Waarom beren tijdens hun winterslaap nauwelijks plassen of poepen

Ja. Bruine en zwarte beren poepen tijdens hun winterslaap doorgaans niet en plassen helemaal niet, of hooguit heel weinig.11 Dat betekent echter niet dat ze maandenlang afval ‘ophouden’ zoals een mens die geen toilet kan vinden. Hun lichaam produceert minder afvalstoffen én hergebruikt een deel van wat normaal zou worden uitgescheiden.314

Waarom er nauwelijks ontlasting is

Een beer eet niet tijdens de winterslaap. Daardoor komen er geen nieuwe porties onverteerde voedselresten in de darmen terecht.9 De darm is niet volledig leeg: er worden nog slijmstoffen afgescheiden en darmcellen laten los. Samen vormen die resten een compacte massa, vaak aangeduid als een fecale prop.5

Het gaat dus niet om een buik die een halve winter lang gevuld raakt met gewone ontlasting.

Nieren op een veel lager pitje

De nieren stoppen niet volledig met werken, maar de filtratie daalt sterk. Bij slapende beren neemt de glomerulaire filtratiesnelheid — de hoeveelheid bloedplasma die de nieren filteren — met ongeveer 70% af.11

Daarnaast is de blaaswand doorlaatbaar: water en stikstofhoudende bestanddelen van de urine, waaronder ureum, kunnen vanuit de blaas terug het bloed in worden opgenomen.914 Zo houdt de beer vocht vast in plaats van het als urine kwijt te raken.

Van afvalstof naar bouwmateriaal

Alleen ureum terug opnemen zou niet genoeg zijn; het moet ook worden verwerkt. Darmbacteriën spelen daarbij een belangrijke rol. Zij breken ureum af, waardoor stikstof beschikbaar komt. Die stikstof kan vervolgens worden gebruikt om aminozuren te vormen, de bouwstenen van eiwitten.36

Dat systeem helpt beren hun eiwitvoorraad en spieren beter te behouden, terwijl ze lange tijd niet eten.

Kort gezegd: een beer zit in de winter niet gewoon ‘verstopt’. Zijn lichaam draait in een extreem zuinige stand: er komt weinig in de darmen terecht, water blijft in omloop en een deel van de stikstof uit afvalstoffen wordt opnieuw benut.3914