Cathay Pacific zet AI in tegen klimaatopwarmende condensstrepen

Geen grote omweg, maar een kleine hoogtecorrectie

Cathay Pacific gebruikt de contrailvoorspellingen van Google om luchtlagen op te sporen waarin vliegtuiguitstoot kan uitgroeien tot langdurige condensstrepen, ook wel contrails. De maatschappij kan vervolgens een kleine wijziging van de kruishoogte aanvragen of in de vluchtplanning opnemen: net boven of onder zo’n dunne, zeer vochtige laag vliegen in plaats van erdoorheen. 85

Dat is relevant omdat vooral hardnekkige contrails een klimaateffect hebben. Ze kunnen zich verspreiden tot wolken die op cirrus lijken en warmte die de aarde uitstraalt vasthouden. De maatregel verlaagt niet de CO₂-uitstoot van de motoren, maar kan wel een belangrijk niet-CO₂-klimaateffect aanpakken. 1

Hoe Google voorspelt waar contrails ontstaan

Google combineert grootschalige weergegevens, vluchtgegevens en satellietbeelden met computer vision. Daarmee voorspelt het systeem zones waar contrails waarschijnlijk ontstaan én hun mogelijke opwarmende werking, tot 48 uur vooruit. 2

De techniek gebruikt daarbij twee modellen:

• een machinelearningmodel dat de kans op contrailvorming inschat;
• een natuurkundig model, Contrail Cirrus Prediction (CoCiP), dat de verwachte opwarming berekent. 6

Die informatie moet bruikbaar zijn in de dagelijkse vluchtplanning. Het doel is dus niet dat een toestel een lange omweg maakt, maar dat het selectief enkele honderden meters hoger of lager vliegt wanneer dat veilig is en door de luchtverkeersleiding wordt goedgekeurd.

Eerste test: ruim 80 vluchten en een geschatte daling van 40%

De eerste proef begon eind 2025 en omvatte meer dan 80 Cathay-vluchten. Volgens Cathay Pacific en Google verminderden de gevolgde vermijdingsroutes de opwarming door contrails met ongeveer 40%, op basis van Googles eigen satellietanalyse. 8

Dat is een veelbelovend vroeg resultaat, maar nog geen definitief, onafhankelijk herhaald bewijs voor de hele vloot. De uitkomst hangt onder meer af van de kwaliteit van de voorspelling, toestemming voor hoogtewijzigingen, de veiligheid en de extra brandstof die een aanpassing eventueel kost. 87

Eerder onafhankelijk onderzoek naar contrailvermijding op commerciële vluchten zag in de groep die contrails probeerde te vermijden 63,6% minder waarneembare contrails dan in de controlegroep. 1

Uitbreiding naar ultralange vluchten en Azië-Pacific

Cathay Pacific is Googles eerste commerciële luchtvaartpartner in Azië. De volgende proef fase wordt uitgevoerd met de non-profitorganisatie Contrails.org en moet zich richten op ultralange Aziatische en trans-Pacifische routes. 10

De eerdere operationele test omvatte ook verbindingen tussen Hongkong en Singapore; volgens berichtgeving leverde die corridor meer dan de helft van de waargenomen emissiereducties in de proef op. 13

Juist de uitbreiding naar Azië-Pacific is een belangrijke praktijktest. Eerdere modellen en proeven waren vooral verbonden aan Amerikaanse en Noord-Atlantische omstandigheden. Weerpatronen, satellietdekking, verkeersstromen en beperkingen van de luchtverkeersleiding kunnen in tropische en langeafstandsomgevingen anders uitpakken. 3

Aanvulling op duurzamere brandstof en zuinigere vliegtuigen

Contrailvermijding is geen alternatief voor duurzame vliegtuigbrandstof (SAF), efficiëntere vliegtuigen of nieuwe aandrijving. Die blijven nodig om de langdurige CO₂-uitstoot van de luchtvaart terug te dringen. SAF kan door minder roetvorming mogelijk ook de kans op contrails verkleinen, maar voorkomt ze niet volledig en vervangt nauwkeurige voorspellingen niet. 12

Het voordeel van kleine hoogteaanpassingen is dat zij in principe met de huidige vloot en brandstof kunnen worden toegepast. Volgens modellen die de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO heeft beoordeeld, kunnen gerichte ingrepen een aanzienlijke contrailreductie opleveren met een beperkte brandstofstraf, zolang alleen de meest klimaatschadelijke situaties worden aangepakt. 7

De echte uitdaging is opschaling: de voorspelling moet kloppen, de operatie moet veilig blijven en de extra brandstof mag het klimaateffect van de vermeden contrails niet tenietdoen. De eerste 40%-schatting van Cathay en Google is daarom vooral een aanleiding om de methode op grotere schaal en onder strengere testvoorwaarden verder te onderzoeken. 87