Waarom ChatGPT, Reddit en Roblox nu als ‘zeer groot’ gelden in de EU

Wat betekent de classificatie?

De Europese Commissie heeft ChatGPT, Reddit en Roblox ingedeeld in de zwaarst gereguleerde categorie van de Digital Services Act (DSA), de Europese wet voor digitale diensten. Dat gebeurt wanneer een dienst gemiddeld meer dan 45 miljoen gebruikers per maand in de Europese Unie bereikt — ongeveer 10 procent van de EU-bevolking. De gebruikersaantallen zijn gebaseerd op cijfers die de diensten zelf hebben gerapporteerd. 678

De aanwijzing is op zichzelf geen oordeel dat ChatGPT, Reddit of Roblox de wet hebben overtreden. Wel betekent ze dat de drie diensten moeten voldoen aan aanvullende verplichtingen die bedoeld zijn voor online diensten met een grote invloed op het publieke debat, gebruikersveiligheid en de democratie. 38

Welke categorie kreeg elke dienst?

• ChatGPT — VLOSE: de Commissie heeft ChatGPT aangewezen als een Very Large Online Search Engine, oftewel een zeer grote onlinezoekmachine, op basis van het gemelde bereik onder EU-gebruikers. 67
• Reddit — VLOP: Reddit valt onder de categorie Very Large Online Platform, omdat het op grote schaal gebruikersinhoud host en verspreidt. 67
• Roblox — VLOP: ook Roblox is een zeer groot online platform. De dienst biedt gebruikers interactieve en door gebruikers gemaakte inhoud en overschrijdt volgens de gerapporteerde cijfers de gebruikersdrempel. 67

Welke verplichtingen gelden vanaf nu?

De extra DSA-regels draaien vooral om het herkennen en beperken van zogenoemde systeemrisico’s. De aangeleverde bronnen onderbouwen de brede verplichtingen, maar bevatten niet de volledige, dienstspecifieke kennisgevingen van de Commissie. In grote lijnen moeten de diensten:

• risico’s beoordelen die samenhangen met illegale inhoud, goederen en diensten;
• nagaan welke gevolgen hun systemen kunnen hebben voor minderjarigen en het fysieke en mentale welzijn van gebruikers;
• risico’s voor grondrechten, het publieke debat en verkiezingsprocessen in kaart brengen;
• rekening houden met mogelijke gevolgen voor de openbare veiligheid en andere maatschappelijke belangen;
• maatregelen nemen om vastgestelde risico’s daadwerkelijk te beperken; en
• transparanter zijn over de werking van hun diensten, hun risicobeheer en hun inhoudsbeleid. 358

Daarnaast moeten de platforms mechanismen hebben om illegale inhoud te signaleren, erop te reageren en moderatiebeslissingen beter uit te leggen. De DSA voorziet ook in toezicht op risicobeheersmaatregelen door onafhankelijke audits. 310

Dat betekent niet automatisch dat alle inhoud moet worden verwijderd zodra die omstreden is. De kern van de regels is dat de diensten hun systemen zorgvuldig moeten beheren, illegale inhoud moeten aanpakken en de mogelijke maatschappelijke effecten van hun algoritmische en andere systemen moeten beperken.

Is er een deadline in januari?

Nee. De relevante termijn is vier maanden na de kennisgeving van de aanwijzing. Volgens de aangeleverde informatie van de Europese Commissie loopt die termijn voor ChatGPT, Reddit en Roblox tot eind december 2026. 57

De beschikbare bronnen onderbouwen geen afzonderlijke deadline in januari en geven ook geen volledige planning voor audits, aanbevelingssystemen, advertenties of toegang tot gegevens. Zulke details kunnen daarom niet betrouwbaar aan een specifieke dienst worden toegeschreven op basis van het aangeleverde materiaal.

Wie houdt toezicht?

Bij zeer grote online platforms en zoekmachines heeft de Europese Commissie zelf een centrale toezichthoudende rol. De extra verplichtingen vallen dus niet uitsluitend onder nationale autoriteiten. 12

Als de Commissie vermoedt dat een dienst de DSA niet naleeft, kan zij onderzoek doen en handhavingsmaatregelen nemen. Bij overtredingen kunnen boetes oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet van de aanbieder. 3

De aangeleverde bronnen bevestigen wel het boetemaximum, maar onderbouwen niet voldoende de genoemde bedragen of uitkomsten van zaken tegen AliExpress, X en Temu. Die kunnen daarom hier niet als geverifieerde precedenten worden gepresenteerd.

Wat verandert dit voor gebruikers?

Voor gebruikers betekent de aanwijzing vooral dat de drie diensten onder intensiever Europees toezicht komen te staan. ChatGPT, Reddit en Roblox moeten kunnen aantonen dat zij systeemrisico’s onderzoeken, moderatie en transparantie op orde hebben en maatregelen nemen wanneer hun diensten schade of misbruik kunnen versterken. Uiterlijk eind december 2026 moeten zij aan de aanvullende verplichtingen voor hun nieuwe DSA-status voldoen. 58