Frankrijk probeert opnieuw sociale media voor min-15-jarigen te beperken

Frankrijk waagt een tweede poging om sociale media voor kinderen jonger dan 15 jaar te beperken. De eerste wet strandde bij de Constitutionele Raad, maar niet omdat kinderbescherming geen legitiem doel zou zijn. Het probleem was dat het Franse verbod te algemeen en daardoor juridisch onevenredig was. Het herziene ontwerp is inmiddels gemeld bij de Europese Commissie — en staat midden in het Europese debat over leeftijdsgrenzen, leeftijdscontrole en veiligere digitale diensten. 2517

Waarom het eerste Franse verbod sneuvelde

De oorspronkelijke wet zou vanaf 1 september 2026 voorkomen dat kinderen onder de 15 een account op sociale media konden openen. Platforms zouden bestaande accounts binnen vier maanden moeten sluiten en leeftijdsverificatie moeten gebruiken die was goedgekeurd door de Franse privacytoezichthouder. 2

Het ging om een breed toegangsverbod: de regeling maakte nauwelijks onderscheid tussen soorten online sociale netwerken of de risico's die daaraan verbonden zijn. 16

Op 14 augustus verklaarde de Constitutionele Raad de kernbepaling ongeldig. Volgens de Raad vormde het verbod een aantasting van de vrijheid van meningsuiting en communicatie van min-15-jarigen die niet passend, noodzakelijk of evenredig was. 313

De kritiek richtte zich dus niet alleen op de leeftijdsgrens. De wet hield onvoldoende rekening met verschillen tussen minderjarigen en met uiteenlopende risico's per platform. Ook waren er privacybezwaren: bij zo'n verbod moeten mogelijk niet alleen kinderen, maar ook volwassenen hun leeftijd bewijzen voordat zij een betrokken dienst kunnen gebruiken. 111416

De les voor de Franse wetgever is helder: minderjarigen beschermen kan beperkingen rechtvaardigen, maar die moeten nauwkeurig zijn afgebakend en met waarborgen zijn omgeven.

Wat er over het aangepaste plan bekend is

President Emmanuel Macron meldde op 14 september dat de regering, na wat hij omschreef als "grondig technisch werk", een herwerkt ontwerp bij de Europese Commissie had aangemeld. Die kennisgeving is bedoeld om vooraf te toetsen of nationale regels verenigbaar zijn met EU-recht. 45

De volledige wettekst was niet beschikbaar in het bronmateriaal. Daardoor is nog niet met zekerheid te zeggen welke diensten, functies, uitzonderingen of methoden voor leeftijdsverificatie uiteindelijk onder de wet vallen. Wel lijkt de richting minder algemeen dan bij het eerste voorstel:

• Een rapport van de Europese Commissie beschrijft een Franse leeftijdsgrens van 15 jaar op basis van een zwarte lijst van beperkte diensten. 1718
• Andere berichtgeving stelt dat Frankrijk het algemene toegangsverbod wil vervangen door beperkingen op een reeks platformfuncties die voor min-15-jarigen als schadelijk of verslavend worden aangemerkt. 6

Dat wijst op een risicogerichte aanpak: niet elke sociale dienst zou automatisch op dezelfde manier worden behandeld. Of dit juridisch voldoende is, hangt af van de uiteindelijke tekst en uitvoering — vooral van de privacybescherming en de proportionaliteit van de leeftijdscontrole.

Macron wil van een Frans dossier een Europese standaard maken

Macron bewandelt twee wegen. Frankrijk heeft het aangepaste nationale voorstel bij de Commissie gemeld om de verenigbaarheid met EU-regels te laten toetsen. Daarnaast heeft hij Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gevraagd om nieuwe EU-wetgeving voor een geharmoniseerd verbod op sociale media voor kinderen onder 15 jaar. 14

Eén Europese regeling zou voorkomen dat 27 lidstaten ieder eigen leeftijdsgrenzen en controlesystemen ontwikkelen. Maar een EU-regel zou nog steeds fundamentele rechten moeten respecteren, uitvoerbaar moeten zijn en geen onnodig ingrijpende identificatie van gebruikers mogen afdwingen.

