China test humanoïde robots voor militair gebruik, maar het zijn nog geen gevechtswapens

China legt de basis voor mogelijk militair gebruik van humanoïde robots. Het land koppelt zijn omvangrijke commerciële robotindustrie aan onderzoek, aanbestedingen, trainingssystemen en operationele experimenten van het Volksbevrijdingsleger (PLA). De beschikbare aanwijzingen duiden op een versneld ontwikkelprogramma, niet op een bestaande strijdmacht van bewapende mensachtige robots. Reuters vond geen bewijs dat een bewapende humanoïde robot al in gebruik is bij een operationele PLA-eenheid. 1

Wat Chinese militaire documenten laten zien

Reuters onderzocht meer dan honderd Chinese militaire aanbestedingen, wetenschappelijke studies, patenten, officiële publicaties, overheidsdocumenten en materialen van defensiebedrijven. Daaruit blijkt dat de activiteit rond militaire humanoïde robots in 2025 en 2026 is versneld. Aan de PLA verbonden instellingen testen robots aan de hand van militaire eisen, schaffen robots en trainingstechnologie aan en onderzoeken hoe machines naast militairen zouden kunnen functioneren. 1

De aandacht ligt vooral bij minder spectaculaire, maar cruciale bouwstenen voor bruikbare robots in het veld:

• Waarneming: een robot zijn omgeving en aanwezige personen laten interpreteren.
• Fijnmotorische handelingen: objecten beter kunnen vastpakken en fysieke taken uitvoeren.
• Trainingsdata: camera-, radar-, bewegings- en terreingegevens verzamelen en labelen, waaronder data over de begaanbaarheid van terrein.
• Samenwerking tussen mens en robot: beoordelen hoe machines militairen kunnen ondersteunen, in plaats van alleen losse demonstraties uit te voeren. 1

Reuters identificeerde onder meer een PLA-aanbesteding uit mei 2025 voor een humanoïde robot, installatie en technische training. In september 2025 verscheen een kennisgeving die verband hield met de National University of Defense Technology (NUDT), voor een systeem voor intelligente waarneming en fijnmotorische bediening van een fysieke humanoïde robot. Een PLA-budget van ongeveer 300.000 dollar uit juni 2026 was bestemd voor een systeem dat sensor- en bewegingsdata verzamelt en labelt. Reuters kon niet vaststellen of eerdere aanbestedingen daadwerkelijk waren uitgevoerd of welke leveranciers de opdrachten kregen. 1

Van robotshow naar militaire oefenomgeving

De World Humanoid Robot Games vonden plaats in augustus 2026, niet in 2025. Het evenement toonde vooruitgang in mobiliteit en andere vaardigheden, maar ook opvallende mislukkingen. Dat onderstreept dat een indrukwekkende demonstratie nog geen betrouwbare inzetbaarheid op een slagveld betekent. 1

Twee dagen later riep PLA Daily, de officiële krant van het Chinese leger, op om geavanceerde technologie vanuit laboratoria naar militaire trainingslocaties te brengen voor robotische „strijders”. Daarmee kreeg het idee om civiele vooruitgang bij humanoïde robots om te zetten in militaire experimenten publiekelijk extra gewicht. 1

De institutionele belangstelling was al eerder zichtbaar. In 2024 organiseerden NUDT en de Academy of Military Sciences een forumsessie over militaire toepassingen van humanoïde systemen. Een NUDT-wedstrijd in 2025 simuleerde missies zoals infiltratie achter vijandelijke linies, kartering en het lokaliseren van doelen. Ook taken als basisbeveiliging, patrouilles en inspecties kwamen aan bod. 1

Waarom China's robotindustrie ertoe doet

Chinese fabrikanten waren in 2025 goed voor ongeveer 95% van de wereldwijde leveringen van humanoïde robots, volgens BofA Global Research, dat door Reuters wordt aangehaald. Dat kan de PLA toegang geven tot een grote binnenlandse pool van platforms, onderdelen, software en technische kennis. 1

Dat betekent niet dat commerciële humanoïden automatisch geschikt zijn voor militair gebruik. Een grote civiele markt kan wel zorgen voor snellere ontwikkelcycli, betere toegang tot onderdelen en mogelijk goedkopere opschaling. Ook vergroot die markt de hoeveelheid beschikbare data en technische expertise voor militaire onderzoekers.

Maar een fabrieksrobot of beursmodel moet nog altijd kunnen functioneren op oneffen terrein, bij slecht weer, communicatiestoringen, fysieke schade, beperkte batterijcapaciteit en onvoorspelbaar menselijk gedrag. Pas dan is de robot geloofwaardig voor gevechtsoperaties. 1

Welke rollen worden onderzocht?

