Telefoongesprek Trump en Poetin over Oekraïne levert geen vredesdoorbraak op

Het telefoongesprek van 8 september tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin heeft de diplomatie rond Oekraïne opnieuw in beweging gebracht, maar geen staakt-het-vuren, kader voor een regeling of publieke concessie opgeleverd. Volgens het Kremlin drong Trump aan op een snel einde aan de oorlog en koppelde hij dat aan herstel van de Amerikaans-Russische betrekkingen. Poetin steunde volgens die lezing het doel om het conflict te beëindigen, maar bleef tegelijk spreken over Ruslands militaire doelstellingen. 115

Wat kwam er uit het gesprek?

Volgens het Kremlin duurde het gesprek precies een uur en was het „constructief” en openhartig. Trump en Poetin bespraken ook de recente bezoeken van de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner aan Moskou en Kyiv. Die missie moest vastgelopen pogingen om de gevechten te beëindigen nieuw leven inblazen. 15

Trumps doel was, aldus de Kremlinlezing, een snel einde aan de oorlog. Maar Poetin gebruikte het gesprek eveneens om de Russische kijk op het front en de toekomstige militaire ambities uiteen te zetten. Dat verschil is cruciaal: het erover eens zijn dat een oorlog moet eindigen, betekent nog niet dat er overeenstemming bestaat over de voorwaarden daarvoor. 111

Russische voorwaarden blijven een struikelblok

Moskou koppelde vooruitgang opnieuw aan de eis dat de Verenigde Staten hun militaire, financiële, inlichtingen- en andere steun aan Oekraïne staken. Dit werd gemeld als onderdeel van het Russische standpunt; er was geen openbare aanwijzing dat Washington die eis heeft aanvaard. 1

Rusland handhaafde ook zijn bredere doelen. Oekraïne blijft ondertussen een regeling afwijzen die Russisch bezet gebied erkent of afbreuk doet aan de wens voor duurzame veiligheidsgaranties. Die onopgeloste kwesties — en niet het al dan niet plannen van een volgende ontmoeting — vormen de belangrijkste hindernis voor een politiek akkoord.

Mogelijk driepartijengesprek, maar nog geen akkoord

Het Kremlin zei een hervatting van trilaterale onderhandelingen tussen de VS, Rusland en Oekraïne niet uit te sluiten. Abu Dhabi werd genoemd als mogelijke locatie, maar Russische functionarissen benadrukten dat het nog te vroeg was om details zoals datum en plaats vast te leggen. 46

Daarmee is de opening voorlopig vooral procedureel. Nieuwe gesprekken tussen drie partijen kunnen een kanaal bieden om voorstellen uit te wisselen, maar na het Trump-Poetin-gesprek was er niets dat erop wees dat de verschillen over grondgebied, veiligheid of de toekomstige internationale koers van Oekraïne kleiner waren geworden.

Bezoek van Witkoff en Kushner leverde ideeën op, geen doorbraak

Voorafgaand aan het telefoongesprek spraken Witkoff en Kushner in Moskou meer dan drie uur met Poetin. Daarna ontmoetten zij de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy in Kyiv. Zelenskyy zei dat de gezanten enkele „goede ideeën” hadden aangedragen, maar de gesprekken resulteerden niet in een aangekondigd akkoord.

Zelenskyy zei ook dat Oekraïne zich voorbereidde op de mogelijkheid dat de oorlog nog een winter doorgaat. Het land zoekt daarom een pakket voor luchtverdediging en energievoorziening.

Berichten over een ontmoeting tussen Trump en Zelenskyy later in september weerspiegelden Zelenskyy’s uitgesproken voornemen om Trump te ontmoeten, niet een publiek bevestigde definitieve afspraak.

Nieuwe aanvallen op Kyiv onderstrepen de beperkingen van de diplomatie

Tijdens het bezoek van de gezanten gold een korte pauze in aanvallen op Kyiv en Moskou. Nadat die pauze afliep, hervatte Rusland de drone- en raketaanvallen op Kyiv. Reuters meldde dat de aanval van 8 september vijf mensen doodde, 35 mensen verwondde en woongebouwen en andere burgerlocaties in de hoofdstad beschadigde.

De volgorde van gebeurtenissen bewijst niet dat de diplomatie de hervatting van het geweld veroorzaakte. Wel maakt zij duidelijk dat de tijdelijke terughoudendheid geen breed staakt-het-vuren was. De onderhandelingen gingen door terwijl de militaire operaties voortduurden.

Druk op het slagveld betekent niet automatisch snel vrede

Het Institute for the Study of War (ISW) schatte dat Russische troepen in augustus 2026 gemiddeld 2,91 vierkante kilometer per dag terreinwinst boekten in het hele strijdtoneel. Voor de Russische hoofdinspanning in de oblast Donetsk lag het tempo lager. Op basis daarvan berekende ISW dat het tot oktober 2032 zou duren om het resterende niet-bezette deel van de oblast in te nemen — áls Rusland daarin al zou slagen.

Dat is een analyse op basis van het huidige tempo, geen voorspelling van de uitkomst van de oorlog. De berekening laat wel zien waarom geen van beide partijen noodzakelijk een directe prikkel ziet om de eigen kernvoorwaarden los te laten.

Conclusie

Het gesprek tussen Trump en Poetin creëerde ruimte voor verdere diplomatie, maar bracht het conflict niet aantoonbaar dichter bij een publiek omschreven regeling. Moskou zegt open te staan voor nieuwe gesprekken, terwijl het vasthoudt aan eisen en oorlogsdoelen die Oekraïne afwijst. De ontmoetingen van de Amerikaanse gezanten leverden voorstellen op, maar geen doorbraak, en na een korte pauze werden de gevechten hervat. Vooralsnog lijkt het proces vooral gericht op het herstellen van contact, niet op het oplossen van de kwesties die de oorlog kunnen beëindigen. 14