Nul verkoop van ASML-machines in Europa zet EU-chipdoel onder druk

Europa heeft met ASML een van de strategisch belangrijkste bedrijven in de halfgeleiderindustrie in huis. Maar wereldleider zijn in machines voor chipproductie is iets anders dan zelf nieuwe chipfabrieken bouwen. De gemelde afwezigheid van ASML-verkopen in Europa in het tweede kwartaal van 2026 maakt dat verschil pijnlijk zichtbaar. 4

Wat die gemelde nulverkoop werkelijk zegt

Een ASML-bestuurder zou hebben gezegd dat het bedrijf in Europa geen apparatuur voor chipproductie verkocht, omdat er niet werd geïnvesteerd en geen chipfabrieken werden gebouwd. 4 Dat is relevant: bestellingen van lithografiemachines zijn vaak een vroeg, tastbaar signaal dat een fabriek daadwerkelijk wordt opgetuigd. Zulke complexe systemen moeten ruim vóór de start van de chipproductie worden besteld en geïnstalleerd.

De uitkomst vraagt wel om nuance. Het gaat om één kwartaal en niet om bewijs dat alle Europese chipprojecten zijn stilgevallen, of dat ASML helemaal geen activiteiten in Europa heeft. Toch is het een zorgelijk operationeel signaal, juist nu de wereldwijde vraag naar apparatuur voor geavanceerde logica- en geheugenchips door AI sterk toeneemt.

De kern is eenvoudig: Europa kan de thuisbasis zijn van de belangrijkste lithografieleverancier ter wereld, terwijl de fabriekscapaciteit die die machines gebruikt vooral elders wordt gebouwd. Europese chipafnemers blijven dan afhankelijk van buitenlandse productieketens, capaciteitsbeslissingen en levertijden.

Waarom dit het doel van de Europese Chips Act lastiger maakt

Volgens de Europese Commissie heeft de EU ongeveer 10% van de mondiale halfgeleidermarkt in handen. De doelstelling is om dat aandeel in 2030 te verdubbelen naar 20%. De Europese Chips Act trad op 21 september 2023 in werking. 17

Dat betekent niet simpelweg dat Europa zijn huidige productie moet verdubbelen. De wereldmarkt groeit namelijk ook. Europa moet dus sneller groeien dan de mondiale sector én tegelijk zorgen voor financiers, klanten, vakmensen, energie, water, materialen en toeleveranciers.

Een kwartaal zonder apparatuurverkopen maakt het doel voor 2030 niet onmogelijk. Het onderstreept wel dat beleidsambitie alleen niet genoeg is. Het plannen, financieren, uitrusten en kwalificeren van een nieuwe fabriek duurt jaren. Vertraging bij de bestelling van productiemachines kan daardoor relatief zwaar doorwerken.

ASML breidt uit voor wereldwijde vraag

De eigen cijfers van ASML laten zien dat de mondiale cyclus voor chipapparatuur krachtig blijft. Het bedrijf meldde in het tweede kwartaal van 2026 €9,3 miljard aan totale netto-omzet, €6,6 miljard aan netto-systeemverkopen en €2,9 miljard nettowinst. ASML verhoogde bovendien de omzetverwachting voor heel 2026 naar €43–45 miljard. 11

ASML meldde ook een zeer sterke orderinstroom in de eerste helft van het jaar. Het bedrijf wil zijn capaciteit voor low-NA-EUV-systemen in 2027 met 30% verhogen ten opzichte van de circa 65 systemen in 2026. Voor 2028 onderzoekt het nog eens een uitbreiding met 30%. Voor immersie-DUV-systemen voorziet ASML eveneens een capaciteitsverhoging van 30% in 2027. 11

Dat kan de druk op de markt voor apparatuur verlichten. Maar een grotere ASML-capaciteit zegt nog niet waar die extra machines terechtkomen. Dat blijft afhangen van de locaties waar klanten willen bouwen en waar projecten financiering, vergunningen, infrastructuur en voldoende afzet kunnen regelen.

Het knelpunt is breder dan lithografie

De Europese verkoopkloof wijst op een bredere les uit de AI-gedreven chipcyclus: alleen meer lithografiemachines leveren nog geen chipaanvoer op. Een nieuwe fabriek heeft ook cleanrooms, siliciumwafers, gespecialiseerde chemicaliën en gassen, substraten, verpakkingstechnologie, geheugen, elektriciteit, water en goed opgeleid personeel nodig.

Daarom kan een tekort in de keten verschuiven. ASML kan een belangrijk knelpunt bij apparatuur helpen verkleinen, maar kan niet in zijn eentje voldoende capaciteit voor wafers, chipverpakking of geheugen garanderen.

Een waarschuwing, geen eindconclusie

De sterkste conclusie uit het gemelde cijfer over het tweede kwartaal is niet dat Europa uit de chipsector verdwijnt. Wel staat de Europese maakambitie voor een zichtbare test: kan de regio technologische kracht omzetten in een doorlopende pijplijn van werkende chipfabrieken?

ASML's groeiende omzet en uitbreidingsplannen laten zien dat klanten wereldwijd zich voorbereiden op meer vraag naar chips. 11 Voor de EU is de vraag of een betekenisvol deel van die volgende investeringsgolf ook daadwerkelijk in Europa wordt gerealiseerd. Zonder snellere uitvoering van projecten wordt een mondiaal marktaandeel van 20% in 2030 aanzienlijk moeilijker haalbaar. 17