Waarom Oekraïne in 2026 een gat van 27 miljard dollar in de defensiebegroting heeft

Oekraïne vraagt 27 miljard dollar extra om de defensie-uitgaven tot eind 2026 te kunnen betalen. De kernverklaring is geen enkele onverwachte rekening, maar een combinatie van een tijdstekort in de kas en een steeds duurdere oorlog. Volgens president Volodymyr Zelenskyj gaf het ministerie van Defensie geld dat voor de tweede helft van het jaar was gereserveerd al in de eerste helft uit, onder meer aan drones en andere urgente behoeften. 111

Wat er bekend is over het tekort

Door die vervroegde uitgaven ontstond later in het begrotingsjaar een groot financieringsgat. Tegelijkertijd stegen de militaire uitgaven sterk. De begrotingscommissie van het Oekraïense parlement meldde dat de defensie-uitgaven in de eerste acht maanden van 2026 ruim 17% hoger lagen dan in dezelfde periode een jaar eerder. Aan het begin van het jaar werd nog gerekend op een tekort van ongeveer 7,5 miljard dollar. 4

In openbare berichtgeving worden wapenaankopen, andere militaire inkoop, salarissen van militairen en uitkeringen aan families van gesneuvelde militairen genoemd als onderdelen van de extra financieringsbehoefte. 15 Ook vooruitbetalingen voor materieel zetten druk op de defensiebegroting.

Een volledig uitgesplitste, openbare verantwoording van de 27 miljard dollar heeft Oekraïne echter niet gepubliceerd. Daardoor is er geen betrouwbare publieke verdeling te maken tussen bijvoorbeeld wapens, salarissen, nabestaandenuitkeringen, vooruitbetalingen, lagere inkomsten of mogelijke tekortkomingen in het beheer. 7

Vooral een kasprobleem, maar ook een duurdere oorlog

De directe oorzaak is dus vooral de timing: geld voor latere maanden is eerder gebruikt. Maar de omvang van het gat weerspiegelt ook de structureel hogere kosten van de oorlog. De Oekraïense defensieminister heeft toegezegd partners een duidelijker plan te presenteren voor de manier waarop Oekraïne de oorlog wil voortzetten, terwijl Kiev vraagt om leningen eerder beschikbaar te stellen. 2

Russische aanvallen op industrie en exportinfrastructuur kunnen de productie, export en belastinginkomsten aantasten en zo de bredere overheidsfinanciën verder onder druk zetten. De beschikbare berichtgeving becijfert echter niet welk deel van het defensietekort van 27 miljard dollar rechtstreeks aan die economische schade is toe te schrijven.

Beschuldigingen dat een voormalige defensieminister of specifieke functionaris verantwoordelijk is voor een afgebakend deel van het tekort, vragen daarom om terughoudendheid. Zelenskyj koppelde betwiste bestedingsbesluiten aan de periode van voormalig defensieminister Mychajlo Fedorov, maar in de beschikbare berichtgeving is geen afgeronde openbare audit te vinden die hem persoonlijk verantwoordelijk stelt voor een meetbaar deel van het tekort. 1

Waarom Europese partners om uitleg vragen

Europese functionarissen zouden verrast zijn geweest door zowel de omvang van de aanvraag als het late moment waarop die naar buiten kwam. Voor hen gaat het niet alleen om de vraag óf Oekraïne meer geld nodig heeft, maar ook om de onderbouwing van de uitgaven en de houdbaarheid van het militaire plan. 12

De EU had al ingestemd met een lening van 90 miljard euro voor 2026 en 2027: 45 miljard euro per jaar. Reuters meldde dat de Oekraïense begroting voor 2026 al uitging van een tekort van circa 1,9 biljoen hryvnia, omgerekend ongeveer 43 miljard dollar, en dat analisten de oorlogskosten onderschat achtten. 217

Dat verklaart waarom een steunpakket voor twee jaar niet automatisch een acuut liquiditeitsprobleem oplost: een financiële toezegging betekent niet dat het geld beschikbaar is in de maand waarin de rekeningen betaald moeten worden.

EU-geld naar voren halen helpt nu, maar kan 2027 verzwaren

Kievs oplossing voor de korte termijn is een deel van de EU-financiering die voor 2027 is gepland naar voren te halen. Eind augustus zei de Europese Commissie nog geen formeel verzoek te hebben ontvangen, hoewel Oekraïne publiekelijk om een versneld uitbetalingsschema vroeg. 312

Een eerdere uitbetaling kan de druk op de kas in 2026 verlichten, maar creëert geen nieuwe middelen. Als het vervroegd ontvangen bedrag niet wordt aangevuld met nieuwe hulp, leningen of een andere bron, begint Oekraïne 2027 met minder al toegezegde steun.

Dat is belangrijk omdat minister van Financiën Serhii Martsjenko het voorlopige ongedekte externe financieringstekort voor 2027 op 32,6 miljard dollar heeft geraamd. Die raming veronderstelt dat de oorlog doorgaat en kan veranderen door militaire kosten, belastinginkomsten en toekomstige hulp. Maar geld uit 2027 naar 2026 halen zonder vervanging maakt de financieringsopgave voor 2027 moeilijker, niet eenvoudiger.

Bevroren Russische tegoeden opnieuw onderwerp van debat

De financiële krapte heeft de roep versterkt om meer gebruik te maken van bevroren Russische staatsactiva in Europa. Polen, Spanje, Nederland en Zweden hebben de EU gevraagd het debat daarover te heropenen, omdat de lening van 90 miljard euro volgens hen niet genoeg zal zijn.

In de EU staat ongeveer 210 miljard euro aan bevroren activa van de Russische centrale bank vast, waarvan het grootste deel wordt aangehouden bij de in Brussel gevestigde effectenbewaarinstelling Euroclear. België verzet zich tegen het aanspreken van de hoofdsom. Toen die optie vooral door Belgische weerstand niet haalbaar bleek, kozen EU-leiders voor gezamenlijke EU-leningen van 90 miljard euro.

Voor Oekraïne zijn de keuzes daarmee scherp: nieuwe financiering vinden, de timing van bestaande EU-steun aanpassen, of een politiek en juridisch uitvoerbare manier vinden om meer waarde uit Russische activa vrij te maken. Geld uit 2027 naar 2026 halen kan een brug zijn, maar is geen volledig antwoord op een oorlog die steeds duurder wordt.