Singapore, negentien andere landen en de Europese Commissie schaarden zich op 21 september 2026 achter A Call for Control of Frontier AI Models. De oproep werd gelanceerd aan de zijlijn van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. De aanleiding was de snelle ontwikkeling van steeds krachtigere AI-modellen, terwijl de veiligheidsrisico’s daarvan niet goed binnen landsgrenzen zijn op te vangen.
4
10
12
De belofte benutten, de controle behouden
Voor Singapore verwoordde premier Lawrence Wong de afweging helder: AI biedt grote mogelijkheden, maar moet onder menselijke controle en toezicht blijven. Volgens hem vraagt dat om sterkere internationale samenwerking.
10 De verklaring zet de voordelen van AI dus niet tegenover veiligheid. Ze bepleit waarborgen waarmee landen de technologie verantwoord kunnen benutten.
3
10
Met frontier AI doelen de initiatiefnemers op de meest geavanceerde AI-modellen. De oproep, aangevoerd door Finland en Noorwegen, vraagt om gezamenlijke veiligheidsnormen en manieren om te toetsen of die worden nageleefd. Ook wordt een mogelijke internationale instelling genoemd die normen kan vaststellen en handhaven.
3
5 Het is een voorstel voor samenwerking, geen besluit waarmee al een nieuwe VN-toezichthouder is opgericht.
3
Een door de Nederlandse overheid gepubliceerde tekst noemt daarnaast transparante veiligheidsprotocollen van bedrijven, tests vóór ingebruikname en onafhankelijke beoordeling met voldoende toegang voor deskundige beoordelaars.
9 Zulke maatregelen moeten ervoor zorgen dat menselijke instructie, toezicht en controle ook bij krachtiger modellen betekenis houden.
6
9
Wie deden mee — en wie niet?
De oproep ging uit van de Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre. Bij de lancering sloten twintig landen en de EU zich aan; Singapore was een van die landen.
4
6
10 De Verenigde Staten en China deden niet mee. Uit de beschikbare informatie blijkt niet waarom zij de verklaring niet onderschreven.
6
De kern is daarmee een internationale aanpak van risico’s die landsgrenzen overschrijden: niet uitsluitend vertrouwen op afzonderlijke bedrijven of nationale regels, maar samenwerken aan controleerbare veiligheidsafspraken. Hoe een eventuele toezichtsinstelling eruit zou zien, is met deze verklaring nog niet vastgesteld.
3
5