Waarom de yen opnieuw boven ¥160 per dollar zakte na een recordinterventie

De interventie kocht tijd, geen trendomslag

De yen zakte eind augustus opnieuw voorbij de psychologisch belangrijke grens van ¥160 per dollar. Dat gebeurde kort nadat Japan in totaal ¥15,4 biljoen — ongeveer $98,7 miljard — had uitgegeven om de munt te steunen. Tussen 30 juli en 26 augustus omvatte die operatie ook de eerste gecoördineerde yen-aankoopactie van Japan en de Verenigde Staten sinds 1998. 34

De gezamenlijke actie had aanvankelijk effect: de dollar-yenkoers daalde vanaf bijna ¥164 naar ongeveer ¥155. Maar de winst van de yen bleek niet blijvend. De interventie werkte vooral als een noodrem tegen een snelle en chaotische daling. Ze veranderde niet de onderliggende reden waarom beleggers dollars aantrekkelijk vonden: Amerikaanse renteverwachtingen lagen aanzienlijk hoger dan de Japanse rente. 37

Waarom Jackson Hole de dollar opnieuw hielp

Een belangrijke nieuwe impuls kwam van Fed-voorzitter Kevin Warsh. Zijn relatief hawkish — dus renteverhogingsgezinde — boodschap tijdens de bijeenkomst in Jackson Hole versterkte volgens marktanalisten de verwachting dat de Federal Reserve in september de rente zou kunnen verhogen. 6

Dat vooruitzicht duwde de verwachte Amerikaanse rendementen omhoog en gaf de dollar nieuwe steun. Voor beleggers die profiteren van de zogenoemde carry trade werd yen lenen en vervolgens dollaractiva kopen daardoor opnieuw aantrekkelijker. De eenmalige effecten van de interventie konden die veranderde renteverwachtingen niet compenseren.

Het renteverschil blijft de kern van het probleem

Zolang Amerikaanse rentes hoog blijven of naar verwachting hoog blijven, terwijl de Japanse rentes relatief laag zijn, biedt het aanhouden van dollaractiva een hoger rendement. Dat maakt het voor beleggers logisch om de yen te verkopen, ondanks het risico dat Tokyo opnieuw ingrijpt.

Interventie kan shortposities — inzetten op een verdere verzwakking van de yen — tijdelijk duurder en riskanter maken. Maar ze draait het rendementverschil tussen beide landen niet structureel om. Daarvoor zijn veranderingen in het monetaire beleid nodig. Analisten waarschuwden daarom al dat een krachtiger beleid van de Bank of Japan, en niet alleen valuta-aankopen, nodig zou zijn om de verkoopdruk op de yen blijvend te verminderen. 27

Bessent legt de bal bij Japan

De recente opmerkingen van de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent zijn eveneens belangrijk. Hij noemde de bewegingen van de yen ‘redelijk goed beheerst’ en niet wanordelijk. Daarmee suggereerde hij dat Washington op dit moment niet dezelfde urgentie ziet als bij de gezamenlijke actie van juli. 117

Bessent zei daarnaast dat Japan zijn ‘beleid en fundamentals’ moet verbeteren. Die formulering wordt breed gelezen als steun voor een strakker beleid van de BOJ, de Japanse centrale bank. De boodschap legt de verantwoordelijkheid daarmee vooral bij Tokio: eerst moet Japan zelf de rente en de economische basis onder de yen versterken, voordat een nieuwe Amerikaanse steunactie waarschijnlijk wordt. 11112

Wanneer kan Japan opnieuw ingrijpen?

¥160 per dollar is politiek en psychologisch een belangrijke grens, maar geen automatische knop waarop interventie volgt. De autoriteiten letten niet alleen op het niveau, maar ook op de snelheid van de beweging, de volatiliteit en de vraag of de markt ordelijk functioneert. 56

In de huidige markt wordt grofweg naar de volgende niveaus gekeken:

• Rond ¥161: de kans op waarschuwingen vanuit de overheid neemt toe.
• ¥162–¥163: als de stijging van de dollar snel of speculatief verloopt, wordt een nieuwe actie plausibeler.
• Rond ¥164: een terugkeer naar het niveau van vóór de interventie zou de sterkste aanleiding vormen voor een krachtig antwoord.

Dat zijn geen vaste interventiedrempels. Een voormalig Japans topfunctionaris benadrukte juist dat actie niet automatisch bij precies ¥160 of ¥162 hoeft te volgen en op elk moment kan plaatsvinden, eventueel opnieuw in samenwerking met de VS.

Waarom 17 en 18 september zo belangrijk zijn

De aandacht verschuift nu naar de vergadering van de Bank of Japan op 17 en 18 september. De markt prijst een kans van ongeveer 90% op een renteverhoging in, terwijl een eerdere peiling van Reuters al een meerderheid van economen liet rekenen op een stap in september. 31219

Een renteverhoging zou de Japanse obligatierentes verder kunnen opdrijven. Daardoor wordt het aantrekkelijker om vermogen in yen aan te houden of naar Japan terug te brengen. Ook zou de carry trade minder interessant worden, omdat het rentevoordeel van dollaractiva ten opzichte van yenactiva kleiner wordt.

Toch is één renteverhoging waarschijnlijk niet voldoende voor een duurzaam herstel. Beleggers zullen vooral letten op de vraag of gouverneur Kazuo Ueda verdere renteverhogingen aankondigt en of de Amerikaanse renteverwachtingen tegelijkertijd afzwakken. Alleen die combinatie kan de fundamentele druk op de yen verlichten.

De G20 als test voor de samenwerking

De G20-bijeenkomst in de Verenigde Staten biedt Japan en Washington bovendien de gelegenheid om hun visie op wisselkoersen en vervolgstappen op elkaar af te stemmen. Minister Satsuki Katayama en BOJ-gouverneur Ueda kunnen er Amerikaanse vertegenwoordigers ontmoeten, onder wie Bessent. 818

Een nieuwe gecoördineerde interventie blijft mogelijk. De recente Amerikaanse terughoudendheid maakt die optie echter minder waarschijnlijk zolang de yen niet opnieuw snel en duidelijk wanordelijk verzwakt. Bessent heeft gewaarschuwd dat zulke bewegingen posities gedwongen kunnen laten afbouwen en zo de mondiale markten kunnen destabiliseren, maar hij lijkt de eerste beleidsreactie voorlopig bij de BOJ te leggen. 8

De conclusie

De terugkeer van de dollar boven ¥160 laat zien dat officiële yen-aankopen op zichzelf geen duurzame oplossing zijn. Japan kan de markt tijdelijk afremmen, maar niet blijvend opboksen tegen een groot renteverschil.

Een sterker en duurzamer herstel van de yen vereist daarom dat de fundamentals de interventie ondersteunen: geloofwaardige renteverhogingen door de BOJ, hogere Japanse obligatierentes en bij voorkeur minder hoge Amerikaanse renteverwachtingen. Zonder die combinatie zullen zelfs zeer grote interventies waarschijnlijk vooral tijdelijk effect hebben.