Iran wil in beslag genomen schepen verkopen: om welke vaartuigen gaat het?

Iran wil commerciële schepen met banden met de Verenigde Staten en Israël verkopen die tijdens de oorlog in de Straat van Hormuz en de Perzische Golf in beslag zijn genomen. Volgens de Iraanse rechterlijke macht is de opbrengst bestemd voor getroffen personen en families. Het gaat voorlopig om een aangekondigd plan: er is geen definitieve lijst van te verkopen schepen, geen bekend verkoopschema en geen bevestiging dat er al geld is uitgekeerd.914

Welke schepen zijn bekend?

Justitiefunctionaris Hassan Abdollianpour zegt dat meerdere schepen op grond van rechterlijke beslissingen in beslag zijn genomen. Hij noemde niet welke schepen verkocht zouden worden en lichtte de omstandigheden van de afzonderlijke inbeslagnames niet toe.914

In berichtgeving over de oorlog worden twee schepen bij naam genoemd: de onder Panamese vlag varende MSC Francesca en de onder Liberiaanse vlag varende Epaminondas. De Iraanse Revolutionaire Garde nam ze in april in beslag. Dat betekent niet dat een van beide ook op de verkooplijst staat.11

Daarnaast wees de Iraanse rechterlijke macht op een ouder dossier: een schip met banden met de Israëlische zakenman Eyal Ofer, dat meer dan twee jaar geleden in beslag werd genomen. De zaak lag volgens berichtgeving bij het Iraanse hooggerechtshof. Ook dit schip is geen bevestigde kandidaat voor verkoop onder het nieuwe plan.7

Hoe zou de compensatie werken?

Volgens Abdollianpour moet de verkoopopbrengst terechtkomen bij mensen en families die door het recente conflict zijn getroffen. Iran brengt schade in kaart: volgens een bericht van de rechterlijke macht is schade aan 537 vaartuigen beoordeeld in Bandar Abbas, Qeshm, Bandar Lengeh en Jask. Dat is een aantal op schade beoordeelde vaartuigen, niet het aantal schepen dat voor verkoop in beslag is genomen. Wie precies voor compensatie in aanmerking komt, hoeveel zij zouden krijgen en wanneer, is niet bekendgemaakt.129

Iran heeft eerder wel geld verkregen uit een in beslag genomen lading. Ruwe olie van de Amerikaanse tanker Advantage Sweet, die in 2023 werd aangehouden, zou voor 36 tot 37 miljoen dollar zijn verkocht voor een afzonderlijke schadeclaim die verband houdt met sancties. Dat gebeurde vóór de oorlog die in februari 2026 begon en is iets anders dan de verkoop van een schip zelf.34

Waarom speelt dit rond de Straat van Hormuz?

Het verkoopplan staat niet op zichzelf. Het Iraanse parlement heeft een voorstel besproken om schepen met banden met de VS en Israël de doorgang door de zeestraat te ontzeggen totdat Iran compensatie voor oorlogsschade ontvangt. Een Iraanse autoriteit voor de zeestraat publiceerde bovendien een lijst van 77 schepen die volgens haar doorvaartregels hadden geschonden. Ook die lijst is geen lijst van schepen die verkocht mogen worden.117

Nadat in september bij Qeshm een Iraans vrachtschip was getroffen, stelde Teheran een briefing voor buurlanden over zijn omstreden scheepvaartregelingen uit.2 Voorlopig blijft het onderscheid tussen in beslag genomen schepen, bezittingen die als mogelijke compensatie worden genoemd en daadwerkelijk verkochte schepen doorslaggevend.91114