Vijf dagen Shahed-aanvallen zetten luchtverdediging en bevoorrading rond Kyiv onder druk

De Russische campagne rond Kyiv viel vooral op door de duur en de aanhoudende druk. Volgens Oekraïense functionarissen werden in de eerste vier dagen ongeveer 800 straalaangedreven drones van het Shahed-type gelanceerd. De aanvallen gingen een vijfde dag door en werden gecombineerd met raketten. Daarbij werden niet alleen geïsoleerde militaire doelen getroffen, maar ook magazijnen, havens, industrieterreinen en distributiefaciliteiten voor de detailhandel. 1217

Een nieuwe schaal in de droneoorlog

Shahed-drones vormen inmiddels een belangrijk onderdeel van Ruslands langeafstandscampagne tegen Oekraïne. De aanvallen eind augustus lieten zien hoe Moskou grotere en langdurigere aanvalsgolven inzet om de Oekraïense luchtverdediging dag en nacht bezig te houden.

De straalaangedreven varianten zijn moeilijker te onderscheppen. Oekraïense luchtmachtfunctionarissen schatten eerder dat 15 tot 20 procent van de Shaheds door een straalmotor wordt aangedreven. Deze drones kunnen volgens hen ongeveer 400 kilometer per uur halen en zijn daarmee sneller dan de gebruikelijke modellen met propeller. 18

In de beschikbare berichtgeving wordt ook gesproken over mogelijke vliegroutes langs de grens met Belarus en het eventuele gebruik van Belarussische mobiele netwerken voor navigatie. Die informatie wordt aangedragen als verklaring voor de vliegroutes, maar is niet onafhankelijk bevestigd voor iedere aanval in deze vijfdaagse reeks.

De aanvallen raken ook de voedselketen

De campagne trof systemen die voedsel en andere goederen door Oekraïne vervoeren. Reuters meldde aanvallen op distributiefaciliteiten van winkelketens, havens en industriële locaties rond Kyiv en elders in het land. 17

De Oekraïense minister van Landbouw zei dat recente aanvallen ongeveer 90 procent van de logistieke voedselcapaciteit van supermarktketens hadden vernietigd. Dat percentage is een officiële schatting, maar maakt duidelijk waarom magazijnen en distributiecentra strategisch belangrijk zijn. Zelfs als winkels openblijven, kunnen beschadigde depots en bezorgnetwerken de regelmatige aanvoer van producten in gevaar brengen. 1

Russische functionarissen omschreven sommige getroffen locaties ondertussen als logistieke faciliteiten met een militaire functie. Omdat beide partijen de doelen in de oorlog anders beschrijven, kan op basis van de beschikbare berichtgeving niet onafhankelijk worden vastgesteld waarvoor elk geraakt magazijn of distributiecentrum precies werd gebruikt. 8

De aanval op het depot in Myla werd het dodelijkste incident

Op 28 augustus trof een Russische drone een opslaglocatie in Myla, ten westen van Kyiv. Oekraïense functionarissen zeiden dat er munitie of andere explosieve objecten lagen opgeslagen. Na de inslag brak een grote brand uit, gevolgd door herhaalde explosies. Nabijgelegen woningen en andere gebouwen raakten beschadigd en honderden mensen werden geëvacueerd. 26

Op 30 augustus was het gemelde dodental opgelopen tot 38. Er waren nog vermisten en gewonden. Oekraïense en internationale media beschreven het incident op dat moment als de dodelijkste aanval van het jaar in Oekraïne. 45

De inslag leidde in Oekraïne ook tot vragen over de locatie van het depot. President Volodymyr Zelensky zei dat de munitie daar niet opgeslagen had mogen liggen. De Oekraïense autoriteiten begonnen een onderzoek naar mogelijke nalatigheid, mede na een eerder incident met een depot. 37

Waarom de aanvallen richting de winter extra zwaar wegen

De barrage wakkerde de vrees aan dat Rusland vóór de winter opnieuw de Oekraïense elektriciteits- en verwarmingsinfrastructuur zal aanvallen. Eerdere berichtgeving over de voorbereidingen van Oekraïense luchtverdediging beschreef hoe Russische aanvallen in koudere maanden energievoorzieningen troffen, met stroomuitval en problemen met verwarming als gevolg.

