EIA: Brent gemiddeld 91 dollar in 2026 door verstoringen in Midden-Oosten

De Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) heeft haar olieprijsraming voor 2026 fors opgetrokken. In de Short-Term Energy Outlook van september verwacht de dienst dat Brent-olie dit jaar gemiddeld ongeveer 91 dollar per vat zal kosten. De verwachte gemiddelde Amerikaanse winkelprijs voor diesel komt uit op 5,07 dollar per gallon, 22 dollarcent hoger dan de eerdere prognose. 38

De oorzaak ligt vooral bij de fysieke aanvoer: olie en geraffineerde producten zijn veel lastiger veilig van producent naar afnemer te vervoeren. Verstoringen rond twee cruciale zeestraten — de Straat van Hormuz en Bab el-Mandeb — beperken de export uit het Midden-Oosten, drukken op voorraden en verhogen de druk op dieselmarkten.

Hogere prijzen in 2026, daling pas voorzien voor 2027

Voor de tweede helft van 2026 rekent de EIA op een Brent-prijs van circa 90 dollar per vat. Voor 2027 voorziet de dienst een gemiddelde van 74 dollar per vat, op voorwaarde dat de productie aantrekt en de mondiale voorraden weer worden opgebouwd. Voor Amerikaanse diesel raamt de EIA voor 2027 4,40 dollar per gallon, eveneens hoger dan de vorige schatting van 4,07 dollar. 313

Die prijsdaling is nadrukkelijk een voorwaardelijk basisscenario. Zij veronderstelt dat productie herstelt én dat de handelsstromen die door het conflict zijn verstoord, weer op gang komen.

De bottleneck is transport, niet alleen productie

De Straat van Hormuz is de belangrijkste uitvoerroute voor een groot deel van de olie uit de Golfregio. Volgens de EIA ging er in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 4,9 miljoen vaten per dag aan ruwe olie en andere petroleumvloeistoffen doorheen. In het vierde kwartaal van 2025, vóór het conflict, was dat nog 21,6 miljoen vaten per dag. 216

Als export niet kan vertrekken, moeten producenten hun winning soms terugschroeven: opslag, pijpleidingen en alternatieve terminals kunnen de geblokkeerde volumes niet volledig opvangen. De EIA schatte eerder dat stilgelegde productie in het Midden-Oosten gemiddeld 8,3 miljoen vaten per dag bedroeg in juni, na een piek van 11,2 miljoen vaten per dag in mei. In augustus liepen die uitgevallen volumes volgens de meest recente EIA-schatting op tot 6,7 miljoen vaten per dag, tegen 5 miljoen in juli. 68

Ook de Saudische uitwijkroute via de Rode Zee staat onder druk. Saudi-Arabië had na de crisis rond Hormuz veel ruwe olie omgeleid naar Yanbu aan de Rode Zee. Maar de stromen van ruwe olie en condensaat door Bab el-Mandeb daalden volgens data van S&P Global Commodities at Sea van 5,9 miljoen vaten per dag in juni naar 3,14 miljoen in juli en 1,5 miljoen in augustus.

Daarmee zijn beide maritieme knelpunten tegelijk een probleem. Een verstoorde route is minder goed via de andere te vervangen, met hogere vracht- en verzekeringskosten en grotere beschikbaarheidsrisico's voor raffinaderijen als gevolg.

Slinkende voorraden ondersteunen de hogere raming

De hogere EIA-prognose hangt samen met een snelle afbouw van mondiale olievoorraden. In 2026 waren die tot en met augustus naar schatting met 400 miljoen vaten gedaald; ook voor de rest van het jaar worden verdere voorraaddalingen verwacht. 11

Voorraden vormen normaal gesproken de buffer tussen een verstoord aanbod en de dagelijkse consumptie. Wanneer die buffer kleiner wordt, moeten kopers harder concurreren om direct leverbare vaten. De markt wordt dan ook gevoeliger voor nieuwe problemen in de productie of scheepvaart.

