Waarom de markt vrijwel zeker rekent op een renteverhoging van de Bank of Japan

De financiële markten behandelen een renteverhoging naar 1,25% op 17 en 18 september bijna als het basisscenario. De combinatie van binnenlandse inflatiedruk, steeds explicietere signalen van de Bank of Japan (BOJ), zorgen over de stabiliteit van de yen en politieke druk van buiten Japan heeft die verwachting gevoed.

De kans van 97% is wel een door de markt ingeprijsde waarschijnlijkheid, geen belofte van de BOJ. Bij een verslechtering van de groei, problemen met de marktwerking of risico's voor de financiële stabiliteit kan de centrale bank nog altijd besluiten de rente op 1% te houden.

Minder politieke weerstand tegen een vroege stap

Takuji Aida, economisch adviseur van premier Sanae Takaichi en eerder bekend als tegenstander van snelle monetaire verkrapping, rekent nu op een renteverhoging in september. Daarna verwacht hij verdere verhogingen per kwartaal tot en met januari 2027. Daarmee schoof hij zijn eerdere verwachting van januari 2027 naar voren.

Voor beleggers is die draai belangrijk: zij zien daardoor minder politieke bezwaren tegen een snelle stap en rekenen eerder op een normaliseringscyclus dan op één losse renteverhoging. 1

BOJ-communicatie klinkt duidelijk havikachtiger

Bestuurslid Hajime Takata stelde dat de BOJ de rente „wendbaar” moet verhogen om oplopende inflatiedruk te bestrijden. Volgens hem moet de centrale bank zich niet vastleggen op het door de markt veronderstelde tempo van één stap per halfjaar. Hij sloot grotere verhogingen of opeenvolgende stappen niet uit.

Gouverneur Kazuo Ueda zei dat de beleidsraad in september nadrukkelijk zal kijken naar opwaartse risico's voor de inflatie bij de afweging van een renteverhoging. 23

Inflatie en lonen maken een rente van 1% lastiger te verdedigen

De BOJ waarschuwde in juli al dat de onderliggende inflatie boven de doelstelling van 2% kan uitkomen. Aanhoudende prijsdruk en hogere lonen maken het moeilijker om een beleidsrente van 1% nog als voldoende remmend te beschouwen.

Daarbij kan een zwakke yen ingevoerde inflatie versterken, bijvoorbeeld via duurdere energie en andere importproducten. 4

De yenbeweging vergrootte de prijs van afwachten

De yen won in twee sessies meer dan 2% terrein en steeg tot ongeveer ¥155,28 per dollar. Uit rekeninggegevens van de BOJ bleek dat er op de cruciale dag geen officiële aankoop van yen plaatsvond. Dat wijst erop dat de beweging vooral voortkwam uit een herwaardering van de verwachte rente, en niet alleen uit valuta-interventie. 5

De snelle stijging van de yen legt ook de kwetsbaarheid van zogeheten carry trades bloot. Daarbij lenen beleggers goedkoop in yen om activa met een hoger rendement elders te kopen. Als de yen plotseling sterker wordt, kunnen zij gedwongen zijn hun shortposities in yen terug te kopen. Dat kan zowel de yenstijging als de onrust in andere beleggingsmarkten versterken.

Rentes op Japanse staatsleningen geven een dubbel signaal

Het rendement op Japanse tienjaarsstaatsobligaties raakte 3%, het hoogste niveau sinds 1996. 6 Hogere lange rentes wijzen erop dat beleggers meer compensatie vragen voor inflatie, een groter aanbod aan overheidsschuld en minder steun van de centrale bank.

Maar hogere rentes verhogen ook de kosten van de Japanse staatsschuld en kunnen de obligatiemarkt onder druk zetten. De BOJ moet een hogere beleidsrente daarom zien te scheiden van een al te abrupte terugtrekking van liquiditeitssteun.

Druk uit Washington is ongebruikelijk, maar relevant

De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zei tegen Ueda dat hij „daadkrachtige” monetaire stappen steunt om de zwakte van de yen aan te pakken. Ook drong hij aan op beleid dat de inflatieverwachtingen verankert. 7

Dat is geen formele instructie aan de onafhankelijke Japanse centrale bank. Het verhoogt echter wel de reputatie- en diplomatieke kosten van een beleid dat ongevoelig lijkt voor een zwakke munt en de daaruit voortvloeiende importinflatie.

Waarom 14 oktober óók op de radar staat

De volgende grote vraag gaat mogelijk niet alleen over de beleidsrente, maar ook over de balans van de BOJ. Volgens het plan uit juni blijft de centrale bank haar maandelijkse aankopen van Japanse staatsobligaties (JGB's) afbouwen: vanaf april-juni 2026 met ongeveer ¥200 miljard per kwartaal. De aankopen zouden in april-juni 2027 uitkomen op circa ¥2 biljoen per maand. De BOJ stelt bovendien dat lange rentes in beginsel door de markt moeten worden gevormd. 8

De bijeenkomst over marktoperaties van 14 oktober kan daarom duidelijk maken of de BOJ deze afbouw voortzet, aankoopbedragen of looptijdsegmenten aanpast om ongeordende rentebewegingen te dempen, of de liquiditeit actiever gaat sturen terwijl markten in principe de lange rente blijven bepalen. Het is op zichzelf geen geplande beslissing om yield curve control opnieuw in te voeren.

Kortom: een renteverhoging in september zou de normalisering van de beleidsrente bevestigen. De bijeenkomst van oktober kan vervolgens bepalen hoeveel onrust op de Japanse obligatiemarkt de BOJ bereid is te accepteren terwijl zij haar positie in JGB's verkleint.