Het risico zit niet alleen in de schade van één raket of drone. Grote aanvalsgolven dwingen Oekraïne om meerdere verdedigingslagen tegelijk in te zetten: grond-luchtraketten, elektronische oorlogsvoering, gevechtsvliegtuigen en steeds gespecialiseerdere onderscheppingsdrones. Als Rusland hoge aantallen kan blijven lanceren, kan zelfs een klein percentage dat door de verdediging heen komt grote gevolgen hebben voor steden, magazijnen en het energiesysteem.

Oekraïne zoekt goedkopere onderscheppingsdrones

Oekraïne probeert minder afhankelijk te worden van dure grond-luchtraketten. Bedrijven ontwikkelen onderscheppingsdrones die Shahed-achtige wapens tegen lagere kosten moeten uitschakelen en snel genoeg moeten zijn om ook de straalaangedreven varianten te kunnen aanvallen.

Een woordvoerder van SkyFall vertelde Reuters dat een nieuwe onderscheppingsdrone was getest en meer dan twaalf straalaangedreven Shaheds had neergehaald. Het bedrijf zei massaproductie te willen starten. Het gaat daarbij om bedrijfsclaims en geplande productie; de berichtgeving biedt geen onafhankelijk bewijs voor de effectiviteit van het systeem op het slagveld als geheel. 19

Gevechtsvliegtuigen blijven een belangrijke laag in de Oekraïense luchtverdediging. Toch kunnen vliegtuigen alleen geen permanente dekking bieden boven een groot land dat wordt aangevallen door dichte golven laagvliegende drones. Het kernprobleem is daarom schaal: Oekraïne heeft voldoende sensoren, vliegtuigen, raketten, systemen voor elektronische oorlogsvoering en onderscheppingsdrones nodig om nacht na nacht een uitgestrekt grondgebied te beschermen.

Kyiv probeert de aanvalsinfrastructuur in Rusland te raken

Oekraïne probeert de druk ook te verminderen door infrastructuur aan te vallen die de Russische campagne ondersteunt. Oekraïense functionarissen en internationale media meldden aanvallen op het vliegveld van Engels, waar Russische strategische bommenwerpers zijn gestationeerd, en op Russische olie-installaties en andere militaire of logistieke doelen.

Kyiv zegt dat aanvallen op energievoorzieningen bedoeld zijn om de middelen die Rusland voor zijn oorlog gebruikt, te beperken. Reuters meldde dat een Oekraïense droneaanval de NORSI-raffinaderij van Lukoil trof. Volgens bronnen uit de sector werd de verwerking van ruwe olie na de aanval stilgelegd.

Deze operaties bieden Kyiv geen direct schild tegen nieuwe luchtaanvallen. Ze passen wel in een bredere strategie: de brandstof-, lanceer-, productie- en logistieke netwerken verstoren waarmee Rusland grootschalige aanvallen kan blijven uitvoeren.

Een industriële uitputtingsslag in de lucht

De vijfdaagse barrage wijst op een strijd om productie en uithoudingsvermogen. Rusland probeert de Oekraïense verdediging te verzadigen, burgers langdurig onder luchtaanvalsdreiging te houden en de logistiek te verstoren die steden en industrie bevoorraadt. Oekraïne reageert met nieuwe onderscheppingssystemen, binnenlandse defensieproductie en langeafstandsanvallen op Russische militaire en economische infrastructuur.

De beschikbare berichtgeving bewijst niet wat het precieze effect was op schoolsluitingen, het onderwijs in het hele land of de totale Oekraïense productieplannen voor drones tijdens deze vijf dagen. Wel wordt duidelijk dat het slagveld zich verbreedt. De luchtoorlog draait steeds minder alleen om posities aan het front en steeds meer om magazijnen, brandstofsystemen, energievoorzieningen en industriële capaciteit: de infrastructuur die een land draaiende houdt.