Dat werkt door tot buiten de ruwe olie. Minder beschikbare olie kan de verwerking in raffinaderijen beperken en zo ook het aanbod van diesel en andere olieproducten verkrappen. De hogere dieselraming van de EIA weerspiegelt dus de spanning in de hele brandstofketen, niet alleen de stijging van de Brent-prijs. 313

Aziatische raffinaderijen voelen de fysieke krapte het sterkst

Aziatische raffinaderijen zijn relatief kwetsbaar, omdat olie uit het Midden-Oosten voor de regio een belangrijke aanvoerbron is. S&P Global meldde dat het aantal scheepspassages door Hormuz met meer dan 80% is gedaald ten opzichte van de situatie vóór de oorlog. De distillaatimport van Zuidoost-Azië lag in augustus ongeveer 20% onder het niveau van vóór de oorlog.

Dat betekent niet noodzakelijk dat ieder type olie overal ter wereld even schaars is. De druk zit vooral in specifieke kwaliteiten ruwe olie en geraffineerde producten. Raffinaderijen die vervangende ladingen zoeken, kunnen te maken krijgen met hogere fysieke premies en transportkosten. Tegelijk kunnen lagere raffinaderijdraaien de olieconsumptie op korte termijn drukken.

Wood Mackenzie schat dat een verlenging van het conflict tot het einde van het jaar de wereldwijde verwerking van ruwe olie in het vierde kwartaal van 2026 met 1,4 miljoen vaten per dag verlaagt, vooral in Azië. In dat scenario zou de olieconsumptie in Azië-Pacific pas eind 2027 terugkeren naar het niveau van vóór het conflict.

Herstel van productie en handel kan lang duren

Zelfs wanneer de omstandigheden op zee verbeteren, zal het herstel waarschijnlijk geleidelijk verlopen. In een eerdere analyse ging de EIA ervan uit dat het merendeel van de productie- en handelspatronen van vóór het conflict pas eind 2026 of begin 2027 zou terugkeren, nadat de doorstroming via Hormuz weer op gang kwam. 5

De omstandigheden zijn inmiddels moeilijker geworden. Reuters meldde dat de EIA verwacht dat sommige producenten in het Midden-Oosten er zelfs tegen het einde van 2027 moeite mee kunnen hebben om de productie terug te brengen naar het niveau van vóór het conflict. 17

S&P Global hanteert een voorzichtiger scenario. Zonder een beslissend einde aan het conflict, normalisering van het verkeer door Hormuz en het verdwijnen van de risico's in de Rode Zee, kunnen de exporten van ruwe olie en condensaat uit het Midden-Oosten tot en met 2027 onder het vooroorlogse niveau blijven. De genoemde bandbreedte ligt rond 10 tot 16 miljoen vaten per dag per maand, tegenover circa 20 miljoen vaten per dag in januari en februari 2026.

Waar de markt tot en met 2027 op let

De EIA-schatting wijst op twee mogelijke paden:

• Herstel volgens het basisscenario: het verkeer door Hormuz trekt geleidelijk aan, alternatieve uitvoerroutes blijven beschikbaar, productie groeit en voorraden worden weer opgebouwd. Brent daalt dan richting het door de EIA verwachte gemiddelde van 74 dollar per vat in 2027. 3
• Langdurige verstoring: aanvallen of beperkingen houden Hormuz en Bab el-Mandeb onder druk, waardoor productiestops aanhouden en Saudi-Arabië minder kan uitwijken via de Rode Zee. Dat leidt tot verdere voorraadonttrekkingen en olie- en dieselprijzen boven het EIA-basisscenario. 8

Voor inkopers, raffinaderijen en dieselgebruikers is de Brent-prijs dus niet het enige signaal. Doorslaggevend is ook of tankers beide knelpunten veilig en betrouwbaar kunnen passeren. Een duurzaam herstel van de scheepvaart zou meer aanbod vrijmaken en de fysieke marktpremie verlagen. Nieuwe verstoringen kunnen de markt daarentegen tot ver in 2027 krap houden.