Waarom de energieschaarste van 2026 tot in de winter kan aanhouden

De energieschaarste van 2026 heeft niet één oorzaak. Beperkingen voor de scheepvaart in de Golf, aanvallen op een alternatieve Saoedische exportroute en schade aan Russische raffinaderijen raken verschillende schakels in de brandstofketen. Nu voorraden slinken en de winter nadert, kunnen verstoringen de prijzen hoog houden — ook als er nog steeds olie op de markt komt.

Meerdere verstoringen zetten tegelijk druk op het aanbod

De Straat van Hormuz speelt een centrale rol: het scheepvaartverkeer door deze belangrijke doorgang is sterk beperkt, waardoor de uitvoer uit de Golf wordt geraakt. De Rode Zee is geen betrouwbaar alternatief gebleken. Houthi-aanvallen leidden tot een tijdelijke stillegging van de Saoedische Oost-Westpijpleiding en tot het opschorten van het laden van ruwe olie in Yanbu, de Saoedische exporthaven aan de Rode Zee. 202122

Later namen de Saoedische verschepingen toe, nadat de pijpleiding weer in gebruik was genomen en meer olie door Hormuz kon worden vervoerd. Nieuwe aanvallen wakkerden de zorgen over de aanvoer echter opnieuw aan. Een tijdelijke verbetering betekent dus niet automatisch dat de export weer betrouwbaar verloopt. 1819

De druk beperkt zich niet tot ruwe olie. Verstoringen van de uitvoer van LNG — vloeibaar aardgas dat per schip wordt vervoerd — zetten Europese en Aziatische afnemers tegenover elkaar in de concurrentie om ladingen. Europa probeert ondertussen zijn gasvoorraden aan te vullen voor de winter. Ook de problemen bij Russische raffinaderijen spelen mee: samen met de lagere uitvoer van diesel en gasolie uit de Golf verkleinen die het aanbod van geraffineerde brandstoffen.

Kleine voorraden laten minder ruimte voor een nieuwe schok

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) meldde dat de wereldwijde olievoorraden in augustus zijn gedaald. Volgens het agentschap wordt het volledige herstel van de olieaanvoer uit de Golf pas in 2027 verwacht. In de Verenigde Staten zullen de dieselvoorraden naar verwachting tot eind 2026 onder het laagste niveau van de afgelopen vijf jaar blijven.

Dit zijn verschillende maatstaven, maar ze wijzen op dezelfde kwetsbaarheid: voorraden bieden minder buffer wanneer aanvoerroutes of raffinaderijen worden verstoord. Daardoor kunnen prijzen sterker reageren op bedreigingen voor scheepvaart of infrastructuur. Het Amerikaanse energieagentschap EIA verwacht bovendien dat beperkingen op de uitvoer uit het Midden-Oosten tot eind 2026 aanhouden. De regionale olieproductie zou daardoor tot het tweede kwartaal van 2027 onder het gemiddelde van vóór het conflict blijven.

Hogere energiekosten drukken op de vooruitzichten, maar betekenen niet automatisch een recessie

De OESO verwacht dat de inflatie in de G20 in 2026 uitkomt op 4,1%, tegenover 3,4% in 2025. Tegelijkertijd verhoogde de organisatie haar prognose voor de wereldwijde economische groei in 2026 naar 2,9%. 21 Dat wijst erop dat energiekosten huishoudens en bedrijven onder druk kunnen blijven zetten, terwijl de wereldeconomie toch blijft groeien.

Die prognose is geen garantie dat de groei onder alle omstandigheden standhoudt. De OESO waarschuwt dat een langdurig conflict de vooruitzichten kan verslechteren, al gaat haar basisscenario nog steeds uit van economische groei. 15

Wat kan de prijzen omlaag brengen?

Betrouwbaarder scheepvaartverkeer door Hormuz, herstel van de export uit de Golf en goed functionerende alternatieve routes zouden de druk kunnen verlichten. De markt reageerde op de hervatting van de Saoedische pijpleiding en de toegenomen verschepingen met een verbetering; nieuwe aanvallen lieten vervolgens zien hoe snel het vertrouwen weer kan omslaan. 1819

Maar herstel draait niet alleen om de aanvoer van ruwe olie. Voor diesel is ook raffinagecapaciteit nodig, terwijl LNG afhankelijk is van veilige scheepvaartroutes en beschikbare ladingen. Zolang die stromen onzeker blijven en voorraden nog niet zijn aangevuld, blijft de energiemarkt gevoelig voor nieuwe verstoringen — juist nu de wintervraag dichterbij komt.