe. Een studie vond een verband tussen voetbinding en commerciële productie van handwerk, vooral het spinnen van katoengaren. De resultaten wijzen erop dat de arbeid van meisjes in sommige gemeenschappen een rol kan hebben gespeeld.9 Verhalen en interviews over het leven van vrouwen beschrijven meisjes met gebonden voeten die thuis garen sponnen en stof weefden, voor eigen gebruik of om iets te verdienen.1012

Het beeld is dus ingewikkelder dan één verklaring die alleen naar schoonheid of seksualiteit kijkt. De economische omstandigheden verschilden per streek, en het onderzoek laat niet zien dat iedere familie of gemeenschap dezelfde motieven had.913

Wanneer stopte voetbinding?

Voetbinding nam in de 20e eeuw af, maar verdween niet overal tegelijk. Campagnes tegen de praktijk en veranderende maatschappelijke omstandigheden droegen bij aan die achteruitgang. Verslagen plaatsen het voortbestaan ervan in sommige gebieden tot halverwege de 20e eeuw.510

Bronnen hanteren verschillende eindpunten: Britannica beschrijft de praktijk als bestaand tot de stichting van de Volksrepubliek China in 1949, terwijl een artikel van de Harvard Gazette zegt dat ze tegen het midden van de 20e eeuw was verdwenen.510 De voorzichtigste conclusie is dat voetbinding geleidelijk en ongelijkmatig verdween, niet op één datum die overal gold.