Wat het uitgelekte FIFA-dossier onthult over Gianni Infantino

Het uitgelekte dossier over het FIFA-ethiekonderzoek uit 2016 laat twee feiten zien die naast elkaar moeten worden gehouden. Onderzoekers onderzochten reizen, gastvrijheid, uitgaven en benoemingen die volgens de berichtgeving vragen konden oproepen over integriteit en belangenverstrengeling. Tegelijkertijd concludeerde de onafhankelijke ethische procedure dat Gianni Infantino de FIFA-ethische code niet had geschonden en dat de ontvangen voordelen volgens de toen geldende regels niet ongeoorloofd waren. 19

Dat onderscheid is belangrijk. De onthullingen kunnen politiek en reputatief schadelijk zijn, maar bewijzen op zichzelf geen strafbaar handelen.

Privéjets en de reis naar het Vaticaan

Volgens berichtgeving over het eerder niet openbaar gemaakte materiaal nam Infantino in de eerste maanden van zijn FIFA-voorzitterschap plaatsen aan boord van privévliegtuigen die in verband werden gebracht met de Russische regering van Vladimir Poetin en Qatar. Het zou onder meer gaan om reizen voor ontmoetingen met Poetin en de emir van Qatar. 2412

Het dossier beschrijft ook een vlucht van Milaan naar Rome, geregeld door de Russische zakenman Leon Semenenko, voor een bezoek aan het Vaticaan. Die reis zou een audiëntie bij paus Franciscus hebben gecombineerd met privévervoer voor Infantino, zijn vrouw en zijn moeder. Infantino omschreef de ontmoeting met de paus als privé, maar de omstandigheden rond de reis werden onderdeel van het ethiekonderzoek. 245

De kernvraag was niet alleen waarom er privévliegtuigen werden gebruikt. Onderzoekers keken vooral naar de vraag of door derden betaalde reizen en gastvrijheid de indruk konden wekken dat Infantino verplichtingen had tegenover die partijen, of een belangenconflict konden veroorzaken met zijn rol als FIFA-voorzitter. De ethische onderzoekers concludeerden uiteindelijk dat de vluchten de toepasselijke regels niet schonden. 912

Vrijgesproken, maar niet vrij van governancevragen

Het onderzoek behandelde volgens de berichtgeving zeven klachten die kort na Infantinos aantreden waren ingediend. Vanessa Allard leidde het onderzoek en sprak hem vrij van de beschuldigingen. FIFA maakte bekend dat er geen overtreding van de FIFA-ethische code was vastgesteld en dat geen sprake was van een ongeoorloofd voordeel volgens de relevante voorschriften. 179

Feitelijk en juridisch betekent dit dat Infantino in 2016 volgens de ethische regels werd vrijgesproken. Dat oordeel moet niet worden herschreven als de vaststelling dat iedere beschreven beslissing boven kritiek verheven was. Het gelekte dossier laat juist zien hoe vragen over transparantie, meldingen en de schijn van onafhankelijkheid vanaf het begin rond zijn voorzitterschap hingen.

Salaris en benoemingen voedden de controverse

In het dossier zou ook een conflict over Infantinos arbeidscontract staan. Hij weigerde naar verluidt een voorgesteld salaris van 2 miljoen Zwitserse frank te ondertekenen en noemde dat bedrag “beledigend” in vergelijking met de beloning van 3,6 miljoen Zwitserse frank die met Sepp Blatter werd geassocieerd. 212

Andere klachten hadden betrekking op benoemingen en wervingsprocedures. Eerdere berichtgeving over een intern FIFA-memo stelde dat senior functies zouden zijn ingevuld zonder de geschiktheid van kandidaten voldoende te controleren. Ook werden beschuldigingen genoemd over persoonlijke uitgaven en het gebruik van FIFA-middelen. 114

Volgens de gerapporteerde bevindingen werd Infantino hiervoor niet schuldig bevonden aan een overtreding van de ethische code. De procedurele tekortkomingen bij de werving werden volgens de berichtgeving toegeschreven aan de personeelsafdeling van FIFA. Het gaat hierbij om inhoud uit een uitgelekt onderzoek, niet om latere strafrechtelijke veroordelingen of rechterlijke vaststellingen.

