Waarom paus Leo wereldwijde regels voor AI wil

Paus Leo XIV vraagt om internationale regels voor kunstmatige intelligentie omdat de ontwikkeling ervan volgens hem sneller kan gaan dan het toezicht. AI kan mensen ten goede komen, maar mag niet uitsluitend worden gestuurd door commerciële belangen of de keuzes van afzonderlijke landen. Leo wil dat de technologie de menselijke waardigheid en het algemeen belang dient.459

AI kan helpen, maar voordelen zijn niet vanzelfsprekend

Leo pleit niet voor het afwijzen van technologische vooruitgang. Zijn eerste encycliek, Magnifica Humanitas, gaat juist over de vraag hoe die vooruitgang ten dienste kan staan van mensen. De paus legt daarbij nadruk op waarheid, waardig werk, sociale rechtvaardigheid en vrede.1216

Tegelijk waarschuwt hij dat AI misinformatie kan verspreiden en ongelijkheid kan verdiepen. Ook kunnen menselijke relaties en kritisch denken onder druk komen te staan als systemen zonder ethisch toezicht worden ingezet.49 Daarom riep Leo op om AI te ontwikkelen die maatschappelijke tegenstellingen niet aanwakkert, maar vrede en onderlinge verbondenheid ondersteunt.2

De grootste zorg: wapens zonder voldoende menselijke controle

De waarschuwingen van de paus zijn het scherpst als het over oorlog gaat. Hij vreest dat autonome wapens beslissingen over leven en dood steeds meer buiten menselijk bereik brengen. Bij de presentatie van zijn eerste grote AI-document waarschuwde hij dat sommige systemen in de praktijk al bijna niet meer door mensen te beheersen zijn.4

De BBC meldde ook dat Leo vindt dat minder menselijke controle het moeilijker maakt om te beoordelen of een oorlog rechtvaardig is. Hij waarschuwde bovendien voor een wapenwedloop rond AI.6 Het gaat hem dus niet alleen om de mogelijkheid dat een systeem faalt, maar ook om de risico’s van een technologie die conflicten kan aanjagen en verantwoordelijkheid vertroebelen. Leo waarschuwde dat AI de wereld op een pad van eindeloze oorlog kan zetten.24

Waarom vrijwillige afspraken volgens Leo niet genoeg zijn

Leo pleit voor stevige regelgeving en wil dat ontwikkelaars het algemeen belang vooropstellen, niet alleen winst.5 Dat sluit aan bij een bredere lijn van het Vaticaan: wetgeving moet technologische creativiteit mogelijk maken, maar tegelijk mensenrechten en menselijke waardigheid beschermen.8

De zorgen van het Vaticaan zijn bovendien niet nieuw. Volgens Reuters waarschuwde het Vaticaan al jaren voordat grote Amerikaanse AI-bedrijven in september 2026 bij de VN-Veiligheidsraad alarm sloegen over mogelijke catastrofale risico’s.1 In 2025 zei Leo dat de Kerk moest reageren op een nieuwe industriële revolutie en de ontwikkeling van AI.

Waarom landen moeten samenwerken

Kardinaal Pietro Parolin, staatssecretaris van het Vaticaan, waarschuwde dat landen AI niet ieder voor zich moeten aanpakken. Hij riep op stil te staan bij de gevolgen van de technologie en verwees ook naar recente oproepen van grote technologiebedrijven om AI te reguleren. De boodschap is dat grensoverschrijdende uitdagingen om samenwerking tussen landen vragen.

Dat bedrijven om regels vragen, maakt publieke controle niet overbodig. Het is één onderdeel van een breder gesprek over toezicht. In september spraken ongeveer dertig Amerikaanse bisschoppen achter gesloten deuren met zeven AI-deskundigen van vier technologiebedrijven. De Amerikaanse bisschoppenconferentie heeft daarnaast een werkgroep voor AI opgericht.

De kern van Leo’s oproep: zorg dat de inzet van AI in de samenleving en in conflicten niet sneller gaat dan het menselijke oordeel en de waarborgen eromheen. Hij ziet de mogelijkheden, maar wil dat bescherming van mensen, vrede en betekenisvol toezicht vooropstaan.2512