IMF: groei houdt stand, maar energie- en schuldenrisico's blijven groot

De boodschap van IMF-directeur Kristalina Georgieva na de G20-bijeenkomst van ministers van Financiën en centrale-bankgouverneurs in Asheville was voorzichtig positief. De wereldeconomie heeft de energieschok vanuit de Golf beter doorstaan dan eerder werd gevreesd en de groei in 2026 ligt rond 3%. Maar dat is geen reden tot geruststelling: verstoringen in de energievoorziening, hoge overheidsschulden, hardnekkige inflatie en spanningen op financiële markten kunnen de groei alsnog afremmen.

Energieschok opgevangen, maar niet voorbij

De verstoring rond de Straat van Hormuz vormde een grote aanbodschok. Vóór het conflict liep ongeveer een vijfde van de mondiale energievoorziening door deze zeestraat. Eerdere IMF-rapportage stelde dat de oorlog de mondiale olieaanvoer met 13% had verminderd. 41

Volgens Georgieva viel de economische schade tot dusver mee doordat olie- en gasvoorraden werden aangesproken, het aanbod van buiten de Golf toenam en maatregelen aan de vraagkant de gevolgen dempten. Ook de investeringshausse rond kunstmatige intelligentie, vooral in de Verenigde Staten, gaf de groei steun. Vóór de bijeenkomst sprak zij daarom van een strijd tussen een negatieve energieschok aan de aanbodkant en extra investeringsvraag.

Daarmee is de schok niet verdwenen. Aanhoudende verstoringen kunnen energieprijzen en inflatie opnieuw onder druk zetten, zeker nu voorraden al zijn gebruikt als buffer. De beschikbare berichtgeving rechtvaardigt de conclusie dat sprake is van een onafgeronde energieschok, maar onderbouwt geen exacte IMF-prognose dat die tot in 2027 voortduurt of specifieke uitspraken over wintervraag en de elektriciteitsvraag van datacenters.

Waarom het IMF toch uitkomt op circa 3% groei

De raming van ongeveer 3% mondiale groei weerspiegelt een sterker dan verwachte weerbaarheid tegen de energieverstoring. Georgieva's punt was niet dat de risico's zijn verdwenen, maar dat verschillende krachten elkaar deels compenseren:

• energiereserves, alternatief aanbod en aanpassing van de vraag verzachtten de directe klap;
• AI-gerelateerde investeringen ondersteunen de economische activiteit;
• hogere energiekosten, druk op overheidsfinanciën en aanhoudende inflatie blijven belangrijke neerwaartse risico's.

Achter het groeicijfer schuilt dus een kwetsbaarder beeld. Een aanbodschok kan prijzen opstuwen en tegelijk de bedrijvigheid afremmen. Dat laat beleidsmakers minder ruimte om de economie te stimuleren.

Schulden, inflatie en rente op staatsleningen

Georgieva wees op stokkende desinflatie en stijgende rendementen op obligaties als signalen dat de financiële omstandigheden in sommige landen verslechteren. Vooral ontwikkelingslanden en lage-inkomenslanden zijn kwetsbaar: grote herfinancieringsbehoeften, hogere rentelasten en minder externe financiering kunnen investeringen in infrastructuur, zorg en onderwijs verdringen. Dat schaadt zowel de groeikansen als de houdbaarheid van de schuld.

De mondiale overheidsschuld ligt volgens haar dicht bij 100% van het mondiale bbp, boven het niveau van na de Tweede Wereldoorlog, en zal naar verwachting verder oplopen. Hoge schulden verminderen de mogelijkheid van landen om een volgende schok op te vangen, of die nu voortkomt uit energie, handel, klimaat of financiële-marktvolatiliteit.

AI is groeimotor, maar ook een open vraagstuk

Georgieva erkende AI-investeringen als een huidige steun voor de mondiale vraag. Tegelijk is nog onzeker wat AI op langere termijn betekent voor productiviteit en financiële stabiliteit.

De praktische les: overheden moeten AI-gedreven investeringen niet beschouwen als vervanging voor degelijk macro-economisch beleid. De productiviteitswinst kan groot zijn, maar de verdeling, bestendigheid en effecten op het financiële stelsel zijn nog niet uitgekristalliseerd.

Wat het IMF van overheden en centrale banken vraagt

De agenda van Georgieva combineert directe stabilisatie met hervormingen voor hogere groei op lange termijn.

Houd de overheidsfinanciën geloofwaardig

Begrotingsautoriteiten moeten geloofwaardige meerjarenplannen opstellen om de schuld houdbaar te maken. Zo voorkomen zij dat hoge rentekosten en herfinancieringsdruk de ruimte voor noodzakelijke publieke investeringen uithollen.

Laat centrale banken focussen op prijsstabiliteit

Nu de inflatiedaling in sommige economieën stilvalt en energieprijzen kwetsbaar blijven, moeten centrale banken zich blijven richten op hun mandaat voor prijsstabiliteit.

Versnel herstructurering van overheidsschuld

De IMF-topvrouw benadrukte de noodzaak van snellere en doeltreffendere schuldregelingen. De G20 besprak herstructurering van overheidsschuld, terwijl Georgieva stelde dat hoge renteopslagen een probleem zijn voor zowel geavanceerde economieën als lage-inkomenslanden.

Verhoog de productiviteit met structurele hervormingen

In de G20-overleggen lag de nadruk op het vergroten van de potentiële groei. Georgieva koppelde dat aan IMF-prioriteiten zoals productiviteitsgroei, schuldhoudbaarheid en het aanpakken van mondiale onevenwichtigheden. Hervormingen die investeringen, arbeidsdeelname, vaardigheden en een efficiënte energievoorziening verbeteren, kunnen economieën weerbaarder maken tegen toekomstige schokken.

Mondiale onevenwichtigheden en regels voor digitale financiën

De financiële leiders van de G20 — met uitzondering van China — schaarden zich achter maatregelen tegen niet-marktconform beleid en praktijken die buitensporige en aanhoudende externe onevenwichtigheden verergeren. Volgens de verklaring van het voorzitterschap kunnen zulke onevenwichtigheden grensoverschrijdende effecten, kwetsbare toeleveringsketens en risico's op een ongeordende correctie veroorzaken.

Voor digitale financiën steunde de G20 „verantwoorde en effectieve” regelgevende en toezichthoudende kaders voor digitale activa. Er werd echter geen gedetailleerd regelboek of tijdpad afgesproken. Ook werd gewezen op verder werk rond de grensoverschrijdende risico's en gevolgen van mondiale stablecoins.

Conclusie

Georgieva gaf geen recessiewaarschuwing, maar evenmin een verklaring dat de crisis voorbij is. Een mondiale groei van rond 3% laat zien dat de economie een ernstige energieverstoring beter dan verwacht heeft weerstaan. De buffers die daarbij hielpen — waaronder het aanspreken van reserves en alternatief aanbod — nemen de onderliggende kwetsbaarheden echter niet weg.

Haar boodschap aan de G20 was daarom helder: bewaak prijsstabiliteit, herstel de begrotingsruimte, pak onhoudbare schulden sneller aan, voer productiviteitsverhogende hervormingen door en werk internationaal samen voordat de volgende schok zich aandient.