Waarom de rente op Amerikaanse staatsobligaties oploopt

De rente op Amerikaanse staatsobligaties is gestegen doordat beleggers hun verwachtingen over inflatie, het beleid van de Federal Reserve (de Amerikaanse centrale bank) en het aanbod van nieuwe leningen bijstellen. De rente op tienjarige obligaties liep vanaf het dieptepunt eind februari tot en met de eerste week van september met ongeveer 0,8 procentpunt op. Op 24 september bereikte die 5,196%, het hoogste niveau sinds 2007.18

Dat kan samengaan met berichten over bedrijven en consumenten die het moeilijker krijgen. Zulke bedrijfsresultaten zijn alleen geen zelfstandige verklaring voor de verkoopgolf op de obligatiemarkt. En het is evenmin juist om zorgen over de Amerikaanse staatsschuld buiten beschouwing te laten.

Inflatie en Fed-verwachtingen zetten de rente hoger

Als beleggers verwachten dat de inflatie hoog blijft, kunnen ze een hoger rendement eisen om hun geld voor langere tijd in obligaties vast te leggen. Ook verwachtingen over het rentebeleid van de Fed spelen mee: als de centrale bank de kortetermijnrente hoog houdt of verder verhoogt, passen beleggers hun verwachtingen voor obligatierentes aan.

In september verhoogde de Fed haar beleidsrente naar een bandbreedte van 3,75% tot 4,00% en wees ze op de mogelijkheid van verdere verhogingen. Reuters meldde dat stijgende olieprijzen de inflatiezorgen opnieuw aanwakkerden. Op 24 september liep de rente op tienjarige Amerikaanse staatsobligaties op tot 5,196%; die op dertigjarige obligaties bereikte het hoogste niveau sinds 2004.1718

Ook sterker dan verwachte economische cijfers droegen bij aan de renteverwachtingen. Dat is belangrijk: de rente kan niet alleen stijgen wanneer beleggers een neergang vrezen, maar ook wanneer de economie en de inflatie sterk genoeg lijken om het monetaire beleid langer strak te houden.

Bedrijfsberichten tonen druk, maar geen compleet economisch beeld

Recente bedrijfsresultaten laten zien dat sommige ondernemingen met tegenwind te maken hebben. Ze bewijzen niet dat de hele economie verzwakt. Bestuurders van Paychex omschreven de arbeidsmarkt als ‘low-hire, low-fire’: werkgevers nemen weinig mensen aan, maar ontslaan er ook weinig.12 General Mills zei dat hogere kosten voor onder meer grondstoffen de resultaten drukten, terwijl een veerkrachtige vraag naar eten voor thuis een deel van die druk opving.1

Ook de cijfers uit de restaurantsector lopen uiteen. Bij Cracker Barrel daalde de vergelijkbare restaurantomzet met 2,1%, terwijl het aantal gasten met 6,1% terugliep.2 Bij Olive Garden steeg de vergelijkbare omzet in het eerste fiscale kwartaal van Darden met 1,1%; de totale omzet van Darden nam met 5,1% toe. Dat wijst op uiteenlopende omstandigheden bij specifieke bedrijven, niet op één allesomvattende maatstaf voor de economie. Het verklaart de stijging van de staatsrente ook niet rechtstreeks.

Het onderscheid is van belang. Een teruglopende vraag kan op termijn de verwachting van lagere rentes versterken en zo de obligatierente drukken. Maar zolang inflatie zorgen baart en beleggers denken dat de Fed de rente hoog houdt, werkt die druk de andere kant op.

Staatsschuld en het aanbod van obligaties tellen óók mee

Het zou misleidend zijn om de rentestijging toe te schrijven aan inflatie en renteverwachtingen in plaats van aan zorgen over schulden. Beleggers wijzen ook op de omvangrijke overheidsleningen, meer bedrijfsobligaties en de extra vergoeding die zij mogelijk willen voor het aanhouden van langlopende obligaties. Die vraag-en-aanbodfactoren kunnen de langetermijnrente verhogen, naast inflatie en het verwachte Fed-beleid.

Welke factoren het zwaarst wegen, kan veranderen. Voor de stijging tot begin september wees TD Economics op hogere verwachte Fed-rentes en een grotere premie voor langlopende schuld. Ook omvangrijke leningen van overheden en bedrijven en een kleinere vraag van traditionele kopers speelden mee. Reuters beschreef de rentestijging in september eveneens als het resultaat van meerdere factoren, waaronder inflatierisico’s, financieringsbehoeften en concurrentie om geld van beleggers.

Wat een hogere obligatierente betekent

De rente op Amerikaanse staatsobligaties is een belangrijke marktrente en werkt door in de financieringskosten voor huishoudens, bedrijven en de overheid. Als die rente stijgt, kan lenen duurder worden. De beweging is dus niet simpelweg een keuze tussen ‘de economie verzwakt’ en ‘de staatsschuld is het probleem’. Inflatie en verwachtingen over de rente kunnen de obligatierente opdrijven, ook als sommige bedrijven minder bezoekers of hogere kosten melden. Meer schuld op de markt en een hogere vergoeding die beleggers voor langlopende obligaties vragen, kunnen daar bovenop komen.