EU onderzoekt of Googles AI-opt-out uitgevers werkelijk beschermt

De Europese Commissie toetst of Googles voorgestelde opt-out voor AI Search uitgevers daadwerkelijk een economisch haalbare keuze biedt, of vooral een formele oplossing is voor zorgen over mogelijk machtsmisbruik in de zoekmarkt. De toezichthouders verzamelen bewijsmateriaal van uitgevers voordat zij beslissen of optreden — en mogelijk een nieuwe forse mededingingsboete — gerechtvaardigd is. 2

Waar gaat de opt-out over?

Google wil uitgevers de mogelijkheid geven om het gebruik van hun content in AI-zoekfuncties uit te sluiten, zonder dat dit hun positie in de reguliere Google-zoekresultaten beïnvloedt. De Commissie onderzoekt of die scheiding in de praktijk werkt en of zij de mededingingszorgen van uitgevers voldoende wegneemt. 2

In een vragenlijst vroeg de Commissie uitgevers onder meer:

• of zij van de opt-out gebruik willen maken;
• waarom zij dat wel of niet zouden doen;
• of het mechanisme hun betekenisvolle zeggenschap geeft over het gebruik van hun materiaal in AI-gegenereerde zoekresultaten; en
• hoe zij aankijken tegen Googles plan om AI Overviews en AI Mode samen te voegen tot één AI Search-product. 2

Waarom de combinatie van AI-functies relevant is

De vraag over één geïntegreerd product is cruciaal. Als een opt-out slechts beperkt werkt, niet alle onderdelen dekt of pas effectief is nadat AI-functies zijn samengevoegd, kan werk van een uitgever alsnog AI-antwoorden ondersteunen. Dat raakt aan de kern van het onderzoek: worden uitgevers feitelijk gedwongen om te kiezen tussen gebruik van hun content voor AI en waardevolle zichtbaarheid via Google Zoeken? Het formele EU-onderzoek gaat over mogelijk misbruik van een machtspositie onder het Europese mededingingsrecht. 1

Uitgevers wijzen vooral op de financiële gevolgen. AI-antwoorden kunnen de vraag van gebruikers al op de resultatenpagina van Google beantwoorden, waardoor minder bezoekers doorklikken naar de oorspronkelijke nieuws- en informatiesites. Dat kan inkomsten uit advertenties, abonnementen en andere van verkeer afhankelijke verdienmodellen onder druk zetten. Uitgevers stellen daarnaast dat Google hun content oneerlijk gebruikt voor deze antwoorden. De European Publishers Council heeft afzonderlijk geklaagd dat AI Overviews en AI Mode misbruik van Googles machtspositie in algemene zoekdiensten vormen. 14

Reacties van uitgevers kunnen doorslaggevend zijn

De antwoorden kunnen zwaar meewegen in de uitkomst van de zaak. Als uitgevers de opt-out breed toepassen en aannemelijk is dat hun reguliere zoekrangschikking daadwerkelijk ongemoeid blijft, ondersteunt dat Googles standpunt. Blijkt de optie onbruikbaar, onvolledig of commercieel dwingend, dan versterkt dat de zaak voor een inbreukbesluit, herstelmaatregelen of een boete. 2

De timing vergroot de aandacht. Google kondigde de controle in juni aan, nadat het Verenigd Koninkrijk had geëist dat uitgevers het gebruik van hun content voor AI-functies van Google moeten kunnen stoppen. De wereldwijde uitrol was volgens berichtgeving op 31 augustus afgerond. 313

Google heeft in ongeveer twee decennia al voor meer dan € 10 miljard aan EU-mededingingsboetes gekregen. Een nieuwe boete is echter niet automatisch: die hangt af van wat de Commissie uiteindelijk vaststelt. 2