El Niño 2026–27 kan recordsterk worden: wat de wereld te wachten staat

De El Niño van 2026–27 groeit waarschijnlijk uit tot een uitzonderlijk krachtige klimaatgebeurtenis. De Amerikaanse weerdienst NOAA geeft meer dan 90% kans op een zeer sterke El Niño in de herfst en winter op het noordelijk halfrond. Voor oktober tot en met december 2026 is er bovendien 75% kans dat de intensiteit hoger uitkomt dan bij elke El Niño die NOAA sinds 1950 registreerde. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) schat de kans dat het patroon tot februari 2027 aanhoudt op bijna 100%. 127

Hoe sterk is El Niño nu — en hoe lang kan hij duren?

El Niño is een natuurlijke opwarming van delen van de tropische Stille Oceaan die wereldwijd weerpatronen kan verschuiven. De zeewatertemperatuur in het Niño 3.4-gebied — een belangrijk meetvak in de centrale tot oostelijke tropische Stille Oceaan — lag in augustus 1,8 °C boven normaal. In Niño 3 was de afwijking +2,5 °C en in Niño 1+2 +3,4 °C; Niño 4 bleef met +0,1 °C veel dichter bij normaal. 2

Ook onder het zeeoppervlak stapelt de warmte zich op. NOAA meldt op diepte over een groot gebied temperatuurafwijkingen van meer dan +10 °C en een thermocline die dieper ligt dan normaal. Die warme ondergrondse watermassa ondersteunt verdere versterking aan het oppervlak. 2

NOAA verwacht met meer dan 90% kans een zeer sterke El Niño in de herfst en winter van 2026–27. De dienst gebruikt daarnaast de RONI-maatstaf, die probeert het langjarige signaal van de opwarming van de aarde uit de oceaanmetingen te filteren. Voor het tijdvak oktober–december 2026 is er 75% kans op een driemaandsgemiddelde RONI van minstens +2,5 °C: NOAA's drempel voor een historische gebeurtenis die sterker is dan alle geregistreerde El Niño's sinds 1950. 12

Volgens de WMO zal de El Niño waarschijnlijk tegen het einde van 2026 pieken en met bijna 100% waarschijnlijkheid tot februari 2027 voortduren. 7

Geen vast weerscenario, wel hogere risico's

El Niño bepaalt niet het weer op elke afzonderlijke dag en voorspelt ook niet één specifieke storm. Het verschuift vooral de kansen op bepaalde patronen. Bij een zeer sterk evenement wordt de kans groter dat die patronen gedurende een seizoen duidelijker naar voren komen. 27

• Meer regen en overstromingen: een verhoogd risico geldt in delen van de oostelijke en zuidelijke tropische Stille Oceaan, het westen en zuiden van Zuid-Amerika, Oost-Afrika en delen van het zuiden van de Verenigde Staten. Een zeer sterke El Niño kan regenpatronen wereldwijd ingrijpend herschikken. 7
• Droogte, hitte en natuurbranden: NOAA ziet al minder neerslag boven Indonesië. El Niño vergroot doorgaans ook de kans op droogte, extreme hitte en branden in Indonesië, Australië, delen van zuidelijk Afrika, Midden-Amerika en andere gebieden waar landbouw sterk van seizoensregen afhankelijk is. 27
• Orkanen: El Niño vergroot vaak de windschering hoog in de atmosfeer boven de tropische Atlantische Oceaan. Dat remt doorgaans de vorming van Atlantische orkanen. Boven delen van de centrale en oostelijke Stille Oceaan kan juist minder windschering ontstaan, wat activiteit daar bevordert. Dit zijn seizoensgebonden tendensen, geen garantie dat elk bekken rustig of juist druk wordt. Voor 2027 is in de beschikbare informatie geen gekwantificeerde orkaanverwachting per gebied opgenomen. 4
• Poolwervel: een sterk signaal vanuit de tropische Stille Oceaan kan de wintercirculatie op het noordelijk halfrond beïnvloeden en daarmee de kans op verstoringen van de poolwervel of kou-uitbraken veranderen. De beschikbare onderbouwing rechtvaardigt echter geen concrete voorspelling van zo'n verstoring; dit is een indirect en onzeker mogelijk verband, geen verwacht gevolg.

Extra warmte en een mogelijk recordjaar 2027

El Niño verhoogt doorgaans de mondiale gemiddelde temperatuur. Het grootste mondiale effect volgt vaak pas nadat de opwarming in de Stille Oceaan haar piek heeft bereikt. 5

Tegen de achtergrond van uitzonderlijk warme oceanen en door de mens veroorzaakte opwarming heeft het Britse Met Office gezegd dat 2027 zeer waarschijnlijk het warmste jaar ooit gemeten wordt. Dat is nadrukkelijk een verwachting, geen vaststaand resultaat. 4

De WMO wijst erop dat de uitzonderlijke warmte in de tropische Stille Oceaan verdere versterking van El Niño ondersteunt. Tegelijk vindt dit plaats in een bredere context van stijgende temperaturen van zeeoppervlak en lucht. 7

Voedsel, hulpverlening en economie onder druk

Het belangrijkste risico voor de voedselzekerheid is dat meerdere landbouwgebieden tegelijk met klimaatschade te maken krijgen. Overstromingen kunnen oogsten, wegen en opslagplaatsen verwoesten. Droogte en hitte kunnen opbrengsten, veehouderij, waterbeschikbaarheid en het zaaien van regenafhankelijke gewassen aantasten. De WMO waarschuwt dat een zeer sterke El Niño wereldwijd grote verschuivingen in regenval en temperatuur kan veroorzaken, met meer overstromingen, droogte en extreme hitte. 7

De kwetsbaarheid is het grootst waar huishoudens afhankelijk zijn van één regenseizoen, weinig irrigatie of voedselvoorraden hebben, of al oogstverliezen lijden. Reuters meldde in 2026 mislukte oogsten in Midden-Amerika. 3

Conflicten, hoge voedselprijzen en verstoorde handelsroutes kunnen zulke klimaatschokken verder verergeren: zij beperken import, humanitaire toegang en de slagkracht van overheden. De beschikbare informatie bevat echter geen betrouwbare raming van de gezamenlijke mondiale voedselverliezen of hongersnoodrisico's door deze specifieke El Niño.

Waarom de WMO oproept tot uitzonderlijke voorbereiding

De oproep tot extra voorbereiding komt voort uit de combinatie van twee factoren: ongewoon grote zekerheid dat El Niño lang aanhoudt én een grote kans op zware gevolgen in uiteenlopende regio's. De WMO legt de nadruk op betere vroegtijdige waarschuwingen, regionale seizoensverwachtingen, het vooraf plaatsen van hulp- en voedselvoorraden, plannen voor droogte en overstromingen, bescherming van water- en landbouwsystemen en nauwe samenwerking tussen meteorologische diensten, rampenbestrijders en hulporganisaties. 7

Een belangrijke nuance blijft: een recordsterke El Niño is nog steeds geen zekerheid. De NOAA-kans van 75% betekent ook dat er 25% kans is dat de gebeurtenis de maatstaf sinds 1950 niet overtreft. Bovendien blijven lokale weersuitkomsten afhankelijk van natuurlijke variatie en van de mate waarin regio's voorbereid zijn. 2