Een vaarroute is nog geen heropening van de Straat van Hormuz

Iran wil dat de Verenigde Staten instemmen met een tijdelijke scheepvaartroute die het land met Oman heeft uitgewerkt. Dat is geen afspraak over vrije doorvaart. Volgens een Iraanse bron biedt de verstandhouding met Oman een basis voor heropening van de Straat van Hormuz, maar gaat de zeestraat daardoor niet meteen open. 184

Hoe zou de route werken?

De voorgestelde corridor is ongeveer zeven mijl breed, ofwel circa 11 kilometer. Volgens de regeling waarover wordt gesproken, zouden koopvaardijschepen de Perzische Golf binnenvaren via een door Iran gecontroleerde route. Schepen die de Golf verlaten, zouden een door Oman gecontroleerde route gebruiken. Iran en Oman werken nog aan de uitwerking van de afspraken. 17419

Het verschil is belangrijk: een route aanwijzen is niet hetzelfde als schepen toestemming geven die te gebruiken. En zelfs als schepen van de tijdelijke route gebruik kunnen maken, betekent dat nog niet dat het normale verkeer door de zeestraat is hersteld. 419

Wat eist Iran van de VS?

Teheran verlangt onder meer dat de VS de zeeblokkade van Iraanse havens beëindigen en sancties verlichten. Iran heeft daarnaast opgeroepen tot een staakt-het-vuren, de vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden en een einde aan de Amerikaanse militaire druk. De voorwaarden gaan dus verder dan de inrichting van een vaarroute. 189

Op 22 september zei een hoge Iraanse functionaris tegen Reuters dat Iran de zeestraat binnen zeven dagen zou kunnen heropenen als Washington de militaire druk vermindert en de blokkade opheft. Dat was een voorwaardelijk aanbod, geen bericht dat de doorvaart alweer was hervat. 24

Waarom is een akkoord nog onzeker?

Amerikaanse en Iraanse functionarissen voerden in New York gesprekken met bemiddeling van onder meer Qatar. Volgens regionale bronnen heeft Iran een stappenplan voorgesteld met een regionaal staakt-het-vuren van maximaal 60 dagen, een gefaseerde heropening van Hormuz en een einde aan de Amerikaanse blokkade. Washington wil de blokkade volgens datzelfde bericht niet opheffen voordat Iran voldoende goede wil toont. Daarmee blijft juist de volgorde van de stappen een struikelblok. 11

Ook overleg met landen rond de Perzische Golf heeft nog geen doorbraak opgeleverd: een door Oman te organiseren bijeenkomst over het scheepvaartvoorstel werd uitgesteld. De gevolgen van de verstoring zijn intussen zichtbaar. Volgens voorlopige scheepsvolggegevens die Radio Free Europe/Radio Liberty aanhaalde, daalde het aantal dagelijkse passages van vrachtschepen rond 14 september tot minder dan tien. Vóór de oorlog liep via de Straat van Hormuz ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie-export. 137

De corridor biedt daarmee mogelijk een manier om schepen weer te laten varen. Maar daarvoor zijn nog afspraken nodig over het gebruik ervan én over de bredere eisen die Iran aan heropening verbindt. 41819