To Lams reis naar Rusland en Frankrijk: technologie, energie en strategische speelruimte

De diplomatieke reis van de Vietnamese partijsecretaris en president To Lam van 7 tot en met 12 september had twee duidelijke sporen. In Rusland werd de historische strategische relatie opnieuw aangehaald; in Frankrijk kreeg het relatief nieuwe alomvattende strategische partnerschap meer inhoud via technologie, schone energie, transport en ruimtevaart. Politiek gezien liet Hanoi zien tegelijk met Moskou én Parijs te kunnen samenwerken, terwijl verdere contacten met de Verenigde Staten, de VN en Canada in voorbereiding waren. 161

Rusland: herstel van samenwerking in energie en industrie

In Moskou brachten To Lam en president Vladimir Poetin een gezamenlijke verklaring uit om het alomvattende strategische partnerschap tussen Vietnam en Rusland verder te versterken, passend bij wat zij de „nieuwe fase” noemden. Op de agenda stonden onder meer kernenergie, olie en gas, andere energievormen, transport en spoorverbindingen, onderzoek, wetenschap en technologie. Voor Vietnam zijn dat terreinen waarop Rusland historische expertise heeft en waarop Hanoi praktische opties zoekt voor energie en industriële ontwikkeling. 164

Frankrijk: van politieke toenadering naar technologische samenwerking

Tijdens het overleg met president Emmanuel Macron bevestigden beide landen dat zij het alomvattende strategische partnerschap willen uitvoeren en verdiepen. Wetenschap en technologie werden daarbij formeel aangemerkt als een belangrijke nieuwe pijler, naast energie en lucht- en ruimtevaart. 136

Frankrijk herhaalde bovendien dat het Vietnam beschouwt als een belangrijke partner binnen de Franse Indo-Pacificstrategie. Voor Vietnam biedt dat een extra verbinding met Europa: niet alleen politiek, maar ook voor technologie, investeringen en samenwerking rond de energietransitie. 7

De partijen ondertekenden negen afspraken of samenwerkingsinstrumenten. Die betroffen gezondheidszorg, civiele bescherming, aardobservatiesatellieten, kritieke mineralen en zeldzame aardmetalen, waterbeheer, spoorinfrastructuur, luchtvaart en vervoer. De betrokkenheid van Airbus, Thales en Alstom gaf de reis daarmee ook een concrete commerciële en technologische dimensie. 1

Ruimtevaart als instrument voor ontwikkeling

To Lam woonde in Parijs de International Space Summit bij en stelde een netwerk voor onder de noemer „Space for Development and Resilience”. Het idee koppelt samenwerking rond satellieten en aardobservatie aan toepassingen zoals rampenbestendigheid, klimaat- en waterbeheer, landbouw en ruimtelijke planning. Daarmee past ruimtevaart in de bredere Vietnamese ambitie om de digitale en technologische capaciteit van het land op te schalen. 10

Diversificatie van energie en kennis

De reis onderstreepte ook Vietnams behoefte aan een bredere basis van leveranciers, kennis en financiering. Frankrijk kan een westerse partner zijn voor de energietransitie, modernisering van elektriciteitsnetten en spoor, lucht- en ruimtevaart en mogelijke expertise op civiele kernenergie. Rusland blijft een potentiële partner voor conventionele energie, olie en gas en nucleaire samenwerking. De strategische waarde ligt vooral in keuzevrijheid, niet in afhankelijkheid van één grootmacht. 46

Signaal van autonome diplomatie

Dat To Lam Rusland en Frankrijk in dezelfde week bezocht, is ook een diplomatiek signaal. Beide landen staan geopolitiek op grote afstand van elkaar, maar Vietnam zoekt met beide praktische samenwerking. Die benadering sluit aan bij wat vaak Vietnams „bamboediplomatie” wordt genoemd: flexibel, maar gericht op zelfstandigheid en meerdere partners tegelijk.

Dat is extra relevant voor een economie die sterk leunt op export en te maken heeft met internationale handelsonzekerheid. Door markten, investeringsbronnen en strategische relaties te spreiden, probeert Hanoi zijn economische en politieke weerbaarheid te vergroten. 111

Wat volgt er nog?

Reuters meldde dat To Lam in de week die op 21 september begon de Algemene Vergadering van de VN zou toespreken en dat na een geplande reis naar de Verenigde Staten een staatsbezoek aan Canada werd verwacht. Dit waren destijds vooruitzichten, geen afgeronde bezoeken. 1

Als die plannen doorgang zouden vinden, zou de reeks bezoeken de hoofdboodschap verder versterken: Vietnam wil inhoudelijke banden onderhouden met Rusland, Europa, Noord-Amerika en multilaterale instellingen, zonder zich formeel aan één rivaliserend machtsblok te verbinden. 114

De blijvende betekenis van de reis hangt uiteindelijk af van de uitvoering. Politieke verklaringen en overeenkomsten moeten nog worden vertaald in gefinancierde projecten. Voor initiatieven rond kernenergie, spoor, satellieten en kritieke mineralen zullen onder meer financiering, voorwaarden voor technologieoverdracht, sancties en exportcontroles bepalend zijn.