Waarom het oude dossier nu opnieuw relevant is

Het ethiekdossier duikt opnieuw op terwijl Infantino onder druk staat door een afzonderlijk conflict over een inmiddels ingetrokken investeringsplan van FIFA. UEFA diende op 27 augustus een verzoek in bij een Amerikaanse rechtbank om documenten en getuigenverklaringen te verkrijgen voor mogelijk gebruik in een strafklacht in Zwitserland. De Europese voetbalbond zegt mogelijke beschuldigingen van “crimineel wanbeheer” te onderzoeken rond het plan om commerciële rechten die verband houden met FIFA-competities onder te brengen in een nieuwe investeringsstructuur. 1718

Die stap is een verzoek om bewijs te verzamelen, geen strafrechtelijke aanklacht en geen bewijs dat Infantino een strafbaar feit heeft gepleegd. De vrijspraak uit 2016 biedt daarom relevante context, maar zegt niets definitiefs over de afzonderlijke beschuldigingen van UEFA rond het latere investeringsplan.

Infantino trok het voorstel in na brede tegenstand. Hij zei dat het plan verdeeldheid had veroorzaakt en niet langer het beoogde doel diende. FIFA had haar 211 lidverenigingen financiële prikkels in het vooruitzicht gesteld in ruil voor steun.

Ook binnen de voetbalwereld werd de politieke druk zichtbaar. Victor Montagliani, voorzitter van Concacaf — de bond voor Noord- en Midden-Amerika en het Caribisch gebied — vroeg Infantino om niet aanwezig te zijn bij een jeugdtoernooi in de Dominicaanse Republiek. Volgens Montagliani zou zijn aanwezigheid het evenement overschaduwen door de oppositie tegen zijn leiderschap. Reuters meldde dat Infantino na het mislukken van het investeringsplan onder druk stond van UEFA, de Aziatische voetbalbond AFC en Concacaf.

Het afzonderlijke Onder-15-plan

Er is daarnaast bericht over een ander project dat met Infantino in verband wordt gebracht: een voorgesteld Onder-15-“wereldkampioenschap” of voetbalfestival voor alle 211 FIFA-lidverenigingen. Het concept zou deels zijn geïnspireerd op de Little League World Series in het honkbal. FIFA zou met private investeerders hebben gesproken over de ontwikkeling en commerciële exploitatie van het evenement.

Een latere publicatie stelde dat Infantino de FIFA-raad niet had geïnformeerd over het benaderen van externe investeerders voor het jeugdproject. De beschikbare berichtgeving ondersteunt het bestaan van het voorstel en de gemelde gesprekken over investeringen. Ze bewijst niet dat een definitief toernooi en festival in Bakoe formeel zijn aangekondigd.

De conclusie

Het gelekte dossier laat niet zien dat Infantino in 2016 schuldig werd bevonden. Het beschrijft wel hoe privévluchten die verband hielden met machtige politieke en zakelijke belangen, de reis naar het Vaticaan, salarisonderhandelingen en wervingspraktijken in de eerste maanden van zijn voorzitterschap intensief werden onderzocht — waarna een ethische vrijspraak volgde. 19

De betekenis van het dossier is nu vooral reputatief en politiek. Het versterkt de kritiek op transparantie en de concentratie van macht binnen FIFA, terwijl de huidige juridische stap van UEFA betrekking heeft op een veel later en afzonderlijk investeringsplan. Beide kwesties draaien om FIFA-bestuur, maar het blijven verschillende zaken met een eigen bewijs- en rechtskader.