Wat gebeurde er na de Amerikaanse aanval op Larak?

De Verenigde Staten hebben op 30 augustus twee lanceerinstallaties van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) op het eiland Larak aangevallen. Volgens een anonieme Amerikaanse functionaris werden daar raketten klaargemaakt die met zeemijnen zouden zijn uitgerust en richting de Straat van Hormuz konden worden afgevuurd. Het was de eerste bekende Amerikaanse aanval op Iran in ruim een maand. Onafhankelijke berichtgeving bevestigt niet hoeveel schade de aanval veroorzaakte of hoeveel slachtoffers er vielen. 1415

Wat gebeurde er direct daarna?

Iran beloofde officieel vergelding. De Revolutionaire Garde meldde volgens Iraanse staatsmedia dat bij de aanval meerdere militairen en burgers waren gedood of gewond en sprak over een naderende “reactie en bestraffing” vanuit Teheran. Het precieze aantal slachtoffers is niet onafhankelijk vastgesteld. 14

Kort daarna kondigde een kanaal dat dicht bij de IRGC staat een nieuwe golf van Iraanse raket- en droneaanvallen aan. Daarbij zouden ook schepen zijn bedreigd die Iran als “niet-meewerkend” beschouwt. In een andere fase zouden vrijwel alle raketten die op Amerikaanse strijdkrachten in Jordanië waren gericht, zijn onderschept. Onafhankelijke bevestiging van de doelen, schade en eventuele slachtoffers ontbreekt echter. 1513

De Amerikaanse uitleg over de raketten met zeemijnen is gebaseerd op de verklaring van één niet bij naam genoemde functionaris. Het gaat daarmee om een officiële Amerikaanse beschuldiging, niet om onafhankelijk geverifieerd bewijs. 14

Een conflict dat al maanden duurt

De aanval op Larak staat niet op zichzelf. De confrontatie tussen Washington en Teheran heeft de olie-export al ongeveer vijf maanden verstoord en draait in belangrijke mate om de controle over de Straat van Hormuz. De VS zetten druk op Iraanse havens, terwijl Iran het scheepvaartverkeer door de zeestraat beperkt. 7

Op 17 juni sloten de Verenigde Staten en Iran een memorandum. Washington zou de zeeblokkade op Iraanse havens opheffen en Iran zou zorgen voor veilige doorgang van commerciële schepen. Die afspraak is later vastgelopen of niet effectief uitgevoerd. 1

De Amerikaanse aanvallen werden vanaf 24 juli tijdelijk opgeschort om ruimte te creëren voor diplomatie. Iran zei op zijn beurt dat het zijn vergeldingsaanvallen in de regio had stilgelegd. De gevechten laaiden later die maand opnieuw op na vermeende Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse faciliteiten en schepen. 117

Waarom de Straat van Hormuz zo belangrijk is

De Straat van Hormuz is een cruciale doorgang voor de wereldwijde oliehandel. Wanneer het verkeer daar wordt beperkt, neemt het wereldwijde olieaanbod af en komen de economieën van de Golfregio onder druk te staan. 78

Het scheepvaartverkeer kwam vrijwel tot stilstand nadat de Verenigde Arabische Emiraten meldden dat Iran op 14 augustus twee schepen had aangevallen die door de zeestraat voeren. 3

Washington zegt dat het de blokkade van Iraanse havens voor onbepaalde tijd kan volhouden en de economische druk verder kan opvoeren. Teheran stelt daartegenover dat Hormuz pas weer volledig opengaat als de Amerikaanse blokkade, sancties en militaire dreiging worden beëindigd. 86

Iran heeft bovendien gezegd dat eventuele afspraken met Oman over commerciële scheepvaart geen doorgang van militaire schepen door de zeestraat zouden toestaan. 5

Militaire en diplomatieke gevolgen

De aanval op Larak laat zien dat de pauze van juli het onderliggende conflict niet heeft opgelost. De VS blijken opnieuw bereid tot beperkte preventieve aanvallen, terwijl Iran schepen en Amerikaanse posities in de regio kan blijven bedreigen. 1415

Meldingen over extra Amerikaanse marineschepen en vliegdekschepen wijzen op zorgen over paraatheid en over de belasting van een langdurige missie in de regio. De beschikbare informatie onderbouwt echter geen precieze beoordeling van de militaire paraatheid of een exact aantal ingezette troepen. 48

Ook op de G20 staat Washington voor een lastige afweging: energievoorziening en commerciële scheepvaart beschermen, zonder een grotere oorlog uit te lokken, en tegelijk de economische gevolgen van het beperkte verkeer door Hormuz opvangen. De aangeleverde informatie beschrijft geen concrete G20-besluiten of toezeggingen; verdergaande conclusies zouden daarom speculatief zijn. 238