Google verbouwt Europese zoekpagina’s na boete wegens zelfbevoordeling

Google heeft de vormgeving van zijn Europese zoekresultaten aangepast om te voorkomen dat eigen diensten, zoals Shopping, Hotels, vervoer- en sportresultaten, een voorkeursbehandeling krijgen. De ingreep maakt ruimte voor vergelijkingsdiensten, maar kan voor gebruikers ook betekenen dat prijzen vergelijken of rechtstreeks boeken meer stappen kost. 12

Wat verandert er op de zoekpagina?

Bij relevante commerciële zoekopdrachten plaatst Google nu één gespecialiseerde zoekdienst — bijvoorbeeld een prijsvergelijker — prominent bovenaan de pagina. Daarna volgen twee andere gespecialiseerde diensten met minder informatie. Lager op de pagina komt een carrousel met onder meer hotels, luchtvaartmaatschappijen en restaurants, maar zonder bepaalde functies zoals realtimeprijzen.

De wijziging volgt op een boete van € 460 miljoen die de Europese Commissie Google oplegde voor zelfbevoordeling in Search. De Commissie oordeelde dat Google eigen diensten, waaronder shopping-, hotel-, vervoer- en sportresultaten, gunstiger behandelde dan vergelijkbare diensten van derden. Tegelijk kreeg Google € 430 miljoen boete in een afzonderlijke Google Play-zaak over beperkingen voor bedrijven die klanten naar alternatieve, vaak goedkopere aankoopkanalen willen doorsturen. De totale boete bedroeg daarmee € 890 miljoen. 12

Wie merkt daar iets van?

• Gebruikers: Google stelt dat het ontbreken van gebundelde actuele prijsinformatie en direct uitvoerbare boekingsopties het vergelijken en boeken omslachtiger maakt. Volgens het bedrijf was de ontevredenheid in eigen tests hoog. Dat is een standpunt van Google zelf en geen onafhankelijk gepubliceerde meting. 2
• Vergelijkingssites: zij krijgen een zeer zichtbare plek in de resultaten en kunnen daardoor meer bezoekers trekken. Dat sluit aan bij het doel van de Digital Markets Act (DMA): online markten eerlijker en beter betwistbaar maken, onder meer door poortwachters te verbieden hun eigen vergelijkbare diensten voor te trekken. 12
• Hotels, luchtvaartmaatschappijen, restaurants en andere lokale ondernemingen: Google zegt dat zij mogelijk minder gratis rechtstreeks verkeer ontvangen en sterker afhankelijk worden van tussenpersonen. Dat kan commissies of hogere kosten voor klantenwerving betekenen. De door Google genoemde daling van 30% in gratis verkeer voor directe boekingen na eerdere DMA-wijzigingen is bedrijfsinformatie en niet onafhankelijk geverifieerd. 2

Waarom Google spreekt van kwaliteitsverlies

Google presenteert de nieuwe opzet als een verslechtering van de zoekervaring: minder prijs- en beschikbaarheidsinformatie op één plek, meer klikken en vaker een route via een vergelijkingsplatform. De Europese Commissie vertrekt juist vanuit het tegenovergestelde probleem: die geïntegreerde presentatie was niet neutraal wanneer Google daarbij zijn eigen diensten bevoordeelde.

Het woord ‘kwaliteit’ betekent in deze discussie dus iets anders voor beide partijen. Google legt de nadruk op gemak voor de gebruiker en rechtstreeks verkeer voor aanbieders. De Commissie benadrukt gelijke behandeling en toegang voor concurrerende diensten. 12

De zaak is nog niet per se afgerond

Google kreeg 60 dagen om de vastgestelde inbreuk te beëindigen. De nieuwe vormgeving is een nalevingsvoorstel, niet automatisch een eindpunt dat al door de Commissie is goedgekeurd. Als Brussel de aanpassing onvoldoende vindt, kunnen verdere sancties volgen.

Onder de DMA kan de Commissie boetes opleggen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet, oplopend tot 20% bij herhaalde overtredingen. Daarnaast zijn periodieke dwangsommen mogelijk tot 5% van de gemiddelde wereldwijde dagomzet. Bij systematische niet-naleving kan de Commissie na een marktonderzoek ook gedrags- of structurele maatregelen opleggen. 4

De kernvraag blijft daarmee open: levert de nieuwe zoekpagina voldoende eerlijke kansen op voor concurrenten, zonder dat consumenten en bedrijven onnodig last krijgen van een minder directe route naar prijzen, boekingen en aankopen?