VS wil G20 laten kiezen voor fair use bij AI-training

De Verenigde Staten hebben de G20-landen opgeroepen regels te ontwikkelen die AI-bedrijven toestaan hun modellen te trainen met auteursrechtelijk beschermde boeken, muziek, kunst en ander creatief werk. Tegelijk moeten makers beschermd blijven. Daarmee zet Washington het omstreden Amerikaanse beginsel van fair use centraal in een bredere oproep tot terughoudende AI-regulering. 1

Wat de VS van de G20 vraagt

Tijdens een op technologie gerichte G20-bijeenkomst in North Carolina riep de Amerikaanse minister van Handel Howard Lutnick regeringen op kaders te omarmen die training van AI met werk van makers mogelijk maken. Volgens hem moeten kunstenaars en uitvinders worden beschermd zonder innovatie te blokkeren. 1

Lutnick verwees nadrukkelijk naar fair use: een leerstuk uit het Amerikaanse auteursrecht dat onder bepaalde omstandigheden gebruik van beschermd werk zonder toestemming kan toestaan. Maar het voorstel maakte niet duidelijk hoe landen die balans precies moeten invullen.

Daardoor blijven belangrijke praktische vragen onbeantwoord: wanneer is toestemming nodig, krijgen makers een vergoeding en hoe worden hun rechten gehandhaafd? Dat is des te relevanter omdat auteursrecht per land verschilt en de rechtmatigheid van het gebruiken van beschermd materiaal voor AI-training nog volop wordt betwist.

Trainingsdata liggen onder vuur bij de rechter

Anthropic, OpenAI, Google en Meta worden geconfronteerd met rechtszaken van auteurs, uitgevers, mediaorganisaties en andere makers over het vermeende gebruik van beschermd werk bij de ontwikkeling van AI. De eisers stellen dat hun werk zonder toestemming is benut; de bedrijven betogen dat de training rechtmatig is. 1

Het Amerikaanse ministerie van Justitie nam in het geschil tussen OpenAI, The New York Times en andere kranten een opvallend standpunt in. Het vertelde de rechter dat AI-training in het algemeen onder fair use van auteursrechtelijk beschermd materiaal valt. 1

Dat standpunt betekent niet dat alle zaken daarmee zijn beslecht. Of fair use van toepassing is, wordt in procedures beoordeeld en hangt af van de omstandigheden van een concreet gebruik. De groeiende reeks zaken blijft daarom van groot belang, zowel voor AI-bedrijven als voor makers die invloed willen houden op het gebruik van hun werk.

Regels voor aantoonbare schade, niet voor hypothetische risico's

De auteursrechtelijke discussie liep parallel aan een bredere Amerikaanse oproep om geen vergaande nieuwe AI-regels op te leggen. Nvidia-topman Jensen Huang zei tegen G20-functionarissen dat overheden beter geen regelgeving kunnen schrijven voor „theoretische schade”, maar zich moeten richten op concrete problemen die AI in de praktijk veroorzaakt. 1

Die benadering gaat uit van regels voor aantoonbare risico's, in plaats van brede, vooraf ingevoerde beperkingen die specifiek op de technologie zijn gericht. Voorstanders zeggen dat dit innovatie ruimte geeft. Critici van een terughoudende aanpak kunnen daartegenover stellen dat wachten tot schade zichtbaar is, bescherming te laat kan laten komen. De G20-besprekingen hebben dat meningsverschil niet opgelost.

Wat de gezamenlijke G20-verklaring zegt

In de gezamenlijke verklaring staat dat toekomstige AI-specifieke regelgeving beperkt moet blijven tot „nieuwe overwegingen” die bestaande wetten nog niet afdekken. China ondertekende de verklaring, ondanks dat het land al brede AI-regels heeft. 1

De gekozen koers hangt samen met zorgen dat zware overheidsvereisten de winstgevendheid en productplanning van de sector kunnen raken. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer nieuwe modellen later op de markt komen of bedrijven hun producten moeten aanpassen aan veiligheidseisen. 1

De onopgeloste afweging

De G20-discussie wijst in de richting van een compromis: AI-ontwikkelaars ruimte geven om trainingsdata te gebruiken volgens fair-useprincipes, terwijl de makers van dat werk worden beschermd. Hoe dat in de praktijk moet werken, is echter nog niet uitgewerkt. Zonder duidelijke regels over licenties, vergoeding, toestemming en handhaving zal de balans vooral worden bepaald door nationale wetgeving en lopende auteursrechtzaken. 1