Kerosine rond 4,04 dollar per gallon, terwijl Brentolie boven 100 dollar per vat blijft, betekent een forse kostenstijging voor luchtvaartmaatschappijen. Vooral maatschappijen die weinig brandstof via langlopende contracten hebben afgedekt, worden geraakt. Waarschijnlijke gevolgen zijn hogere ticketprijzen, minder beschikbare vluchten en lagere winstmarges. De druk kan in 2027 nog sterker worden als brandstofhedges aflopen.
Niet alleen olie, maar ook de raffinagemarge telt
De prijs van vliegtuigbrandstof lag op 4,04 dollar per gallon: 62% hoger dan bij het begin van het conflict met Iran en boven de bandbreedte van 3,15 tot 3,80 dollar waarop Amerikaanse maatschappijen voor het derde kwartaal rekenden. Omgerekend komt dat neer op ongeveer 170 dollar per vat. Het verschil met de prijs van ruwe olie hangt samen met sterk opgelopen raffinagemarges, ook wel crack spreads genoemd: de extra waarde en kosten tussen ruwe olie en geraffineerde brandstof.
5
Daardoor is een olieprijs van meer dan 100 dollar per vat voor airlines nog ongunstiger dan die prijs op zichzelf suggereert. De brandstofrekening stijgt niet alleen door duurdere ruwe olie, maar ook doordat raffinaderijen meer marge rekenen voor kerosine.
Hogere tickets zijn waarschijnlijk, maar niet meteen overal
In de Verenigde Staten kunnen luchtvaartmaatschappijen een deel van de extra kosten op korte termijn zelf dragen. Chris Sununu, directeur van brancheorganisatie Airlines for America, zei dat maatschappijen een deel van de brandstofkosten "opeten" en niet direct een grote prijsstijging voor tickets verwachten.
6
7
Dat biedt reizigers echter geen blijvende garantie. Als de spotprijs van kerosine langere tijd boven de begrotingsaannames blijft, lopen marges terug. Dan neemt de prikkel toe om ticketprijzen later alsnog te verhogen, vooral op drukke dagen en routes waar weinig alternatieven zijn.
Er zijn al signalen van hogere prijzen. Volgens gegevens van Hopper Technology Solutions kostte een gemiddeld binnenlands vliegticket in de VS voor het najaar 326 dollar, 39% meer dan een jaar eerder.
16 Krappe capaciteit kan er bovendien voor zorgen dat tickets niet snel goedkoper worden, zelfs als olieprijzen tijdelijk dalen: maatschappijen kunnen lagere brandstofkosten gebruiken om hun financiële positie te herstellen in plaats van die direct door te geven aan passagiers.
4
Hedging dempt de schok, maar slechts tijdelijk
Brandstofhedging kan het verschil maken. Ryanair heeft 80% van zijn brandstofbehoefte voor 2027 afgedekt tegen 67 dollar per vat. Daarmee is de prijsstijging voor een groot deel tijdelijk minder voelbaar.
10
Toch verlaagde Ryanair zijn verkeersdoelstelling van 216 miljoen naar 214 miljoen passagiers, vanwege de blootstelling aan dure, niet-afgedekte winterbrandstof.
14
15 Concurrenten met minder hedging zijn kwetsbaarder. Zij kunnen eerder vluchten schrappen of capaciteit verminderen; in een ernstig scenario kunnen zwakkere maatschappijen financieel in de problemen komen.
Ryanair-topman Michael O’Leary waarschuwde dat vliegtarieven een "aanzienlijke stijging" kunnen laten zien als olie ook in 2027 duur blijft. Voor de periode december tot en met maart noemde hij de prijsvooruitzichten zeer onzeker, al verwachtte hij voor juli tot en met september nog een zeer beperkte daling van de gemiddelde tarieven op jaarbasis.
12
De winter en feestdagen worden de test
Tijdens vakantieperiodes is de bereidheid om hogere tarieven te betalen doorgaans groter, waardoor maatschappijen brandstofkosten makkelijker kunnen doorberekenen. Maar als dure tickets en geopolitieke onzekerheid de vraag naar vrijetijdsreizen afremmen, lukt dat niet volledig. Airlines moeten dan kiezen tussen lagere marges, minder vluchten of gerichte prijsverhogingen op piekdagen. De onzekere wintervooruitblik van Ryanair laat precies die spanning zien.
1
12
Ook in de Golfregio kunnen tickets hoog blijven, zelfs bij een tijdelijke daling van kerosineprijzen. Volgens sectoranalisten houden sterke vraag, beperkte capaciteit en hoge operationele kosten de tarieven daar op peil.
9
Waarom 2027 belangrijker kan zijn dan de eerste schok
De belangrijkste dreiging is daarom niet alleen een eenmalige prijsstijging. Hedges verzachten de klap zolang ze lopen, maar daarna moeten maatschappijen steeds meer brandstof inkopen tegen de actuele marktprijs. Blijft de verstoring in het Midden-Oosten aanhouden, of blijven raffinageknelpunten de marges op kerosine hoog houden, dan kunnen de ticketprijzen in 2027 duidelijk sterker oplopen — met name voor langeafstandsvluchten, reizen in vakantieperiodes en routes met beperkte capaciteit.
1
4
15