Het meest uitgewerkte gerapporteerde scenario gaat over gevechten in stedelijk gebied. Een NUDT-studie uit augustus 2025 modelleerde zes „gevechtsrobots” — een mix van humanoïden, robothonden en onbemande voertuigen — verdeeld over twee aanvalsteams. Zij zouden grondtroepen ondersteunen bij het kamer voor kamer en verdieping voor verdieping zuiveren van een gebouw dat door de vijand wordt bezet. Volgens de studie zou relevante apparatuur binnen vijf tot tien jaar beschikbaar kunnen zijn. Over bewapening, geweldsinstructies of de omgang met burgers werd niets uitgewerkt. 1

Andere mogelijke rollen die in materiaal met banden met de PLA worden genoemd:

• verkenning en wachtdienst;
• beveiligingspatrouilles en inspecties;
• gevaarlijke missies;
• logistiek en het opruimen van obstakels;
• werk in gebouwen, tunnels en scheepsinterieurs; en
• mogelijke offensieve en defensieve operaties in steden. 1

Voor veel van die taken is een mensachtige vorm niet per se de praktischste keuze. Robots op wielen, rupsbanden of vier poten zijn vaak eenvoudiger en goedkoper in te zetten voor routinematige verkenning, transport of surveillance. Humanoïden zijn vooral interessant waar een lichaam als dat van een mens kan helpen met trappen, deuren, kamers en andere omgevingen die voor mensen zijn ontworpen. Juist dat potentieel is technisch echter nog moeilijk te realiseren. 1

Norinco's Fuxi en bediening op afstand

Het Chinese staatsdefensiebedrijf Norinco stelt dat zijn mensgrote humanoïde Fuxi wachtdiensten, verkenning onder alle weersomstandigheden, intelligente patrouilles en gevaarlijke missies kan uitvoeren. In de documentatie van Norinco staat ook een systeem voor bediening op afstand, waarmee een menselijke operator de robot kan aansturen. 1

Die teleoperatie is relevant, omdat mensen zo betrokken kunnen blijven wanneer autonoom oordeel onvoldoende betrouwbaar of ongepast is. Het gaat wel om claims van het bedrijf, niet om onafhankelijk geverifieerd bewijs van prestaties onder gevechtsomstandigheden. 1

De grote obstakels: energie, betrouwbaarheid en oordeel

Humanoïde robots verbruiken veel energie en zijn buiten gecontroleerde omgevingen nog onbetrouwbaar. Op een slagveld wordt de opgave groter: robots moeten hun evenwicht bewaren, een snel veranderende omgeving begrijpen en de juiste beslissingen nemen tussen beschadigde infrastructuur, moeilijk terrein, weersinvloeden, verstoring en onvoorspelbaar menselijk gedrag. 1

Ook Chinese militaire commentaren wijzen op onopgeloste problemen met beweging, waarneming en intelligentie. Voor grootschalig gebruik zijn volgens die commentaren verdere doorbraken, lagere kosten en massaproductie nodig. 1

De bewijzen rechtvaardigen dus een terughoudender conclusie dan het beeld van robotinfanterie: China ontwikkelt en test de infrastructuur voor militaire humanoïden, maar heeft nog niet laten zien dat het op grote schaal capabele bewapende humanoïden kan inzetten.

Vergelijking met de Verenigde Staten

Ook de Verenigde Staten onderzoeken militaire humanoïden. Het Amerikaanse leger startte in 2025 een competitie voor „gemilitariseerde humanoïde capaciteiten”. Daarbij werden onder meer verkenning, beveiliging, obstakelruiming, taken met gevaarlijke stoffen en offensieve of defensieve missies in steden bekeken. Het programma kon maximaal tien finalisten selecteren voor tests met militaire experts en stelde maximaal 1,25 miljoen dollar beschikbaar voor vervolgcontracten. 1

Reuters beoordeelde dat de Amerikaanse roboticasector achterloopt op China bij twee- en vierpotige platforms, hoewel door het Amerikaanse leger gefinancierde innovatie wel invloed heeft gehad op ontwerpen van enkele toonaangevende Chinese robothonden. 1

China's voorsprong is vooral industrieel en logistiek, geen bewijs van betere autonomie op het slagveld. De uitkomst hangt van veel meer af dan productievolume: robuuste mobiliteit, waarneming, communicatie, energievoorziening, commandostructuren tussen mens en machine en operationele tests zijn allemaal bepalend.

Menselijke controle blijft de kernvraag

De lastigste kwestie is niet alleen of een robot door een gebouw kan lopen. De fundamentele vraag is of een machine kan worden vertrouwd met beslissingen over dodelijk geweld.

Het internationaal humanitair recht verplicht strijdende partijen onderscheid te maken tussen strijders en burgers, en gewonde of zich overgevende militairen te beschermen. Het Internationale Comité van het Rode Kruis waarschuwt dat autonome systemen moeite kunnen hebben een overgave te herkennen, omdat die afhangt van context, gedrag en intentie. 1

Het Chinese ministerie van Defensie verklaarde in maart dat AI-wapens onder menselijke controle moeten blijven. Een artikel in PLA Daily uit juli 2025 besprak eveneens menselijke verificatie voordat een robot op een levend doelwit mag vuren. 1

Dat wijst op een waarschijnlijk eerste gebruiksmodel: robots voor observatie, transport, patrouilles, verkenning of het betreden van gevaarlijke locaties, onder nauw menselijk toezicht — niet voor het zelfstandig kiezen en aanvallen van doelwitten.

Wat de komende tien jaar realistisch lijkt

Malcolm Davis van het Australian Strategic Policy Institute noemde humanoïden momenteel onpraktisch als systemen voor het slagveld, maar achtte ze mogelijk bruikbaar binnen vijf tot tien jaar. 1

Die termijn sluit aan bij het NUDT-scenario voor een stedelijke aanval, maar moet worden gelezen als ambitie en niet als voorspelling van daadwerkelijke inzet. Het sterkste bewijs is voorlopig dat China investeert in het onderzoek, de aanbestedingen en de data-infrastructuur die nodig zijn om met militaire humanoïden te experimenteren. Op korte termijn zijn op afstand begeleide verkenning, patrouilles, logistiek en risicovolle toegangstaken aannemelijker dan autonome formaties van bewapende robots. 1