Na TPS komt de vraag: krijgen transacties op de blockchain een eerlijke plaats?

De boodschap van a16z crypto is helder: de ruwe snelheid van blockchains is in grote lijnen geen hoofdprobleem meer. De totale capaciteit in de sector groeide in vijf jaar van minder dan 25 naar meer dan 3.400 transacties per seconde (TPS), terwijl sommige netwerken in productie tienduizenden transacties per seconde aankunnen. 20

Maar een hoog TPS-cijfer zegt nog niet dat een financiële markt goed werkt. Voor handelaren, market makers en uiteindelijk ook instellingen telt vooral hoe een order wordt uitgevoerd: komt die tijdig in het netwerk terecht, is de plaats in de volgorde voorspelbaar en kunnen deelnemers die volgorde niet strategisch naar hun hand zetten?

Snelheid is niet hetzelfde als betrouwbare uitvoering

Een zichtbare prijs is weinig waard als een handelaar niet weet of zijn order wordt opgenomen, wanneer dat gebeurt en welke concurrerende orders ervoor komen. Tegen de tijd dat de transactie wordt uitgevoerd, kan die prijs al achterhaald zijn.

Dat raakt ook market makers, partijen die continu koop- en verkoopprijzen afgeven. Als zij het risico lopen dat anderen hen selectief passeren zodra prijsgevoelige informatie zichtbaar wordt, zullen zij doorgaans kleinere bedragen aanbieden of bredere spreads hanteren. Voor gebruikers betekent dat mogelijk slechtere en minder voorspelbare uitvoering. Dit is een economische gevolgtrekking uit de ruimte voor transactiesortering die MEV mogelijk maakt; het betekent niet dat elke vorm van MEV per definitie schadelijk is. 17

Het probleem achter MEV

MEV staat voor maximal extractable value: waarde die een validator, block builder of andere partij kan halen uit de keuze welke transacties in een block komen en in welke volgorde. Die zeggenschap kan ruimte bieden voor front-running, strategische uitsluiting en prijsbeïnvloeding. Toezichthouders en onderzoekers wijzen er daarom op dat transactiesortering risico's op marktmanipulatie kan creëren. 457

Een bekend voorbeeld is de sandwichaanval. Een aanvaller plaatst eerst een transactie vlak vóór de ruil van een gebruiker, waardoor de prijs in een voor de aanvaller gunstige richting beweegt. Daarna plaatst die aanvaller een tweede transactie ná die van het slachtoffer, om de winst te incasseren. De gebruiker voert zijn swap daardoor tegen een slechtere prijs uit, vaak tot aan de ingestelde slippage-tolerantie. 214

Onderzoek schatte de verliezen van Ethereum-gebruikers door sandwichaanvallen op 174 miljoen dollar over 33 maanden. Een latere studie constateerde in november en december 2024 3.126 getroffen transacties en 409.236 dollar aan verliezen, ook bij gebruik van private kanalen. 149

a16z: van gewone naar ‘Strong Chain Quality’

a16z crypto verwijst naar het idee van chain quality: als een partij 3% van de stake bezit, zou die partij op langere termijn ongeveer 3% van de totale blockruimte moeten beheersen.

De voorgestelde vervolgstap heet Strong Chain Quality. Daarbij zou een vergelijkbare evenredigheidsregel ook binnen een individueel block gelden. Zelfs de validator die op dat moment een block mag voorstellen, zou dus niet feitelijk alle ruimte hebben om de volledige transactiesequencing in dat block te bepalen. 4

In de praktijk zou blockruimte dan via een bredere, stake-evenredige methode worden gereserveerd of verdeeld. Dat beperkt de mogelijkheid van één proposer om transacties die hij als eerste ziet in te voegen, uit te stellen, te weren of te herschikken voor eigen voordeel. Het gaat nadrukkelijk om een onderzoeksrichting, niet om een universele garantie die al overal is ingevoerd. 4

Wat Jito op Solana wél en niet oplost

Jito laat zien dat er al praktische middelen bestaan om een deel van het probleem aan te pakken. De infrastructuur op Solana ondersteunt zogeheten bundles: transacties die atomair en in een vaste volgorde worden uitgevoerd. 2316

Met de optionele DontFront-functie kan een gebruiker bovendien eisen dat zijn beschermde transactie op de eerste positie staat in iedere Jito-bundle waarin deze voorkomt. Daarmee kan een searcher niet binnen die bundle een eigen transactie ervoor zetten. Jito biedt daarnaast snelle indiening en bescherming tegen het uitvoeren van een transactie die later teruggedraaid zou worden. 1516

Dat zijn bruikbare beschermingen, maar geen volledige oplossing voor eerlijke sequencing. Ze zijn afhankelijk van gebruik en reikwijdte. Bescherming binnen één bundle is niet hetzelfde als een protocolbrede garantie voor opname van transacties, een wereldwijd eerlijke volgorde of volledige bescherming tegen censuur en het uitlekken van informatie. 2315

Waarom dit belangrijker wordt

De lat gaat omhoog naarmate financiële instellingen meer gebruikmaken van crypto-ETF's, stablecoins, getokeniseerde activa en on-chain treasuryproducten. Zij verwachten kenmerken die ook in traditionele markten essentieel zijn: eerlijke toegang, voorspelbare uitvoering, controleerbare regels en een verdedigbare omgang met belangenconflicten.

a16z crypto stelt dat instellingen die activa en transacties on-chain brengen, betrouwbare toegang, voorspelbare verwerkingsregels en controle over het moment waarop gevoelige informatie zichtbaar wordt nodig hebben. Die garanties moeten ook overeind blijven bij congestie, storingen en aanvallen. 20

De technische afweging blijft lastig

Sterke garanties voor opname en volgorde moeten samengaan met decentralisatie, lage vertraging, censuurbestendigheid, privacy en efficiënte blockproductie. Private relays, versleutelde of vertraagde openbaarmaking van transacties, pre-confirmations, veilingen, bundles en scheiding tussen proposer en block builder kunnen elk bepaalde MEV-risico's verkleinen.

Maar zulke technieken kunnen ook nieuwe tussenpersonen, concentratie van macht, extra vertraging of resterende censuurrisico's meebrengen. De stand van zaken is dus vooruitgang, geen afgeronde oplossing. 4715