Wat de herstart van de olieroute via Yanbu betekent

Saudi-Arabië heeft de export van ruwe olie vanuit de Rode Zeehaven Yanbu hervat na een stilstand van 17 dagen. De Oost-Westpijpleiding is na gedeeltelijke reparaties weer in gebruik genomen en tankers zijn opnieuw begonnen met laden. Dat betekent echter niet dat de route alweer op volle capaciteit draait. 6

De leiding werkt weer, maar met beperkingen

De Oost-Westpijpleiding vervoert olie vanuit het oosten van Saudi-Arabië naar Yanbu. Via die route kan het land olie naar de Rode Zee brengen zonder dat tankers door de Straat van Hormuz hoeven. De leiding heeft volgens berichtgeving een maximale capaciteit van 7 miljoen vaten per dag. 15

Bronnen meldden dat de leiding na de herstart ongeveer 3,5 miljoen vaten per dag verwerkte. Ook waren er bij Yanbu slechts een beperkt aantal tankers aan het laden. Een deel van de olie is bestemd voor raffinaderijen aan de westkust van het land. Op basis van deze cijfers lijkt ongeveer de helft van de genoemde maximale capaciteit nog niet beschikbaar, maar de berichten geven geen definitief beeld van de capaciteit die precies buiten gebruik blijft. 6

Europese raffinaderijen moesten naar alternatieven zoeken

Toen de aanval de pijpleiding stillegde, stopte ook het laden van olie in Yanbu. Saudi-Arabië schrapte een deel van de leveringen aan Europese klanten. Poolse raffinaderijgroep Orlen zocht vervangende olie, terwijl Aramco volgens berichtgeving minstens twee Europese raffinaderijen liet weten dat zij in oktober geen ruwe olie zouden ontvangen. De hervatting van het laden betekent op zichzelf niet dat die leveringen zijn hersteld. 18

Meer olie via de Golf, meer afhankelijkheid van Hormuz

Tijdens de verstoring verhoogde Saudi-Arabië de export via terminals aan de Golf. Op één dag werden daar volgens scheepsgegevens ongeveer 14 miljoen vaten geladen op zeven supertankers. Die route maakt de export afhankelijker van de Straat van Hormuz, een belangrijke doorgang voor olietankers. De herstart in Yanbu biedt opnieuw een alternatieve route die de zeestraat omzeilt. 15

De herstart draagt bij aan herstel van de olieaanvoer uit het Midden-Oosten, maar de stromen zijn nog kwetsbaar en volgens berichtgeving niet terug op normaal niveau. 314

Olieprijzen reageren op herstel én nieuwe risico’s

Op 15 september liepen de olieprijzen ongeveer 3 dollar op nadat de ladingen in Yanbu waren stilgelegd en Saudi-Arabië leveringen aan Europese klanten had geschrapt. Toen de pijpleiding weer ging pompen en er meer scheepvaart door Hormuz was, zakten de prijzen. Op 22 september sloot Brent op 99,25 dollar per vat, 1,09 dollar lager. 183

Nieuwe aanvallen en zorgen over de veiligheid van de scheepvaart zorgden vervolgens opnieuw voor prijsdruk naar boven: op 24 september steeg Brent 3,4% tot 106,60 dollar per vat. De markt blijft dus heen en weer bewegen tussen hoop op extra aanbod en vrees voor nieuwe verstoringen. 4

De beschikbare berichtgeving onderbouwt geen specifieke verandering in de handelsposities van beleggers in Brent-olie of koper. Wel is duidelijk dat het vooruitzicht voor olie mede afhangt van de voortgang van de reparaties, de veiligheid van de routes en de uitkomst van diplomatieke pogingen tussen de Verenigde Staten en Iran. Zolang daar geen doorbraak is en het verkeer door Hormuz onzeker blijft, is een volledig herstel van de regionale oliestromen niet verzekerd. 1314