Sluiting Saudische oliepijpleiding zet Aziatische raffinaderijen onder druk

De tijdelijke sluiting van de Saudische East-West-oliepijpleiding na droneaanvallen zorgt vooral voor een acuut plannings- en kostenprobleem bij Aziatische raffinaderijen. Niet vaststaat dat alle Saudische olie-export is stilgevallen. Wel is onzeker of, en wanneer, ruwe olie de haven van Yanbu aan de Rode Zee kan blijven bereiken voor verscheping.

Saudi Aramco had raffinaderijen nog niet geïnformeerd over de schade, toegewezen leveringsvolumes of vaarschema’s. Eén raffinaderij kreeg bericht over een laadvertraging; meerdere andere kregen helemaal geen aanwijzingen, meldde Reuters. Dat maakt het lastiger om raffinagecapaciteit in te plannen en vervangende ladingen op tijd vast te leggen. 1

Waarom deze pijpleiding zo belangrijk is

De East-West-pijpleiding vervoert Saudische ruwe olie vanuit de productiegebieden in het oosten van het land naar Yanbu aan de Rode Zee. De route is een belangrijk alternatief voor export via de Golf en de Straat van Hormuz. De Saudische autoriteiten meldden dat de leiding uit voorzorg tijdelijk is gesloten na aanvallen in de regio’s Riyad en Medina. 2

Als de sluiting lang aanhoudt, komt naar schatting circa 4 miljoen vaten per dag aan eerder via Yanbu vervoerde Saudische olie in gevaar. Dat is nadrukkelijk geen bevestiging dat al die volumes al zijn weggevallen: voorraden, omgeleide ladingen of selectieve beladingen kunnen de gevolgen van een korte onderbreking dempen. 12

Meer druk op de markt voor zwavelrijke olie

De grootste druk ligt bij raffinaderijen die afhankelijk zijn van middelzware en zware ruwe olie met een hoger zwavelgehalte. Bij vertragingen of beperkingen van Saudische ladingen moeten zij sterker concurreren om alternatieven uit onder meer Irak en de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl de beschikbare volumes daar al beperkt zijn. 1

Voor raffinaderijen gaat het risico verder dan alleen een hogere olieprijs. Een ontbrekende of late lading kan de samenstelling van de verwerkte olie, de benutting van installaties, de productieplanning en de inkoop op korte termijn verstoren. Daarom weegt het ontbreken van duidelijkheid over toewijzingen en laadmomenten bijna even zwaar als de sluiting zelf.

Olieprijs en tankertarieven lopen op

De olieprijzen stegen circa 3% doordat de markt rekening houdt met een mogelijk langere verstoring. Tegelijk verhogen recordtarieven voor tankers op de route van de Golf naar Azië de totale kosten van olie die nog wel beschikbaar is. 1

Een importeur kan dus mogelijk vervangende vaten vinden, maar betaalt dan meer voor zowel de ruwe olie als het vervoer. Duurt de uitval voort, dan kunnen de hoge vrachtkosten de krapte aan zwavelrijke oliesoorten versterken en raffinagemarges in Azië verder onder druk zetten.

China en Zuid-Korea verschillen in directe blootstelling

Chinese raffinaderijen zijn minder direct geraakt, omdat zij in augustus stopten met het laden van Saudische olie uit de Rode Zee. Toch blijven zij blootgesteld aan duurdere overslagkosten van schip naar schip, hogere prijzen voor vervangende olie en het risico dat raffinaderijen minder gaan draaien als grondstoffen te duur of te lastig verkrijgbaar worden. 1

Zuid-Korea is op de zeer korte termijn beter ingedekt: het land heeft al meer dan 90% van zijn oliebehoefte voor september en oktober veiliggesteld. Ruildeals, voorraden en andere commerciële of beleidsmaatregelen kunnen een langdurige verstoring verzachten, maar nemen het risico op hogere kosten niet weg. 1

Yanbu stond al onder druk

De beladingen in Yanbu waren volgens Reuters al sterk gedaald: van ongeveer 6 miljoen vaten per dag in juni naar circa 500.000 tot 1 miljoen vaten per dag na een Houthi-blokkade in juli. Scheepsbewegingen en een beperkt aantal tankers dat nog zou laden, kunnen erop wijzen dat een deel van de stroom doorgaat. Ze bewijzen echter niet dat de normale exportoperatie intact is. 1

Duur van de sluiting is doorslaggevend

Een korte, preventieve sluiting kan worden opgevangen met voorraden, ruildeals en omgeleide ladingen. Een langdurige stillegging zou de Saudische exportroute via de Rode Zee veel sterker beperken, de concurrentie om zwavelrijke olie opvoeren, hoge tankertarieven langer in stand houden en raffinaderijen in Azië eerder kunnen dwingen hun productie terug te schroeven. 12

Tot Saudi-Arabië en Aramco duidelijkheid geven over de toestand van de pijpleiding, de leveringsplannen en de laadschema’s in Yanbu, zal de markt de situatie vooral blijven inprijzen als een oplopende risicopremie — en niet als een volledig meetbaar verlies aan olieaanbod.