Waarom Europese centralebankiers Washington niet meer volledig vertrouwen

Europese centralebankiers verlieten het symposium in Jackson Hole met meer vragen dan antwoorden. Ze vrezen dat Washington jarenlang opgebouwde normen voor internationale financiële samenwerking steeds vaker als optioneel beschouwt: eerst handelen, daarna pas overleggen. Volgens Reuters waren de Europese officials er allerminst van overtuigd dat de bestaande samenwerking met de Verenigde Staten intact blijft.

De yeninterventie werd het symbool van de breuk

De directe aanleiding voor de onrust was de gezamenlijke Amerikaanse en Japanse operatie om de yen te steunen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën gebruikte daarvoor zijn Exchange Stabilization Fund, een Amerikaanse reserve voor valutainterventies. Via de Federal Reserve Bank of New York werden euro’s verkocht en yen gekocht; de transacties liepen via grote banken als Goldman Sachs en Morgan Stanley. De Europese Centrale Bank (ECB) zou pas na afloop zijn geïnformeerd. 289

Voor Europese beleidsmakers draaide het niet alleen om de vraag of de yen steun nodig had. Vooral de procedure baarde zorgen. Washington gebruikte euro-activa in een omvangrijke valutatransactie zonder voorafgaand overleg met de instelling die verantwoordelijk is voor het eurogebied.

Daarmee ontstond een bredere vraag: kan de Verenigde Staten voortaan zelfstandig middelen inzetten die aan een andere grote munt zijn gekoppeld, zonder eerst afstemming te zoeken met de centrale bank van dat valutagebied?

Treasury-minister Scott Bessent verdedigde de interventie als reactie op chaotische bewegingen in de yen. Die zouden volgens hem posities kunnen dwingen tot afbouw, wereldwijde markten kunnen destabiliseren en uiteindelijk de leenkosten voor Amerikaanse huishoudens en bedrijven kunnen verhogen. 15 Europese officials zagen de aanpak echter als een riskant precedent, zeker omdat de operatie deel uitmaakte van een bredere, actievere rol van het Amerikaanse ministerie van Financiën op financiële markten.

Terugkoop van staatsobligaties roept nieuwe vragen op

Daarnaast hielden Europese beleidsmakers de plannen van Bessent in de gaten om de terugkoop van langer lopende Amerikaanse staatsobligaties uit te breiden. Het ministerie presenteert die aankopen als een manier om de liquiditeit van de markt te verbeteren. Tegelijkertijd kwamen ze op tafel nadat de langetermijnrente sterk was opgelopen. Het maximumbedrag per operatie werd verhoogd van 2 miljard naar minstens 4 miljard dollar.

Dat een liquiditeitsoperatie automatisch neerkomt op monetaire financiering, beweerden de Europese officials niet. Hun zorg was subtieler: aankopen die de langetermijnrente kunnen drukken, kunnen politieke verwachtingen wekken dat ook de Federal Reserve uiteindelijk de obligatiemarkt moet ondersteunen.

Zo zou de grens vervagen tussen het beheer van de staatsschuld door Treasury en het onafhankelijke monetaire beleid van de Fed. De recente Amerikaanse interventies op de yen- en obligatiemarkt werden volgens Reuters daarom gezien als mogelijke voorbodes van verdere afwijkingen van bestaande financiële normen.

Swaplijnen blijven bestaan, maar vertrouwen is kwetsbaar

De zogenoemde dollar-swaplijnen van de Federal Reserve met de ECB, de Bank of England, de Bank of Japan, de Bank of Canada en de Zwitserse Nationale Bank zouden voorlopig niet worden ingetrokken. Het gaat om afspraken tussen centrale banken, niet om instrumenten die rechtstreeks door het Witte Huis worden beheerd. Ze zijn bedoeld om buitenlandse valuta beschikbaar te maken wanneer internationale financieringsmarkten onder druk komen te staan.

Die institutionele afstand biedt enige geruststelling, maar neemt het politieke risico niet weg. Europese beleidsmakers vrezen dat een verder oplopend handelsconflict de toegang tot dollarliquiditeit kan vermengen met bredere onderhandelingen.

Dat zou haaks staan op het doel van swaplijnen. Ze moeten financieringsspanningen verlichten en de doorgifte van monetair beleid ondersteunen, niet als onderhandelingsmiddel dienen. De afspraken zijn juist belangrijk omdat banken en financiële instellingen wereldwijd in tijden van stress vaak behoefte hebben aan dollars.

Warsh probeert Fed en regering uit elkaar te houden

Fed-voorzitter Kevin Warsh probeerde tijdens Jackson Hole en in contacten met Europese collega’s duidelijk te maken dat de samenwerking tussen centrale banken doorgaat. Fed-beleidsmakers deden volgens Reuters extra moeite om hun tegenhangers ervan te verzekeren dat de Federal Reserve haar verplichtingen zal nakomen. Tegelijk erkenden ze dat ze geen garanties kunnen geven over toekomstige besluiten van de Amerikaanse regering.

In zijn toespraak benadrukte Warsh de kracht van de Amerikaanse economie en de rol van de Fed in het economisch beleid. 18 Zijn grotere uitdaging was het vertrouwen in de onafhankelijkheid van de centrale bank te beschermen, terwijl beslissingen van Treasury steeds meer invloed hebben op de valutamarkt en de obligatierente.

Die boodschap kan de onmiddellijke spanning verminderen. Ze neemt echter de onderliggende onzekerheid niet weg: belangrijke marktinterventies worden buiten de Fed om genomen, terwijl ze wel gevolgen hebben voor de omstandigheden waarin de centrale bank haar beleid voert.

De echte test wordt opnieuw overleg vooraf

Voor Europese officials draait de volgende stap daarom niet om geruststellende woorden, maar om de praktijk. Ze willen zien of Washington opnieuw vooraf overleg voert voordat het middelen inzet die aan een ander valutagebied zijn verbonden. Ook willen ze een duidelijke scheidslijn tussen liquiditeitsoperaties van Treasury en monetair beleid, en voldoende afstand tussen noodvoorzieningen in dollars en handelsconflicten.

De onrust in Jackson Hole ging daarmee over meer dan één yentransactie of één terugkoopprogramma. Europese centralebankiers vrezen dat de spelregels voor internationale financiële samenwerking minder voorspelbaar worden. Als marktinterventies bovendien steeds vaker de indruk wekken politieke doelen te dienen, kan ook het vertrouwen in de onafhankelijkheid van centrale banken verzwakken.