Meta-schikking dwingt strengere standaardregels voor tieners af

De Amerikaanse schikking maakt van een aantal vrijwillige welzijnsinstellingen verplichte, juridisch afdwingbare standaardregels voor tieners op Facebook en Instagram. Tegelijk is het geen verbod op aanbevelingsalgoritmes: Meta’s kernmodel, waarin gepersonaliseerde feeds en betrokkenheid centraal staan, blijft in stand. Ook zijn een deel van de financiële verplichtingen en mogelijke strengere limieten afhankelijk van wat grote concurrenten doen. 58

Dit verandert er voor tieners in de Verenigde Staten

Standaard maximaal twee uur per dag en geen gebruik in de nacht

Voor gebruikers jonger dan 18 jaar moet Meta een gezamenlijke dagelijkse limiet van twee uur voor Facebook en Instagram instellen. Daarnaast worden de platforms standaard geblokkeerd van 00.00 tot 06.00 uur. De tiener kan die beperkingen niet zelfstandig uitschakelen: daarvoor is toestemming van een ouder nodig. 37

Vooral feeds en Reels worden begrensd

De afspraken richten zich op de onderdelen die eindeloos kunnen worden ververst, met name feeds en Reels. Niet elke functie telt mee voor de tijdslimiet. Berichten en instellingen vallen erbuiten, evenals — volgens gerapporteerde voorwaarden — video’s langer dan 22 minuten. 8

Juist die uitzondering is een belangrijk punt van kritiek. Tegenstanders vrezen dat Meta jongeren zo richting langere video’s kan sturen, in plaats van hun totale afhankelijkheid van het platform echt terug te dringen. 8

Minder meldingen en minder sociale druk

Meta moet de meeste pushmeldingen voor tieners uitschakelen, zowel ’s nachts als tijdens de standaard schooluren van 08.00 tot 15.00 uur. Ook mogen minderjarigen niet langer zien hoeveel likes en reacties hun eigen berichten ontvangen. Verder moet Meta de leeftijdscontrole verbeteren en ouders meer daadwerkelijke zeggenschap geven. 379

Tieners krijgen bovendien een optie voor een chronologische feed, naast een algoritmisch gerangschikte tijdlijn. Dat geeft gebruikers meer keuze, maar betekent niet dat gepersonaliseerde aanbevelingen verdwijnen. 8

Waarom de maximale 17,1 miljard dollar niet volledig vaststaat

Meta heeft ongeveer 70% van het maximale bedrag gegarandeerd: circa 12,1 tot 12,7 miljard dollar, uit te betalen over tien jaar. Het resterende deel, ruwweg 5 miljard dollar, is gekoppeld aan de vraag of Snap, TikTok en YouTube vergelijkbare veiligheidsmaatregelen en financiële afspraken accepteren. 78

Ook strengere gebruiksbeperkingen kunnen daarvan afhangen. Als die rivalen meedoen, kunnen de regels aanscherpen naar een limiet van één uur per app per dag en een ruimere nachtelijke blokkade. 7

De schikking is daarmee niet alleen een regeling tussen Meta en Amerikaanse staten en territoria, maar ook een poging om de normen voor de hele sector op te trekken. 58

Kritiek: een rem op gebruik, geen aanval op het verdienmodel

Critici vinden dat de regeling Meta een uitweg biedt. De uitzondering voor lange video’s en het behoud van algoritmische rangschikking zouden het bedrijf ruimte geven om aandacht en advertentiewaarde te blijven maximaliseren. Een voormalige Meta-klokkenluider stelde dat de afspraken tekortschieten als bescherming van de mentale gezondheid van tieners, ondanks maatregelen zoals het verbergen van likes. 89

Dat neemt niet weg dat de ingrepen aanzienlijk verder gaan dan eerdere, optionele hulpmiddelen: een verplichte nachtelijke afsluiting, ouderlijke toestemming voor uitzonderingen, gedempte meldingen, verborgen reactietellingen en strengere leeftijdschecks zijn concrete standaardbeperkingen. 367

Wat kan dit voor Europa betekenen?

De Amerikaanse schikking verhoogt de druk op de Europese Unie om het ontwerp van sociale media nadrukkelijker te toetsen aan de Digital Services Act (DSA), de Europese wet voor grote onlineplatforms. De Europese Commissie heeft voorlopig geconcludeerd dat het verslavende ontwerp van Facebook en Instagram in strijd is met de DSA. Meta kan bij een definitieve vaststelling een boete krijgen van maximaal 6% van de wereldwijde jaaromzet, naast verplichte aanpassingen aan de producten. 112

Het verschil in aanpak is voorlopig duidelijk:

• Verenigde Staten: een onderhandelde schikking met geldbetalingen en gedetailleerde standaardbeperkingen, waarvan sommige onderdelen afhangen van deelname door concurrenten. 57
• Europese Unie: mogelijk een bredere toets van het algoritmische ontwerp zelf, gericht op systeemrisico’s en kinderbescherming in de hele EU. 111

De cruciale vraag voor Europese gebruikers is dus of de Commissie haar voorlopige oordeel snel omzet in een definitief besluit — en of eventuele maatregelen ook de aanbevelingssystemen zelf raken. Op basis van de beschikbare informatie staat nog niet vast dat dit al is gebeurd.