Eerste sporenpad van volwassen T. rex legt wandeling van 66,5 miljoen jaar geleden vast

Een reeks van vier fossiele voetafdrukken in het zuidwesten van de Amerikaanse staat North Dakota laat uitzonderlijk direct zien hoe een volwassen tyrannosauriër zich voortbewoog. Het circa 66,5 miljoen jaar oude spoor geldt als het eerste sporenpad dat aan een volwassen Tyrannosaurus rex wordt toegeschreven. Juist de aaneengesloten stappen maken de vondst bijzonder: een skelet of losse afdruk vertelt veel minder over richting en manier van lopen. 34

Vier stappen bij Marmarth

De afdrukken werden in 2025 gevonden op federaal land dat wordt beheerd door de U.S. Forest Service, nabij Marmarth in North Dakota. De ontdekker was Kent M. Hups, docent op een middelbare school en coauteur van het onderzoek. De locatie ligt in de Hell Creek Formation, een gesteentelaag die bekendstaat om fossielen uit de laatste fase van het dinosaurustijdperk.

Het spoor is ongeveer 7 meter lang en bestaat uit vier grote, drie-tenige afdrukken. Elke afdruk meet circa 1 meter. De laag met de sporen ligt volgens het wetenschappelijke artikel ongeveer 33 meter onder de overgang tussen de Hell Creek- en Fort Union-formatie en is naar schatting 66,5 miljoen jaar oud. 34

Er waren al losse afdrukken die voorzichtig aan T. rex waren gekoppeld. Dit is echter een doorlopende reeks van stappen van een dier op volwassen formaat, niet slechts één mogelijke voetafdruk. 3

Waarom de maker waarschijnlijk een volwassen T. rex was

Aan een voetafdruk hangt geen naamkaartje: paleontologen kunnen een soort zelden met absolute zekerheid vaststellen op basis van sporen alleen. De onderzoekers spreken daarom van een onderbouwde toeschrijving, geen onomstotelijk bewijs.

De afdrukken zijn uitzonderlijk groot en tridactyl, wat betekent dat drie hoofdt­enen zichtbaar zijn. Hun afmetingen en vorm passen bij een grote tyrannosauriër. Omdat in de Hell Creek Formation veel lichaamsfossielen van T. rex zijn gevonden, achten de onderzoekers een volwassen T. rex de meest waarschijnlijke maker van het spoor. 3

Die voorzichtige formulering is relevant. Eerder bekende tyrannosauride sporen en sporenpaden boden geen duidelijke vergelijking met een volwassen T. rex. Deze nieuwe reeks vormt daardoor een veel sterkere schakel tussen een reusachtige maker van sporen in Hell Creek en de beroemde roofdinosauriër. 3

Geen jacht, maar een moment van alledag

Een skelet toont hoe poten en voeten waren gebouwd, maar niet hoe één dier zich op een bepaald moment verplaatste. Een losse afdruk legt één contact met de grond vast. Vier opeenvolgende afdrukken geven onderzoekers daarentegen een reeks om te vergelijken: afwisseling tussen linker- en rechtervoet, onderlinge afstand, looprichting en paslengte.

De gemelde paslengte bedraagt ongeveer 13 voet, bijna 4 meter. Op basis van de tussenruimte interpreteren de onderzoekers dit als lopen, niet als sprinten. Het spoor is dus vooral een momentopname van normale voortbeweging van een zeer grote theropode dinosauriër, en geen bewijs voor een achtervolging of aanval. 4

Tegelijk blijft het een beperkte steekproef. Vier afdrukken kunnen niet vertellen hoe T. rex doorgaans jaagde, sociaal leefde of zich gedurende een hele dag gedroeg. Ze leveren wél zeldzaam, rechtstreeks bewijs dat één volwassen tyrannosauriër hier circa 66,5 miljoen jaar geleden in een rustig tempo overheen liep. 34

Kwetsbare afdrukken eerst nauwkeurig in 3D vastgelegd

Wetenschappers van het Denver Museum of Nature & Science en Liverpool John Moores University onderzochten het spoor; de resultaten verschenen in het Journal of Vertebrate Paleontology. 4

Gedetailleerde 3D-documentatie is essentieel, omdat de blootliggende afdrukken door weer en erosie kunnen slijten. Digitale oppervlaktemodellen maken het mogelijk de sporen nauwkeurig te meten en te bestuderen zonder uitsluitend afhankelijk te zijn van het gesteente op de vindplaats. Ook blijven de gegevens beschikbaar voor later onderzoek, vergelijking en controle. 4

Paleobioloog Peter Falkingham van Liverpool John Moores University, specialist in fossiele sporen, behoorde tot de onderzoekers die het bewijsmateriaal interpreteerden. Tyler Lyson van het museum leidde het veldwerk. Met gedetailleerde scans legde het team zowel de afzonderlijke afdrukken als de hele reeks vast. 4

Drie afdrukken gaan naar Denver

Het Denver Museum of Nature & Science is van plan drie van de vier voetafdrukken te bergen en per helikopter naar Denver te vervoeren. Het museum wil updates over die berging delen, maar heeft nog geen definitieve datum voor een tentoonstelling of een tentoonstellingsopzet bekendgemaakt. 4

De waarde van de berging zit niet alleen in de aantrekkingskracht van zulke enorme sporen. Samen met de 3D-scans kunnen de bewaarde afdrukken toekomstig onderzoek ondersteunen naar hun vorm, de omliggende sedimentlagen en de beweging van een van de bekendste dieren uit de prehistorie. 34