Waarom AI-aandelen Wall Street dwingen anders naar een berenmarkt te kijken

Een daling van 20% vanaf een recente top geldt op Wall Street al decennialang als de praktische definitie van een berenmarkt. De door AI aangejaagde hausse in technologie- en chipaandelen laat echter zien waar die vuistregel tekortschiet. Een index kan na een uitzonderlijk sterke rally met 20% terugvallen en tóch nog duidelijk in de plus staan over het lopende jaar.

Dat maakt zo'n terugval niet onbelangrijk. Wel is het woord berenmarkt op zichzelf geen volledige diagnose. Het vertelt niet of beleggers kijken naar een gewone correctie, een tijdelijke volatiliteitsschok of het begin van een langdurige, structurele daling.

Waarom de 20%-grens onder druk staat

De gebruikelijke definitie is eenvoudig: een index komt in berenmarktgebied zodra die minstens 20% onder een recente top noteert. De Philadelphia Semiconductor Index, beter bekend als de SOX, bereikte die grens na een daling vanaf zijn recordstand eind juni. 1

De complicatie zit in het vertrekpunt. Tijdens de verkoopgolf in juli stonden de SOX en de KOSPI — de belangrijkste aandelenindex van Zuid-Korea — op hun laagste punt nog ongeveer 46% respectievelijk 25% hoger dan aan het begin van het jaar. 25 Wie alleen naar de afstand tot de meest recente top kijkt, mist dus de omvang van de eerdere opmars.

Dat speelt vooral bij markten die sterk aan AI zijn gekoppeld. Hoge verwachtingen voor investeringen in kunstmatige intelligentie kunnen chipproducenten en andere techbedrijven snel omhoogstuwen. Tegelijk maken hoge waarderingen en sterk geconcentreerde posities de markt kwetsbaar voor abrupte omkeren. Een vaste grens van 20% kan daardoor heel verschillende situaties onder één noemer brengen: winstnemingen na een steile stijging én een langdurige daling die door verslechterende fundamentals wordt gedreven.

Waarom het label ‘berenmarkt’ bij SOX en KOSPI misleidend kan zijn

Technisch gezien kan de term kloppen: beide indices bereikten de gebruikelijke drempel. Zonder context blijft het echter een onvolledig beeld.

Bij een klassieke berenmarkt denken beleggers doorgaans aan aanhoudende, brede zwakte, vaak samen met een verslechterende economie of dalende verwachtingen voor bedrijfswinsten. Een snelle daling van 20% in een index die nog ruim positief staat sinds het begin van het jaar kan ook vooral de grilligheid van een krachtige trend weerspiegelen.

Dat onderscheid is extra belangrijk bij sectorzware indices. De SOX volgt chipaandelen, terwijl de KOSPI sterk leunt op grote technologie- en halfgeleiderbedrijven. Hun bewegingen kunnen aangeven dat beleggers anders naar AI-vraag of waarderingen kijken, maar bewijzen niet automatisch dat de gehele economie of aandelenmarkt in een vergelijkbare neergang zit. Reuters meldde dat strategen de huidige labels in dit soort omstandigheden juist misleidend kunnen vinden.

Het risico van een dramatisch etiket

Marktlabels beïnvloeden gedrag. Wie een daling een berenmarkt noemt, kan beleggers het gevoel geven dat het risicoprofiel fundamenteel is veranderd — met defensievere posities of verkopen als mogelijk gevolg.

Dat kan terecht zijn als winstverwachtingen, kredietvoorwaarden en economische activiteit verslechteren. Maar wanneer het vooral om een terugval in een zeer volatiele markt gaat, kunnen beleggers die uitsluitend op het etiket afgaan na verliezen uitstappen en een eventueel herstel missen. De kernvraag is dus niet alleen of de 20%-grens is doorbroken, maar of er aanwijzingen zijn voor een duurzame verandering in trend en fundamentals.

