AI-honger naar geheugen zet smartphonemarkt op zijn kop

AI-datacenters veranderen geheugen van een relatief goedkope telefooncomponent in een doorslaggevende kostenpost. De snelle uitbreiding van AI-infrastructuur trekt een groot deel van de beschikbare DRAM- en NAND-capaciteit naar toepassingen met hogere marges, zoals servers voor kunstmatige intelligentie. Smartphoneproducenten krijgen daardoor minder ruimte om stijgende componentkosten zelf op te vangen. 6

De uitkomst is een markt waarin prijzen stijgen terwijl aantallen dalen. IDC verwacht voor 2026 een daling van de wereldwijde smartphoneleveringen met 16,7%, tot iets meer dan 1 miljard toestellen. Tegelijk zou de totale marktwaarde met 6,3% stijgen naar 613 miljard dollar: niet dankzij meer verkochte telefoons, maar doordat iedere verkochte telefoon gemiddeld duurder is. 8

De prijsstijging is al zichtbaar

De gemiddelde winkelprijs van bestaande smartphonemodellen is in 2026 wereldwijd ongeveer 15% opgelopen. Meer dan 40% van de modellen werd duurder, een uitzonderlijk groot aandeel; bij afzonderlijke modellen liep de verhoging bijna op tot een verdubbeling. Nieuwe smartphones zijn gemiddeld circa 25% duurder dan de vergelijkbare modellen die een jaar eerder verschenen. 16

De directe oorzaak is de scherpe stijging van geheugenprijzen sinds eind 2025. Gemiddelde DRAM-prijzen zijn in een jaar ongeveer verviervoudigd en NAND-prijzen — opslaggeheugen — verdrievoudigd. Voor sommige geheugenproducten waren de bewegingen op de spotmarkt nog extremer. 10 7

Vooral het betaalbare segment voelt de druk

Een prijsverhoging is niet voor elk toestel even makkelijk te verwerken. Budget- en middenklassetelefoons zijn relatief gevoeliger voor duurdere geheugenchips: de marges zijn kleiner en een beperkte kostenstijging vormt al snel een zichtbaar deel van de verkoopprijs. Dat maakt deze categorie kwetsbaarder dan premiumtoestellen. IDC wees eerder al op die extra druk voor goedkope tot middeldure Android-telefoons. 4

Counterpoint ziet de grootste retailprijsstijgingen in prijsgevoelige markten, waaronder India, Azië-Pacific, het Midden-Oosten en Afrika en Latijns-Amerika. In China, Europa en vooral de Verenigde Staten kunnen een groter aandeel premiummodellen, financiering, subsidies en verkoop via providers de directe klap voor kopers deels dempen. In de VS kunnen hogere adviesprijzen voor topmodellen — vaak circa 100 tot 200 dollar — bijvoorbeeld worden uitgesmeerd over abonnementstermijnen van 24 of 36 maanden.

Voor consumenten betekent dit doorgaans: langer met de huidige telefoon doen, kiezen voor minder opslag of een lager segment, of vaker kijken naar refurbished toestellen en reparatie. Die verschuiving remt de verkoop van nieuwe toestellen, maar houdt de vraag naar tweedehands apparaten en herstelwerk juist op peil. 7

Fabrikanten moeten kiezen tussen marge en volume

Merken reageren met hogere prijzen, aangepaste introductieprijzen en een grotere nadruk op modellen en markten met hogere marges. Ze proberen componenten strakker in te kopen en kunnen bij zeer prijsgevoelige toestellen geheugenconfiguraties of productplannen heroverwegen. De keuze is onaantrekkelijk: kosten zelf dragen tast de winstmarge aan, maar doorberekenen kan de afzet drukken. 9 6

Ook Apple ontkomt niet volledig aan die afweging. Counterpoint meldde begin september dat Apple de prijzen van de huidige iPhone-modellen nog niet had verhoogd, wat het concern een voordeel kan geven zolang concurrenten wel herprijzen. 16 Apple-topman Tim Cook zei echter dat hogere kosten voor geheugen- en opslagchips prijsverhogingen voor producten onvermijdelijk maken, al noemde hij geen tijdstip of specifieke modellen. 1

Analisten verwachten daarom ook hogere prijzen voor de volgende iPhone-generatie. TrendForce schat dat de materiaalkosten van een 256 GB-iPhone 18 Pro fors kunnen oplopen en acht hogere winkelprijzen waarschijnlijk. 17

De terugval in aantallen wordt steeds groter

De prognoses zijn gedurende het jaar snel somberder geworden. IDC rekende in december 2025 nog op een beperkte daling van 0,9% voor 2026, maar verwacht nu een krimp van 16,7% nu het geheugentekort verder doorwerkt. 4 8

Ook de actuele verkoopcijfers wijzen dezelfde kant op. Counterpoint schatte dat de wereldwijde smartphoneleveringen in het tweede kwartaal 11% lager lagen dan een jaar eerder, het laagste tweede-kwartaalniveau sinds 2013. De langere schaarste en hogere toestelprijzen drukken vooral de vraag naar instap- en middenklassetoestellen. 3

Effecten reiken verder dan de telefoon

Minder geproduceerde smartphones betekenen ook minder vraag naar schermpanelen en verstoren de volumeplannen van displayleveranciers. Tegelijk kan de hogere prijs per toestel de nominale waarde van elke telefoon verhogen. Een aanhoudende vraag naar de tweedehands- en reparatiemarkt biedt daarbij enige steun voor de vraag naar smartphonepanelen. 19

Het probleem beperkt zich bovendien niet tot mobiele telefoons. Hogere geheugenprijzen drukken ook op de vraag en winstgevendheid bij pc's, gameapparatuur en andere consumentenelektronica. Bedrijven verhogen weliswaar verkoopprijzen, maar krijgen tegelijkertijd te maken met prijsgevoelige klanten en druk op hun marges. 6

Kortom: de smartphonemarkt verschuift van een markt die draaide om regelmatige vervanging en hoge volumes naar een beperktere, duurdere markt. Hogere gemiddelde verkoopprijzen kunnen de omzet ondersteunen, maar beschermen niet automatisch tegen minder verkochte toestellen, langere vervangingscycli en druk op de winst — vooral niet bij makers van goedkope Android-telefoons en leveranciers die afhankelijk zijn van grote aantallen.