AI-verwijten en plagiaatclaims: waarom Oréliens roman van de Goncourt-lijst verdween

De Académie Goncourt haalde de debuutroman C’était ça ou mourir van de Haïtiaans-Canadese schrijver Thélyson Orélien op 25 september van de longlist voor 2026. De academie zei dat ze de integriteit van de prijs wilde beschermen. Volgens haar wezen analyses erop dat het boek „naar alle waarschijnlijkheid” grotendeels met kunstmatige intelligentie was gemaakt. Dat is de beoordeling van de academie, geen onafhankelijk bewezen feit. Orélien ontkent dat hij AI gebruikte. 11015

Wat leidde tot de beslissing?

De discussie begon met een bericht van het anonieme X-account Balance ton Claude. Het account beweerde dat tests van fragmenten uit de roman erop wezen dat die bijna helemaal door AI was geschreven. Kort daarna kwamen er ook berichten over mogelijk plagiaat in teksten die Orélien meer dan tien jaar eerder publiceerde. Zo beschreef de krant La Presse een column uit 2013 als vrijwel geheel een licht bewerkte vertaling van een eerder verschenen artikel. Die beschuldigingen gaan over ouder werk; ze bewijzen op zichzelf niet dat deze roman geplagieerd is of met AI is geschreven. 20

Wat zeggen Orélien en zijn uitgevers?

Orélien heeft de AI-beschuldiging ontkend en de aanvallen op hem racistisch genoemd. Ook zei hij dat men hem het zwijgen wilde opleggen. 2 Zijn Franse uitgever Grasset sprak steun voor hem uit. De Canadese uitgever Boréal koos een voorzichtiger koers: die schortte de promotie van het boek op, zei dat het op dat moment niet kon bevestigen of ontkennen dat AI was gebruikt en noemde plagiaat onaanvaardbaar. 24

Detectoruitslagen zijn geen sluitend bewijs

De AI-detectors die in de berichtgeving werden genoemd, leverden niet allemaal dezelfde uitkomsten op. Tests van fragmenten door verschillende systemen gaven sterk uiteenlopende resultaten. Zo’n uitslag kan dus niet op zichzelf vaststellen wie een tekst heeft geschreven. 19

Dat maakt de kwestie niet eenvoudig: de AI-vraag en de beschuldigingen over ouder werk moeten afzonderlijk worden beoordeeld. De zaak laat tegelijk zien hoe lastig het is om auteurschap en originaliteit vast te stellen, en hoe snel een publieke beschuldiging de reputatie van een schrijver kan schaden. Oréliens melding van racistische aanvallen verdient serieuze aandacht, maar beantwoordt op zichzelf niet de vragen over auteurschap of plagiaat.

Van verkoopsucces naar controverse

De roman had meer dan 35.000 exemplaren verkocht en won de Prix du Roman Fnac, voordat de controverse de aandacht opeiste. Het verhaal volgt een Haïtiaanse geschiedenisleraar die voor bendegeweld in Port-au-Prince vlucht en op weg gaat naar Canada. De verwijdering van de Goncourt-longlist zette die migratievertelling in de schaduw van een andere vraag: wie — of wat — heeft het boek geschreven? 182015