Wat Dewar en McGetchin onthullen over de maan

De twee ontdekkingen gaan over heel verschillende momenten in de geschiedenis van de maan. Dewar biedt een aanwijzing voor een magneetveld dat ongeveer 4,2 miljard jaar geleden in het binnenste van de maan werd opgewekt. McGetchin is juist een jonge inslagkrater: die laat zien hoe één botsing de maanbodem tot ver buiten het zichtbare gat kan veranderen. 2

Dewar: een verborgen bron van magnetisme

Onderzoekers hadden geen gesteentemonster uit Dewar, een gebied op de achterkant van de maan. Ze vergeleken metingen van de zwaartekracht met gegevens over het magnetisch veld, verzameld vanuit banen om de maan. Beide vertonen op dezelfde plaats een afwijking. Hun model verklaart die combinatie als een relatief dicht, sterk gemagnetiseerd lichaam onder het oppervlak, mogelijk gestolde vulkanische lava. Het gaat dus om een interpretatie van metingen, niet om een opgegraven en rechtstreeks gedateerd stuk gesteente.

Volgens dat model vormde het gesteente zich rond 4,2 miljard jaar geleden en was voor zijn magnetisatie een veld van meer dan 11 microtesla nodig. Die waarde is een berekende ondergrens, geen nauwkeurige meting van hoe sterk het maanveld destijds werkelijk was. Ook de ouderdom berust op de geologische en modelmatige duiding van het gebied. Samen ondersteunen de gegevens het idee van een vroegere dynamo: een magneetveld opgewekt door processen in het maaninterieur.

Dat is belangrijk omdat onderzoek aan Apollo-monsters geen eenduidig beeld heeft opgeleverd van de sterkte en levensduur van dat veld. Een recente heranalyse wijst erop dat uitzonderlijk sterke magnetische perioden kort kunnen zijn geweest, terwijl het veld meestal zwak was. Dewar levert bewijs van een andere plek en via een andere methode, maar bewijst op zichzelf niet dat het veld onafgebroken sterk bleef. Nieuwe metingen en uiteindelijk goed gedateerde monsters van de achterkant van de maan kunnen de gesteentesoort, ouderdom en magnetisatie toetsen. 17

McGetchin: de inslag reikte verder dan de krater

De inslag die McGetchin vormde, vond plaats tussen 11 april en 22 mei 2024. Tijdens een controle van beelden van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter zag onderzoeker Robert Wagner in 2025 een nieuwe lichte plek met een donkere rand. Vergelijking met oudere opnamen bracht de krater aan het licht: ongeveer 222 meter breed en 43 meter diep. Volgens NASA is dit de grootste pas gevormde krater die tot dusver in het zonnestelsel is geïdentificeerd. De lichte plek is niet het gat zelf, maar materiaal dat bij de inslag is weggeslingerd. 2310

Warmtemetingen tonen rond de krater een opvallend koude zone die veel groter is dan de krater. Een mogelijke verklaring is dat de inslag de losse bovenlaag — het regoliet — heeft omgewoeld, waardoor die warmte minder goed vasthoudt. McGetchin biedt daarmee een zeldzaam geval waarbij onderzoekers het moment van ontstaan kunnen begrenzen en vervolgens kunnen volgen hoe het verstoorde oppervlak verandert. Verdere beelden en temperatuurmetingen moeten uitwijzen hoe lang de koude zone blijft bestaan en welke processen precies aan de afkoeling bijdragen. Ook de krater en het uitgeworpen materiaal kunnen inzicht geven in gesteente dat vóór de inslag onder het oppervlak lag. 1215