Ook de historische duur van berenmarkten pleit voor terughoudendheid. Sinds 1928 duurden berenmarkten in de S&P 500 gemiddeld 289 dagen, oftewel circa 9,6 maanden, volgens gegevens van Hartford Funds die werden aangehaald in berichtgeving over deze discussie. 5

Waar beleggers beter op kunnen letten

Er bestaat geen algemeen aanvaard alternatief voor de 20%-regel. Wel stellen analisten voor om meerdere signalen naast elkaar te leggen.

1. Duur en volharding van de daling

Een daling die 20% aantikt en snel herstelt vertelt iets anders dan een neergang die weken of maanden aanhoudt. Sommige strategen vinden dat zwakte eerst gedurende langere tijd zichtbaar moet zijn voordat van een bevestigde berenmarkt kan worden gesproken. 5

2. De daling afgezet tegen de normale volatiliteit

Een vaste procentuele grens behandelt een doorgaans stabiele markt hetzelfde als een zeer beweeglijke chipindex. Een voorgestelde aanpak vergelijkt de verkoopgolf met de historische, geannualiseerde volatiliteit over één jaar. Volgens die maatstaf van strateeg Steve Sosnick zou de SOX meer dan 44% moeten dalen om als berenmarkt te gelden. 3

Dat is geen universele norm, maar de gedachte erachter is relevant: een daling van 20% kan voor de ene beleggingscategorie uitzonderlijk zijn en voor een andere binnen het normale schommelingspatroon vallen.

3. Technische bevestiging van de trend

Voortschrijdende gemiddelden kunnen helpen beoordelen of zwakte structureel wordt in plaats van tijdelijk. Een aanhoudende doorbraak onder veel gevolgde gemiddelden kan wijzen op een steviger neerwaartse trend; een snel herstel kan juist betekenen dat de grotere trend niet is gebroken.

Sommige handelaren gebruiken daarnaast Fibonacci-retracementniveaus als mogelijke steun- en weerstandszones na een grote beweging. Het zijn geen voorspellingen, maar het niet vasthouden van zulke niveaus — samen met verzwakkende voortschrijdende gemiddelden — kan het beeld van technische schade versterken. Reuters merkt op dat handelaren Fibonacci-retracements gebruiken om prijsgebieden te bepalen die markten na grote bewegingen vaak opnieuw testen.

4. Winsten, rente en de economische cyclus

Koersbewegingen vragen ook om een fundamentele toets. Beleggers kunnen kijken of ramingen voor bedrijfswinsten dalen, of waarderingen worden herzien, of de rente waarschijnlijk hoog blijft en of economische groei, kredietvoorwaarden of de conjunctuur verslechteren.

Een correctie oogt eerder structureel wanneer dalende koersen samenvallen met brede neerwaartse bijstellingen van winstverwachtingen, krappere financiële omstandigheden en signalen van economische verzwakking. In een Reuters-enquête noemden strategen onder meer de onderliggende volatiliteit, de duur van de daling en de richting van de economie als belangrijke factoren naast de procentuele grens.

5. Marktbreedte en de gezondheid van de markt

Kijk ten slotte verder dan de populairste AI- en chipaandelen. Een beperkte verkoopgolf in een druk bezette beleggingsthematiek is iets anders dan afnemende deelname in alle sectoren, dalende liquiditeit en brede verlagingen van winstramingen. Marktbreedte helpt onderscheid te maken tussen druk op één thema met hoge verwachtingen en een marktbrede vertrouwenscrisis.

De praktische conclusie

De 20%-regel blijft bruikbaar als helder, algemeen begrepen waarschuwingssignaal: een index heeft een forse terugval vanaf zijn top meegemaakt. Maar de regel is op zichzelf geen diagnose van de economische situatie of de toestand van de markt.

Voor beweeglijke indices met veel AI-blootstelling ontstaat een nuttiger beeld door de terugval te combineren met de duur ervan, de omvang ten opzichte van de normale volatiliteit, technische trendbevestiging, winstverwachtingen, rente, economische omstandigheden en marktbreedte. Zo is beter te onderscheiden of het gaat om een scherpe correctie na een AI-rally of om het begin van een langdurige structurele neergang. 5