AI om je pols of op je neus: wie beschermt de omstander?

Je mist iets wat iemand net zei, drukt tweemaal op je horloge en leest het terug. Of je ziet iemand met een slimme bril, zonder te weten of de camera of microfoon actief is. Voor de drager zijn dat handige functies; voor de ander rijst een vraag: wie bepaalt wat er met mijn woorden of beeld gebeurt?

Apple bewaart geen audio, maar tekst kan blijven bestaan

Op de Apple Watch Series 12 en Ultra 4 toont Live Rewind na een dubbele druk op de Digital Crown een tekstfragment van de voorgaande 15 seconden spraak. De functie blijft daarna niet doorlopend transcriberen. Siri Recap werkt anders: die functie luistert naar gesprekken in de omgeving om er beknopte notities van te maken.171922

Apple zegt dat Audio Intelligence geen geluidsopnamen maakt of bewaart. De ruwe audio die voor de verwerking wordt gebruikt, zou niet toegankelijk zijn voor Apple, apps of het besturingssysteem. Bij het activeren van Live Rewind klinkt bovendien een signaal en verschijnt een microfoonindicator op het scherm. Dat neemt niet elk privacyrisico weg: de drager kan het tekstfragment opslaan.231817

Een bril zonder camera heeft nog steeds microfoons

Bij Ray-Ban Meta-brillen mét camera knippert een lampje tijdens het filmen. Volgens Meta schakelt de camera uit als dat lampje wordt afgedekt of ermee wordt geknoeid. Dat maakt heimelijk filmen moeilijker, maar garandeert niet dat iedere omstander het signaal opmerkt.215

De Ray-Ban Meta Audio heeft helemaal geen camera en kan dus geen foto’s of video’s maken. De bril houdt wel zijn microfoons en audiofuncties. Volgens Reuters ontbreekt een duidelijk signaal voor omstanders wanneer geluid wordt opgenomen.12 Zonder camera verdwijnt het risico van ongewenste beeldopnamen, niet de vraag wat er met gesprekken in de buurt gebeurt.

Toestemming van de drager is niet die van iedereen

Dat iemand een functie zelf inschakelt, betekent niet dat collega’s of bezoekers ermee hebben ingestemd. In Zuid-Afrika maakt juridische duiding van de privacywet POPIA onderscheid tussen louter persoonlijk of huishoudelijk gebruik, dat doorgaans is uitgezonderd, en gebruik binnen organisaties. Werkgevers moeten daarbij rekening houden met transparantie, een rechtsgrond voor verwerking en beveiliging. In gevoelige ruimten kunnen beperkingen op wearables passend zijn.

Ook Europese toezichthouders kijken kritisch naar het gebruik van slimme brillen. De Franse privacytoezichthouder CNIL vraagt aandacht voor camera’s, microfoons en AI-functies. De privacytoezichthouder van de Duitse deelstaat Hamburg beoordeelt het opnemen van mensen buiten de nauwe familie- en vriendenkring als doorgaans niet toegestaan zonder geïnformeerde toestemming, afgezien van zeldzame gevallen waarin een gerechtvaardigd belang kan gelden. Dat is een beoordeling van het gebruik, geen Europees verbod op het dragen van zulke brillen.

Daar ligt de praktische grens: een apparaat dragen is iets anders dan informatie over anderen vastleggen of verwerken. Verwerking op het apparaat, waarschuwingssignalen en een ontwerp zonder camera beperken elk een ander risico. Duidelijke afspraken over wanneer vastleggen mag en hoe betrokkenen daarvan horen, blijven nodig.