Frankrijk test Tesla FSD als onafhankelijke veiligheidscheck voor mogelijke EU-stemming

Frankrijk is begonnen met tests van Tesla’s Full Self-Driving (Supervised), kortweg FSD, met twee auto’s op Franse wegen. Dat gebeurt nadat Frankrijk zich eerder verzette tegen toelating van het systeem in de toenmalige vorm. De zorgen gingen onder meer over de mogelijkheid om de snelheidslimiet te overschrijden en over de vraag of de maatregelen voldoende zijn om de bestuurder alert te houden. De proef moet Franse autoriteiten eigen bewijsmateriaal opleveren vóór een mogelijke stemming van het EU-Technisch Comité voor motorvoertuigen op 6 oktober. 1718

Wat de Franse proef moet uitzoeken

De Franse test is in de eerste plaats een onafhankelijke toets voor de toezichthouder. Frankrijk kan zo beoordelen hoe FSD (Supervised) zich gedraagt op Franse wegen en in Frans verkeer, in plaats van uitsluitend af te gaan op gegevens van Tesla of op de beoordeling door de Nederlandse RDW.

Dat onderscheid is relevant. De RDW gaf na achttien maanden testen op testbanen en openbare wegen een voorlopige goedkeuring. Daarna meldde de Nederlandse toelatingsinstantie bij de Europese Commissie dat zij breder gebruik wilde voorstellen. België, Denemarken, Estland en Litouwen volgden vervolgens met voorlopige nationale goedkeuringen. 1917

De eerdere Franse bezwaren waren concreet. Volgens minister van Transport Philippe Tabarot kon het systeem te hard rijden toestaan en bood het onvoldoende zekerheid dat bestuurders, met name in ingewikkelde stedelijke situaties, hun aandacht bij de weg houden. 18

Met twee testauto’s kun je geen statistisch betrouwbare ongevalskans vaststellen. De betekenis van de proef is kleiner, maar niet onbelangrijk: toezichthouders kunnen zelfstandig kijken naar het gedrag van het systeem, bijvoorbeeld de herkenning van lokale verkeerssituaties, naleving van snelheidsregels en de werking van menselijk toezicht.

Wat nodig is voor EU-brede toelating

Een besluit voor de hele EU zou worden behandeld door het EU-Technisch Comité voor motorvoertuigen. Daarvoor geldt een gekwalificeerde meerderheid: ten minste 55% van de lidstaten, die samen minimaal 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen. 6

De vijf landen met een voorlopige toelating zijn:

• Nederland
• België
• Denemarken
• Estland
• Litouwen 1719

Die nationale toelatingen beslissen de EU-vraag niet. De Franse positie weegt zwaar, omdat Frankrijk openlijk heeft betwist of FSD in zijn huidige configuratie aan de vereiste veiligheidsnorm voldoet. 18

Tesla’s nieuwe Europese veiligheidsclaim

Tesla heeft een Article 39-dashboard met bewijsmateriaal openbaar gemaakt dat volgens het bedrijf de Nederlandse goedkeuring ondersteunde. Tesla stelt dat FSD (Supervised) tussen april en augustus in de vijf toegelaten landen meer dan 100 miljoen kilometer aflegde en een botsingspercentage had dat 4,1 keer lager lag dan bij handmatig gereden Tesla’s. 114

In Tesla’s methode telt een botsing als een FSD-gebeurtenis wanneer de functie op enig moment in de vijf seconden vóór de botsing actief was. 13

Het dashboard maakt een groter deel zichtbaar van wat Tesla aan toezichthouders heeft voorgelegd. Maar het is geen onafhankelijk, gecontroleerd veiligheidsonderzoek. Reuters meldde dat verkeersveiligheidsonderzoekers Tesla’s zelf gepubliceerde statistische vergelijkingen mogelijk misleidend noemden, onder meer omdat verschillen in routes, bestuurders, rijomstandigheden en blootstelling het resultaat in de praktijk kunnen beïnvloeden. 2

Juist daarom is de Franse proef van belang. Een door het bedrijf gerapporteerde lagere botsingsratio kan relevant bewijs zijn, maar toezichthouders moeten nog steeds bepalen of de gegevens onafhankelijk controleerbaar zijn en of ze overdraagbaar zijn naar de wegen waarop het systeem gebruikt zal worden.

