Chinese veiligheidschef waarschuwt voor AI als instrument voor politieke onrust en cyberaanvallen

De Chinese staatsveiligheidsminister Chen Yixin presenteert kunstmatige intelligentie niet als alleen een vraagstuk voor innovatiebeleid of regelgeving. Volgens hem kan AI worden ingezet om politieke stabiliteit te ondermijnen, vitale infrastructuur aan te vallen en China afhankelijker te maken van buitenlandse technologie. 16

AI als middel voor politieke en nationale veiligheid

Chen stelde dat „vijandige krachten” en personen met kwade bedoelingen generatieve AI kunnen misbruiken om politieke geruchten te fabriceren, schadelijke informatie te verspreiden en een confronterende stemming aan te wakkeren. Hij omschreef dit als oorlogsvoering via de publieke opinie en als cognitieve oorlogsvoering tegen China, met gevolgen voor de politieke, institutionele en ideologische veiligheid van het land. 4611

De kern van die zorg is schaalvergroting. Synthetische teksten, beelden, audio en video maken misleidende inhoud goedkoper om te produceren en eenvoudiger op specifieke doelgroepen af te stemmen. In de lezing van de minister kunnen beïnvloedingsoperaties daardoor massaal worden uitgevoerd en het vertrouwen in instellingen of de maatschappelijke orde aantasten. 24

Die nadruk sluit aan bij de lopende Chinese handhavingscampagne tegen AI-gegenereerde desinformatie, imitatie en identiteitsfraude, gewelddadige of vulgaire inhoud en ander schadelijk materiaal. De Cyberspace Administration of China richt zich in haar campagne van 2026 ook op gebrekkige modelregistratie en veiligheidsbeoordelingen, onveilige trainingsdata, datavergiftiging en het ontbreken van labels voor synthetische inhoud. 17

Waarom Chen Amerikaanse modellen bij naam noemde

In zijn artikel noemde Chen volgens berichtgeving Anthropic’s Claude Mythos en OpenAI’s GPT-5.5-Cyber in verband met risico’s voor China’s kritieke informatie-infrastructuur. Verslaggeving over de Chinese tekst stelt dat hij deze modellen koppelde aan een grotere efficiëntie bij het vinden van kwetsbaarheden en het ontwikkelen van malware. 7

Dat is een bewering over mogelijke capaciteiten en misbruikrisico’s, geen bewijs dat de bedrijven of modellen daadwerkelijk een aanval hebben uitgevoerd. Een bericht benadrukte expliciet dat Chen geen van beide modellen ervan beschuldigde bij aanvallen op China te zijn gebruikt. 11

Zijn veiligheidsredenering reikt verder dan desinformatie. Chen waarschuwde voor AI-risico’s voor kritieke infrastructuur, databescherming en oorlogsvoering; andere berichtgeving noemt ook grootschalige datalekken en technologische monopolisering. 912 In de praktijk behandelen Chinese autoriteiten krachtige buitenlandse AI-systemen als mogelijke hulpmiddelen voor cyberoperaties, geautomatiseerde dataverzameling, analyse of profilering door tegenstanders.

Technologische onafhankelijkheid als antwoord

Chen pleitte niet alleen voor contentmoderatie en cyberverdediging. Hij riep op tot meer investeringen in Chinese AI-bedrijven, rekenkracht, data en geavanceerde chips, zodat China de kerntechnologieën zelfstandig kan beheersen. 13

Daarmee wordt de volledige AI-keten een kwestie van nationale veiligheid. Afhankelijkheid van buitenlandse modellen, clouddiensten of geavanceerde halfgeleiders kan als strategische zwakte worden gezien, zeker nu de Verenigde Staten de export van geavanceerde chips en chipproductieapparatuur naar China beperken. Chen noemde AI bovendien een nieuw strijdtoneel in de concurrentie tussen grootmachten. 3

Conflict over Amerikaanse voorstellen om frontier-AI te vertragen

De waarschuwing komt terwijl Beijing publiekelijk botst met Amerikaanse voorstellen voor een langzamer ontwikkeltempo van de krachtigste AI-systemen. Anthropic-topman Dario Amodei pleitte voor het afremmen van frontier-AI — de meest geavanceerde modellen — en voor het handhaven van beperkingen op China’s toegang tot de meest geavanceerde chips en chipapparatuur.

De staatsgesteunde Chinese krant Global Times zette dat voorstel neer als een „Koude Oorlog-draaiboek”, niet als een neutrale agenda voor veiligheid. Ook het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken bekritiseerde wat het omschreef als angstzaaierij, confrontatie en schadelijke concurrentie.

Dat verschil is van belang omdat beide kanten de taal van AI-veiligheid gebruiken, maar andere gevaren centraal stellen. Beijing combineert risico’s van misbruik met politieke stabiliteit, dataveiligheid en toegang tot technologie. Het Amerikaanse debat draait, afgaand op de aangehaalde voorstellen en reacties, eveneens om het behouden van een voorsprong op China en het beheersen van risico’s van zeer krachtige modellen.

Gevolgen voor Amerikaans-Chinese AI-gesprekken

China zou AI-dialoog als een gewenst resultaat zien in aanloop naar de top tussen Donald Trump en Xi Jinping op 24 september. Een functionaris van het Witte Huis zei echter dat er half september geen AI-overleg gepland was. Trump heeft intussen oproepen voor strengere AI-waarborgen gebagatelliseerd en aangevoerd dat de Verenigde Staten hun voorsprong op China moeten behouden.

Een breed gezamenlijk akkoord om de ontwikkeling van frontier-AI af te remmen lijkt onder die omstandigheden onwaarschijnlijk. Een realistischer terrein voor overleg is beperkter risicobeheer: cybermisbruik, schade door synthetische media, communicatie bij incidenten en bescherming van kritieke infrastructuur. Zelfs daar staan grote obstakels tegenover, waaronder exportcontroles, toegang tot geavanceerde chips, datasoevereiniteit en het fundamentele verschil over wat echte AI-veiligheid is en wat strategische concurrentie.

Chens interventie wijst daarom op een blijvende koers: China behandelt AI-governance als onlosmakelijk verbonden met staatsveiligheid en technologische zelfstandigheid. Samenwerking over specifieke risico’s blijft mogelijk, maar afspraken die volgens een van beide partijen de eigen strategische positie beperken, worden veel lastiger.