Waarom de VS Australiës plan voor een algoritmevrije feed ‘censuur’ noemen

Australië en de Verenigde Staten botsen openlijk over de vraag wie bepaalt hoe onlinefeeds werken, hoe platforms schadelijke inhoud moeten aanpakken en of nationale internetregels gevolgen kunnen hebben buiten de eigen landsgrenzen.

De regering-Trump verzet zich niet alleen tegen een instelling voor algoritmes. Volgens Washington kan een wettelijke plicht om door de overheid omschreven schade aan te pakken, in combinatie met voorgeschreven feedopties en forse boetes, platforms ertoe brengen legale uitingen te beperken. De regering-Albanese stelt daartegenover dat het plan gebruikers meer controle over hun feed geeft en digitale diensten verantwoordelijk maakt voor voorzienbare online schade. Ten tijde van de Amerikaanse interventie ging het nog om een consultatieversie van de wet. 3

Waarom Washington spreekt van censuur

De Amerikaanse ambassade in Canberra zei zich „ernstig zorgen” te maken dat het voorstel censuur van beschermde uitingen kan faciliteren, ook van uitingen door Amerikanen. Die kritiek steunt op twee samenhangende punten.

Ten eerste verzetten de VS zich tegen wat zij zien als strikte, uniforme voorschriften voor het ontwerp van platforms. Sociale-mediagebruikers zouden kunnen kiezen tussen een algoritmisch aanbevolen feed en een feed met alleen berichten van accounts die zij zelf volgen. Volgens Washington kan een verplicht voorgeschreven feedopzet bepalen welke stemmen en opvattingen bereik krijgen, ook als berichten niet worden verwijderd. 311

Ten tweede waarschuwen de VS dat ruime of vage definities van schade toezichthouders veel speelruimte kunnen geven. Bedrijven zouden dan, uit angst voor aansprakelijkheid, legale maar controversiële inhoud minder zichtbaar kunnen maken of beperken. Zo kan een veiligheidsverplichting volgens Washington uitmonden in censuur op basis van standpunt. 47

Washington beschouwt dit bovendien niet als een uitsluitend Australische kwestie. Veel getroffen platforms hebben hun hoofdkantoor in de VS en gebruiken producten over landsgrenzen heen. Regels uit Australië kunnen volgens de Amerikaanse regering daardoor invloed hebben op productontwerp, verspreiding van inhoud en de online-uitingen van Amerikanen buiten Australië. De VS noemen dat „extraterritoriale censuur”. 712

Wat de Australische Digital Duty of Care inhoudt

De conceptregeling voert een algemene plicht in voor aanbieders van online diensten om, voor zover redelijkerwijs uitvoerbaar, een veilige onlineomgeving te bieden. De reikwijdte is breder dan klassieke sociale netwerken: volgens berichtgeving vallen ook diensten als onlinegames en AI-chatbots eronder. 8

Voor sociale media is de opvallendste maatregel de keuze voor de feed. Gebruikers krijgen standaard een algoritmisch aanbevolen feed, maar kunnen die uitschakelen en alleen materiaal zien van accounts die zij volgen. 311

De bredere zorgplicht is bedoeld om bedrijven voorzienbare schade vooraf te laten herkennen en verminderen, in plaats van pas in te grijpen nadat er schade is ontstaan. Genoemde risico’s voor kinderen zijn onder meer pesten, pornografie, vrouwenhaat en eetstoornissen. Het kader richt zich ook op ernstig schadelijk materiaal en gedrag dat volwassenen treft. 36

Niet-naleving kan grote financiële gevolgen hebben: bedrijven kunnen een maximale boete van ongeveer 109 miljoen Australische dollar krijgen. 56

Canberra: dit gaat over keuze, niet over censuur

Premier Anthony Albanese wees de Amerikaanse kwalificatie van de hand. Zijn regering presenteert het beleid, onder de naam „My Feed, My Way”, als een manier waarop Australiërs zelf kunnen bepalen of algoritmische aanbevelingen hun feed sturen — niet als overheidssturing van afzonderlijke berichten. 3

Het uitgangspunt van de Labor-regering is dat diensten waarvan de producten gebruikers aan voorzienbare risico’s kunnen blootstellen, actief verantwoordelijkheid moeten nemen om die risico’s te verkleinen. Een algoritmische feed wordt daarbij niet verboden: gebruikers mogen er nog altijd voor kiezen. 3

De Greens hadden aangegeven eerst de details van het concept te willen bestuderen voordat zij een definitief standpunt innemen. In de beschikbare berichtgeving staat geen latere, definitieve reactie van de partij die specifiek op de Amerikaanse interventie ingaat. 3

Onderdeel van een bredere strijd over Big Tech

De confrontatie past in het bredere verzet van de regering-Trump tegen buitenlandse digitale belastingen, boetes en regels die zij onevenredig belastend vindt voor Amerikaanse technologiebedrijven of beperkend voor de vrijheid van meningsuiting van Amerikanen. 37

Ook Australiës recente verbod op sociale media voor kinderen jonger dan 16 jaar vergroot de inzet. Die maatregel kreeg internationaal aandacht en heeft Australië gepositioneerd als mogelijk voorbeeld voor strengere platformregulering. Daarmee is de Digital Duty of Care meer dan een binnenlands beleidsdossier. 3

Wat volgt er nu?

De consultatieperiode voor het conceptwetsvoorstel eindigde op 22 september 2026. De Australische regering heeft gezegd later in 2026 een wetsvoorstel bij het parlement te willen indienen. De uiteindelijke wettekst kan dus nog veranderen. 3

De controverse legt voorlopig een fundamenteel verschil bloot. Australië onderzoekt of gebruikerscontrole en een proactieve veiligheidsverplichting online schade kunnen terugdringen. De VS waarschuwen juist dat veiligheidsregels de zichtbaarheid en moderatie van inhoud zó kunnen veranderen dat legale uitingen worden ontmoedigd — ook ver buiten Australië.