Nederland en Spanje willen een gezamenlijke ondergrens

Voor Nederlandse lezers is vooral de gezamenlijke inzet van Nederland en Spanje relevant. Beide landen pleiten voor een Europese wettelijke minimumleeftijd voor sociale media, zolang diensten niet veilig genoeg zijn voor kinderen. Hun voorstel vraagt om een evenredig, risicogebaseerd en handhaafbaar systeem, met privacyvriendelijke leeftijdsverificatie in plaats van een lappendeken aan nationale regels.

De discussie gaat nadrukkelijk verder dan klassieke sociale netwerken. Nederland en Spanje vinden dat een Europese aanpak ook videogames, AI-chatbots en andere digitale diensten met mogelijk schadelijke of verslavende vormgeving moet kunnen omvatten. 20

De Commissie noemt daarnaast nationale plannen of beleidsrichtingen in meerdere landen: Frankrijk mikt op 15 jaar, Griekenland overweegt 15 jaar voor online sociale netwerken en Denemarken bekijkt een grens voor jongeren onder 16 jaar. Het gaat niet om één vastgestelde Europese regel, maar om voorstellen en beleidsontwikkelingen. 1718

Niet alleen verbieden: toegang per leeftijd en veilig ontwerp

In Brussel wordt niet uitsluitend gedacht aan een totaalverbod. Een door de Commissie gesteunde expertbenadering adviseert beperkte toegang voor kinderen onder 13 jaar, tenzij een aanbieder kan aantonen dat de dienst al vanaf het ontwerp veilig is voor kinderen. Lidstaten zouden voor oudere tieners aanvullende voorzorgsbeperkingen kunnen invoeren. 1718

Ook de berichtgeving over een mogelijke EU Kids Act beschrijft een systeem met toegangsniveaus voor sociale media en videodeelplatforms vóór de leeftijd van 15 jaar. Daarbij zouden platforms veilige accounts en producten voor kinderen moeten aanbieden. 22

Daarmee verschuift de centrale vraag: niet alleen mogen kinderen sociale media gebruiken?, maar ook welke functies, toegang en bescherming passen bij welke leeftijd? De verantwoordelijkheid komt zo sterker bij het ontwerp van platforms te liggen, en niet alleen bij kinderen en ouders.

Frankrijk past in een bredere internationale trend

De Franse stap maakt deel uit van een internationale beweging naar strengere leeftijdsgebonden onlinebescherming.

In Australië gelden sinds 10 december 2025 beperkingen voor sociale-mediaplatforms. Diensten met een leeftijdsgrens moeten redelijke maatregelen nemen om te voorkomen dat Australiërs onder 16 jaar een account aanmaken of behouden. Grote platforms zoals TikTok, YouTube, Instagram en Facebook vallen eronder.

De Britse regering heeft aangekondigd een verbod voor min-16-jarigen vóór Kerstmis aan het parlement voor te leggen; de bescherming zou in het voorjaar van 2027 moeten ingaan. Het beoogde model richt zich op sociale platforms waarop gebruikers met elkaar communiceren en zelf materiaal plaatsen. Berichtendiensten zoals WhatsApp en Signal zouden er niet onder vallen. Het Verenigd Koninkrijk overweegt daarnaast beperkingen rond livestreaming en contact met onbekenden via game-apps.

De beschikbare bronnen bieden onvoldoende betrouwbare informatie om een specifiek Japans voorstel te beschrijven. Wel is de internationale trend duidelijk, terwijl landen voor zeer verschillende juridische modellen kiezen: accountverboden, minimumleeftijden, beperkingen op functies, ouderlijk toezicht of verplichtingen voor een veiliger productontwerp.

De beslissende vragen voor Frankrijk

De eerste Franse wet laat zien dat een breed gedragen doel als kinderbescherming alsnog kan stranden wanneer de maatregel te ruim is. De houdbaarheid van de tweede poging hangt af van de details: welke diensten en functies worden geraakt, hoe worden risico's vastgesteld, welke rol krijgen ouders, hoe werkt leeftijdscontrole en welke privacywaarborgen gelden?

Frankrijk probeert die ingewikkelde afweging nu niet alleen nationaal te maken, maar om te zetten in een Europese norm. De uitkomst kan bepalen of Europees beleid voor online kinderbescherming vooral uit algemene verboden bestaat, uit toegang in stappen per leeftijd, of uit een combinatie van leeftijdsgrenzen en regels voor productontwerp. 117