Waarom 17 Europese telecom-ceo’s de Digital Networks Act willen aanpassen

De open brief van 17 Europese telecom-ceo’s is geen pleidooi tégen netwerkbeveiliging. Hun hoofdboodschap is dat de EU-wet voor digitale netwerken — de Digital Networks Act (DNA) — investeringen in connectiviteit sterker moet stimuleren, in plaats van kapitaal weg te trekken van glasvezel, 5G en 6G. Onder de ondertekenaars zijn bedrijven als Orange, Deutsche Telekom en Telefónica. Zij willen dat de wet tijdens de verdere EU-behandeling wordt aangepast. 46

Het grootste conflict: apparatuur van risicoleveranciers vervangen

De dringendste kritiek betreft voorgestelde regels voor leveranciers die om cyberveiligheidsredenen als ‘hoog risico’ worden aangemerkt. Volgens berichtgeving over de brief zouden operators drie jaar krijgen om aangewezen apparatuur uit te faseren. De sector schat de kosten daarvan op maximaal € 40 miljard. Volgens de operators gaat dit rechtstreeks ten koste van geld voor de uitrol van netwerken van de volgende generatie. 58

Die € 40 miljard is een raming van de sector, geen definitieve openbare kostenraming. Het debat gaat dus niet alleen over de vraag óf apparatuur moet worden vervangen, maar ook over de termijn, de verdeling van de kosten en de onderbouwing voor een EU-brede verplichting.

De veiligheidszorgen van de Europese Commissie sluiten aan bij haar eerdere werk rond 5G. In 2023 stelde zij dat Huawei en ZTE duidelijk hogere risico’s vormden dan andere 5G-leveranciers. De Commissie wees daarbij onder meer op mogelijke blootstelling van leveranciers aan ingrijpende wetten van derde landen over nationale inlichtingen en gegevensbeveiliging. Volgens haar waren nationale besluiten om deze bedrijven te beperken of uit te sluiten gerechtvaardigd binnen de EU-toolbox voor 5G-cyberveiligheid. 17

Waarom Brussel een gezamenlijke aanpak wil

Voor het huidige voorstel was de 5G-toolbox grotendeels afhankelijk van nationale uitvoering. De Commissie meldde dat 24 lidstaten wetgeving hadden aangenomen of voorbereidden waarmee autoriteiten leveranciers konden beoordelen en beperken. Maar slechts 10 lidstaten hadden zulke beperkingen daadwerkelijk opgelegd.

Die ongelijkheid verklaart waarom de EU naar bindender regels wil. Vanuit Brussel zijn communicatienetwerken onderling verbonden kritieke infrastructuur. Een lappendeken van nationaal leveranciersbeleid kan daarom gezamenlijke kwetsbaarheden in stand houden. De Commissie presenteert de DNA als één verordening die de regels voor connectiviteit moderniseert en geavanceerde, robuuste digitale infrastructuur moet ondersteunen. 3

De operators vinden dat een gezamenlijk kader wel evenredig moet blijven. Zij waarschuwen tegen één uniforme verwijderingstermijn, terwijl bestaande netwerken, beschikbare vervangende apparatuur en investeringsplannen per land verschillen.

Wat de telecomtop verder wil veranderen

Het geschil over netwerkapparatuur maakt deel uit van een bredere oproep voor regels die meer op investeringen zijn gericht. De ceo’s en Connect Europe vragen beleidsmakers om:

• Minder regels en administratieve drempels die volgens hen investeringen en innovatie in snelle netwerken belemmeren. 46
• Duurzame of onbeperkte spectrumlicenties, zodat operators meer zekerheid hebben bij investeringen met een lange levensduur. 4
• Meer ruimte voor marktconsolidatie, omdat de sector meent dat grotere schaal de investeringscapaciteit kan versterken.
• Af te stappen van een ‘eerst reguleren’-benadering en toe te werken naar een meer geharmoniseerde interne telecommarkt. 119

Achter die eisen zit een bekend argument van de telecomsector: netwerkinfrastructuur vraagt om grote, langdurige investeringen. Voorspelbare regels, zekerheid over spectrum en voldoende schaal zijn volgens operators cruciaal om netwerkvernieuwing te kunnen financieren.

Waarom zij geen vaste deadline voor koper willen

De brief verzet zich ook tegen een centraal opgelegd tijdpad voor het beëindigen van oude kopernetwerken. De DNA voorziet in een gefaseerde overgang naar glasvezel en verplicht lidstaten om koper uiterlijk eind 2035 uit te schakelen in aangewezen gebieden waar aan voorwaarden voor glasvezeldekking en betaalbare dienstverlening is voldaan. 1

Operators betwisten niet dat koper uiteindelijk plaatsmaakt voor glasvezel. Hun bezwaar is dat uitfasering rekening moet houden met lokale uitrolomstandigheden, consumentenbescherming, technische gereedheid en de robuustheid van het netwerk. Zij vragen daarom om flexibiliteit, niet om een algemene deadline uit Brussel. 4

Waar de onderhandelingen werkelijk over gaan

Het debat wordt soms neergezet als een simpele keuze tussen goedkope Chinese apparatuur en veiligheid. In werkelijkheid ligt het ingewikkelder.

De Commissie stelt dat beperkingen voor leveranciers met een hoog risico nodig zijn om kritieke netwerken te beschermen en het tekortschieten van vrijwillige, ongelijke nationale maatregelen te corrigeren. 17 De operators stellen daartegenover dat een snelle en uniforme vervangingsplicht juist de investeringen kan verzwakken die nodig zijn voor betere Europese connectiviteit. 58

Voor het Europees Parlement en de regeringen van de lidstaten liggen daardoor vier praktische én strategische vragen op tafel:

1. Hoe snel moet aangewezen apparatuur verdwijnen?
2. Wie draagt de kosten van de vervanging?
3. Hoeveel nationale beleidsruimte blijft er binnen een gezamenlijke Europese veiligheidsaanpak?
4. Kan de EU de veiligheid versterken zonder investeringen in glasvezel, 5G en toekomstige 6G-netwerken af te remmen?

De uitkomst bepaalt of de DNA vooral wordt gezien als een veiligheidsingreep, een hervorming voor investeringen, of een poging beide doelen te combineren. De ceo’s willen een versie die volgens hen gunstiger uitpakt voor kapitaalinvesteringen en operationele flexibiliteit. De Commissie streeft juist naar een consistenter veiligheidsminimum in de hele EU. 34