Trump en Xi praten over AI: chips, cyberrisico’s en een kleiner wordende voorsprong

AI staat naar verwachting centraal tijdens de komende ontmoeting in Washington tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese president Xi Jinping. Voor beide landen is de technologie belangrijk voor economische én militaire macht. Maar de meningsverschillen over veiligheid, geavanceerde chips, vermeend kopiëren van modellen en regulering laten weinig ruimte voor een eenvoudig akkoord. 1

Het grootste risico: een AI-fout die een conflict laat ontsporen

De belangrijkste vraag is niet alleen welk land het krachtigste model bouwt. Nog urgenter is of AI een vals beeld kan geven van een militaire of nucleaire aanval, of een cyberconflict zo kan versnellen dat leiders in Washington en Peking slechts minuten hebben om de situatie te beoordelen. Deskundigen die Reuters sprak, waarschuwen dat verstoring van netwerken voor nucleair bevel en controle, of een door AI aangestuurde militaire cyberoperatie, zulke snelle besluiten met grote gevolgen kan afdwingen. 1

De veiligheidsmaatregelen waarover wordt gesproken, zijn daarom vooral bedoeld voor crisisbeheersing en niet voor een brede pauze in AI-ontwikkeling:

• Duidelijke rode lijnen die AI weghouden van nucleaire systemen voor bevelvoering en controle.
• Betekenisvolle menselijke controle bij ingrijpende cyberoperaties, zodat autonome systemen niet zelfstandig een aanval beginnen of opschalen.
• Een speciale incidentenlijn of hotline voor ernstige incidenten met autonome AI, zodat autoriteiten eerst kunnen verifiëren wat er is gebeurd voordat het als aanval wordt opgevat. 18

Deze voorstellen beëindigen de strategische wedloop niet. Ze hebben een beperkter doel: de kans verkleinen dat een AI-systeem, cyberoperatie of foutieve informatie rivaliteit laat uitmonden in onbedoelde escalatie.

‘Distillatie’ is uitgegroeid tot diplomatiek conflict

Washington beschuldigt zes Chinese bedrijven ervan Amerikaanse AI-producten ongeoorloofd te hebben gekopieerd via modeldistillatie. Bij die techniek wordt een kleiner model getraind met de uitkomsten van een krachtiger model. Volgens Amerikaanse functionarissen gebeurde dit waarschijnlijk met medeweten van de Chinese overheid, meldde Reuters. 1

China verwerpt die aantijging. Het Chinese ministerie van Handel stelt dat de Amerikaanse beschuldigingen feitelijke en juridische grond missen en benadrukt dat distillatie een breed gebruikte trainingsmethode is. 3

Dat geschil is belangrijk omdat een technische werkwijze daarmee aanleiding kan worden voor onderzoeken, sancties of nieuwe handelsbeperkingen. Het bemoeilijkt ook samenwerking rond veiligheid: beide partijen zouden informatie over risicobeheersing moeten delen, terwijl zij elkaars gedrag op de AI-markt ter discussie stellen.

Chips en rekenkracht blijven het voornaamste drukmiddel

De Verenigde Staten beperken sinds 2022 China’s toegang tot geavanceerde AI-chips en apparatuur om chips te produceren. Amerikaanse functionarissen denken ook dat sommige geavanceerde chips via smokkel China bereiken, al is de omvang daarvan onduidelijk. Washington heeft daarnaast extra beperkingen overwogen voor Chinese bedrijven die via buitenlandse datacenters met geavanceerde Nvidia-chips op afstand rekenkracht gebruiken. Daarmee kunnen zij krachtige AI-infrastructuur benutten zonder de hardware zelf in te voeren. 1

De H200-chip maakt het beleid extra ingewikkeld. Trump gaf Nvidia eind vorig jaar toestemming om deze AI-chip aan China te verkopen, hoewel critici in de Verenigde Staten stellen dat zulke verkopen China’s AI-ontwikkeling kunnen versterken. De H200 is niet Nvidia’s meest geavanceerde product, maar Reuters meldde dat Amerikaanse autoriteiten later ongeveer tien Chinese bedrijven toestemming gaven om de chip te kopen. Op het moment van die berichtgeving waren er nog geen leveringen gedaan. 14

Daarmee komt de fundamentele spanning op tafel: exportbeperkingen moeten de Amerikaanse technologische voorsprong beschermen, maar selectief toegestane verkopen houden commerciële banden in stand en bepalen welke Chinese bedrijven toegang krijgen tot geavanceerde rekenkracht.

Twee uiteenlopende visies op AI-regels

Ook in regulering kiezen de landen verschillende wegen. Trump stelt dat de Verenigde Staten al instrumenten hebben om AI-bedrijven te reguleren en te vervolgen, en relativeert de roep om aanvullende federale veiligheidsregels. 2

China hanteert een sterker door de staat gestuurd model. Daarbij gelden onder meer regels voor AI-algoritmen en trainingsdata, plus verplichtingen om door AI gegenereerde content te labelen. 1

Dat verschil sluit beperkte samenwerking niet uit. Beide regeringen kunnen nog steeds afspraken bespreken over grenzen aan militaire en cybertoepassingen. Een breed gezamenlijk raamwerk voor AI-governance ligt echter moeilijk, omdat beide systemen fundamenteel verschillen over hoeveel toezicht de staat moet uitoefenen op commerciële AI-ontwikkeling.

Een kleinere achterstand maakt de inzet hoger

De urgentie groeit doordat Chinese AI-systemen volgens beoordelingen niet meer ver achterlopen op de beste Amerikaanse modellen. Amerikaanse schattingen waar Reuters naar verwijst, drukken de kloof uit in maanden in plaats van jaren. David Sacks, AI-adviseur van het Witte Huis, zei in 2025 dat Chinese modellen drie tot zes maanden achterliepen. Een beoordeling van het ministerie van Handel plaatste DeepSeek V4 Pro eerder dit jaar op ongeveer acht maanden achter de meest geavanceerde modellen. 1

China geldt bovendien als sterk in open-weightmodellen, waarvan onderdelen kunnen worden gedownload, onderzocht en aangepast. Sommige waarnemers uit de sector denken dat China bij voortgaande vooruitgang binnenkort de leiding kan nemen bij de meest geavanceerde modellen. Dat blijft echter een voorspelling, geen vaststaand resultaat. 1

Wat een realistische uitkomst zou zijn

Een veelomvattend AI-akkoord is gezien het wederzijdse wantrouwen en de commerciële belangen onwaarschijnlijk. 1 Een geloofwaardiger resultaat is een beperkte toezegging om contact te houden bij AI-incidenten met een hoog risico, grenzen rond nucleaire en cybersystemen te verkennen en gesprekken op ambtelijk niveau voort te zetten — ook als de chipbeperkingen en beschuldigingen over modelkopiëren onopgelost blijven.

Dat zou de AI-strijd tussen de Verenigde Staten en China niet beslechten. Wel kan het een minimaal pakket spelregels opleveren voor het gevaarlijkste scenario: een door AI versterkt misverstand dat sneller escaleert dan de diplomatie kan bijbenen.