Waarom naleving van de snelheidslimiet centraal staat

De Zweedse vervoersautoriteit heeft de EU opgeroepen FSD (Supervised) niet goed te keuren zolang de mogelijkheid om gedetecteerde snelheidslimieten te overschrijden niet is verwijderd. Het bezwaar gaat niet alleen over bestuurders die zelf voor een onveilige snelheid kiezen. Het gaat ook om de vraag of een rijhulpsysteem gedrag mogelijk maakt dat structureel botst met de aangegeven wettelijke limiet. 2

Frankrijk uitte een vergelijkbare zorg. Volgens Frankrijk kon FSD de snelheid van sneller omringend verkeer volgen, ook wanneer die boven de aangegeven limiet lag. 18

De Franse wegtests bieden daarom een kans om een fundamentele regelgevingsvraag te onderzoeken: gedraagt het systeem zich consequent als rijassistentie die de verkeersregels volgt, of staat het snelheidsgedrag toe dat toezichthouders onaanvaardbaar vinden voor een geautomatiseerd hulpmiddel?

Bestuurdersmonitoring is net zo belangrijk als het gedrag van de auto

FSD wordt aangeboden als ‘Supervised’: de bestuurder moet dus blijven opletten en waar nodig ingrijpen. Daarmee is de kwaliteit van de bestuurdersmonitoring een kernpunt in elke veiligheidsbeoordeling.

Frankrijk betwijfelde eerder expliciet of Tesla’s waarborgen voldoende zijn om aandacht van de bestuurder te garanderen in stedelijke omstandigheden. 18 Een praktijkproef kan toezichthouders laten zien hoe meldingen, waarschuwingen en verwachtingen rond overname door de bestuurder in de praktijk samenkomen met situaties waarin direct ingrijpen nodig kan zijn.

De bredere les: zelfs een lage gerapporteerde botsingsratio, als die wordt bevestigd, beantwoordt niet automatisch de vraag of een systeem onder toezicht veilig genoeg is. Toezichthouders moeten ook beoordelen of mensen in werkelijkheid het voortdurende toezicht kunnen leveren dat het systeem vereist.

Waarom Amerikaanse onderzoeken onderdeel blijven van het Europese debat

Europese toezichthouders beoordelen Europees wegmateriaal, maar de Amerikaanse geschiedenis blijft relevante context. De National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) onderzoekt Tesla’s FSD-systeem onder meer vanwege zorgen over de prestaties bij verminderd zicht. In maart breidde de instantie een onderzoek uit dat 3,2 miljoen voertuigen omvatte.

Een dodelijk ongeval in juni in Katy, Texas, kreeg aanvankelijk aandacht omdat FSD (Supervised) ingeschakeld zou zijn geweest. De National Transportation Safety Board stelde later dat uit herstelde elektronische gegevens bleek dat de bestuurder het systeem handmatig had overruled door het gaspedaal volledig in te trappen voordat de auto een woning raakte.

Die bevinding stelt niet vast dat FSD het ongeval veroorzaakte. Wel laat zij zien waarom toeschrijving bij ongevallen met rijassistentie onder toezicht ingewikkeld kan zijn: onderzoekers moeten het gedrag van het systeem onderscheiden van handelingen van de bestuurder, de verkeersomgeving en het moment waarop iemand het systeem overneemt.

De NHTSA heeft ook vertragingen onderzocht bij Tesla’s verplichte ongevallenmeldingen over geavanceerde rijhulpsystemen en autonome rijsystemen.

Transparantie is zelf een toelatingsvraag

De RDW heeft aangegeven belangrijke details van zijn FSD-tests niet te willen publiceren wegens regels over commercieel gevoelige informatie. Reuters meldde ook dat Tesla heeft gevraagd om basale ongevalsdetails in Amerikaanse documenten voor toezichthouders weg te lakken. 19

Daarmee blijft een onvermijdelijke beleidsvraag over: hoeveel bewijs moet openbaar en controleerbaar zijn voordat toezichthouders en weggebruikers uitspraken over brede uitrol kunnen beoordelen? De Franse tests kunnen een extra onafhankelijk datapunt opleveren, maar nemen de behoefte aan een transparante methode en duidelijke veiligheidseisen niet weg.

De kern

De Franse proef is geen nieuwe goedkeuring van Tesla FSD. Het is een poging om vast te stellen of de Nederlandse beoordeling en Tesla’s gegevens standhouden onder een Franse toezichtsbril — vooral op snelheidsovertredingen, aandacht van de bestuurder en gedrag op de openbare weg.

Tesla’s claim van 4,1 keer minder botsingen kan het dossier versterken, maar blijft een door het bedrijf gemaakte observationele vergelijking. Voor een bredere EU-toelating draait het uiteindelijk om de vraag of toezichthouders ervan overtuigd zijn dat het gedrag van het systeem onafhankelijk te verifiëren is, dat het de verkeersregels naleeft en dat de menselijke bestuurder daadwerkelijk verantwoordelijk en betrokken blijft. 1217