Waarom de gezamenlijke yen-interventie van Japan en de VS nog geen blijvend effect heeft

De gezamenlijke actie van Japan en de Verenigde Staten op 31 juli was een zeldzaam moment op de valutamarkt. Nadat de yen tot bijna ¥164 per dollar was gedaald — het laagste niveau in ongeveer vier decennia — kochten beide landen de Japanse munt om een verdere, chaotische val af te remmen. De koers schoot kort omhoog, maar een groot deel van die winst verdampte later weer richting ¥160 per dollar. 25

De operatie was de eerste gezamenlijke yen-aankoop van Washington en Tokio sinds 1998 en de eerste Amerikaanse interventie op de valutamarkt sinds 2011. 368

Wat deden Japan en de VS precies?

Japanse ambtenaren kochten yen door buitenlandse valutareserves te verkopen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën handelde via de Federal Reserve Bank of New York: die verkocht euro’s en kocht yen met middelen uit het Exchange Stabilization Fund, het Amerikaanse fonds voor valutamarktinterventies. Er werden dus geen nieuwe dollars op de markt gebracht als onderdeel van een algemene campagne om de dollar te verzwakken. 67

Japan rapporteerde later een recordbedrag van ¥15,4 biljoen — ongeveer 96,5 miljard dollar — aan valuta-interventie over de periode van 30 juli tot en met 26 augustus. The Wall Street Journal noemde een totaal van circa 98,7 miljard dollar. Deze bedragen slaan op een langere periode dan alleen de gezamenlijke actie van 31 juli. 23

De Amerikaanse inzet is niet formeel openbaar gemaakt. Op een foto van Bessents notities stond een voornemen om voor 5 tot 10 miljard dollar aan yen te kopen. Dat is een indicatie van de geplande omvang, geen bevestigd definitief bedrag. 57

Waarom greep Washington in als Trump juist een zwakkere dollar wil?

De Amerikaanse regering heeft zich uitgesproken voor een minder overgewaardeerde dollar, onder meer om Amerikaanse fabrikanten te ondersteunen. Dat betekent echter niet dat Washington elke daling van de dollar — of elke stijging van de yen — wil aanmoedigen.

Het directe doel was een ordelijke valutamarkt. Een plotselinge ineenstorting van de yen zou de druk kunnen vergroten op de Japanse staatsobligatiemarkt, internationale financieringsmarkten en de wereldwijde handel. Washington kan daarom een geleidelijk zwakkere dollar accepteren, maar tegelijk proberen een abrupte yenval te voorkomen die een belangrijke bondgenoot en grote houder van Amerikaanse staatsleningen destabiliseert. 12

Volgens Bessent lag vooral het risico op besmetting hem dwars. Een zeer zwakke en beweeglijke yen kan andere landen ertoe aanzetten hun eigen munt eveneens te verzwakken. Ook kunnen beleggers die goedkoop in yen hebben geleend — de zogenoemde yen-carrytrade — hun posities gedwongen sluiten. Japanse instellingen zouden daarnaast buitenlandse beleggingen kunnen verkopen, mogelijk ook Amerikaanse staatsobligaties.

Zulke verkoopstromen kunnen de rente op Amerikaanse staatsleningen opdrijven en daarmee de Amerikaanse financieringskosten verhogen. Een snelle afbouw van hefboomposities zou bovendien trekken kunnen vertonen van de besmettingsdynamiek tijdens de Aziatische financiële crisis van 1997 en 1998. Die vergelijking is een analytisch risico, geen voorspelling dat een nieuwe crisis onvermijdelijk is. 12

Waarom werkte de interventie maar tijdelijk?

Een interventie kan de wisselkoers snel verplaatsen, maar neemt de economische reden achter de koersontwikkeling niet weg. Japanse rentes liggen nog altijd duidelijk lager dan Amerikaanse rentes. Daardoor blijft het aantrekkelijk om yen te lenen en het geld te beleggen in activa met een hoger rendement, zoals dollarbeleggingen.

Zolang Japan de rente niet substantieel verhoogt, Amerikaanse rentes niet dalen of beleggers geen langdurige stijging van de yen verwachten, blijft dat renteverschil de carrytrade ondersteunen. De yen kan dan tijdelijk sterker worden door overheidsaankopen, maar opnieuw verzwakken zodra de markt zich op de fundamenten richt.

Er zit bovendien een paradox in de interventie. Door te laten zien dat Japan en de VS een ongecontroleerde val willen voorkomen, kunnen de autoriteiten het waargenomen neerwaartse risico voor carrytradebeleggers juist verkleinen. Beleggers kunnen daardoor meer vertrouwen krijgen om met goedkoop geleende yen in hoger renderende activa te stappen. Dat is een plausibel marktmechanisme, niet het bewijs dat de operatie bedoeld was om de carrytrade te stimuleren.

Dat Japanse beleggers na de interventie opnieuw op grote schaal buitenlandse aandelen en langlopende obligaties kochten, past bij die dynamiek. De aanvankelijke koerswinst van de yen nam daardoor af, ondanks het sterke politieke signaal van de samenwerking. 23

Kan Tokio de yen ook in het najaar blijven verdedigen?

Japan beschikt over omvangrijke liquide valutareserves — grofweg 1,1 biljoen dollar — maar die middelen zijn niet onbeperkt inzetbaar. Een herhaling van interventies ter grootte van de operatie in juli zou de direct beschikbare kasmiddelen veel sneller kunnen aanspreken dan het totale reservebedrag doet vermoeden.

Als contanten en zeer liquide buitenlandse activa niet volstaan, zou Japan Amerikaanse staatsobligaties of andere dollaractiva kunnen moeten verkopen om nieuwe yen-aankopen te financieren. Een grens van bijvoorbeeld 130 miljard dollar is een schatting, geen officieel vastgesteld omslagpunt. Het bredere probleem is dat omvangrijke verkopen van Amerikaanse staatsleningen de rente kunnen opdrijven op een moment dat Washington juist stabiele financieringsvoorwaarden wil. 2

Daarom is verdere Amerikaanse steun waarschijnlijk voorwaardelijk. Washington kan een gerichte poging om extreme valutabewegingen te dempen steunen, maar zal vermoedelijk terughoudend zijn met een verdediging die de Amerikaanse obligatiemarkt merkbaar verstoort. Japan heeft zulke grote buitenlandse bezittingen dat financiële stress in het land snel internationale gevolgen kan krijgen. 2

Een mogelijke uitweg is de FIMA-repofaciliteit van de Federal Reserve. Via dit programma kunnen buitenlandse monetaire autoriteiten dollars lenen tegen Amerikaanse staatsobligaties als onderpand, in plaats van die obligaties direct te verkopen. Zo zou Japan liquiditeit kunnen verkrijgen om de yen te ondersteunen zonder onmiddellijk extra verkoopdruk op de Amerikaanse staatsleningen te veroorzaken. Bessent heeft gepleit voor uitbreiding van deze faciliteit. 1

De echte test ligt bij de Japanse rente

De gezamenlijke interventie kocht tijd en liet zien dat Washington bereid is Tokio in uitzonderlijke omstandigheden te helpen. Maar zij vervangt geen verandering in de economische fundamenten.

Voor een duurzame yenbodem moet Japan het renteverschil met de Verenigde Staten verkleinen en het vertrouwen in zijn begrotings- en monetair beleid versterken. Zonder zo’n geloofwaardig pad naar hogere binnenlandse rendementen blijft interventie vooral een dure verkeersdrempel: effectief genoeg om een vrije val af te remmen, maar niet sterk genoeg om de structurele richting van de munt blijvend om te keren.