BioNTech stopt BNT122-studie na tegenvallend resultaat bij darmkanker

De beslissing is een duidelijke klinische en financiële tegenvaller voor gepersonaliseerde mRNA-kankervaccins bij dikkedarmkanker. De uitslag bewijst echter niet dat de technologie in andere tumoren of in combinatie met andere geneesmiddelen niet kan werken. De belangrijkste les is vooralsnog dat een vaccin als zelfstandige aanvullende behandeling in deze moeilijk behandelbare vorm van darmkanker geen overtuigende route vooruit liet zien. 12

Wat gebeurde er met BNT122-01?

BioNTech en Genentech, onderdeel van Roche, beëindigen fase 2-studie BNT122-01. Daarin werd autogene cevumeran — ook bekend als BNT122/RO7198457 — onderzocht bij patiënten bij wie een hoogrisico-stadium II- of stadium III-darmtumor operatief was verwijderd, maar bij wie nog circulerend tumor-DNA (ctDNA) aantoonbaar was. De behandeling werd getest als aanvullende monotherapie en vergeleken met observatie zonder die behandeling. 1

De onafhankelijke Data Safety Monitoring Board (DSMB), die klinische studies tussentijds op veiligheid en werkzaamheid beoordeelt, zag een numerieke onbalans in de totale overleving tussen de behandelgroepen. Volgens de commissie was het onwaarschijnlijk dat langer volgen van de patiënten de werkzaamheidsuitkomst nog wezenlijk zou veranderen. Daarom adviseerde zij de behandeling en de studie stop te zetten. BioNTech meldde daarbij geen nieuw veiligheidssignaal. 1

De beslissing kwam niet volledig onverwacht. De studie was in oktober 2025 al over de vooraf vastgelegde futiliteitsgrens gegaan. Destijds vond de DSMB de beschikbare gegevens en de follow-up echter nog te onrijp om betrouwbare conclusies over de werkzaamheid te trekken. De studie mocht daarom doorgaan, zonder bezwaar vanuit veiligheidsoogpunt. 1

De markt reageerde scherp: het aandeel BioNTech verloor gedurende de handelsdag ongeveer 8 à 9 procent. Daarmee verdween een belangrijk mogelijk bewijsstuk voor de gepersonaliseerde mRNA-oncologieplatformstrategie van het bedrijf. 2

BioNTech wil de gegevens nu volledig analyseren om beter te begrijpen welke rol patiëntenselectie speelde en wat de resultaten betekenen voor de verdere ontwikkeling. Het bedrijf zegt de bevindingen met de wetenschappelijke gemeenschap te willen delen. 1

Andere studie gaat door

De fase 2-studie IMcode003 bij patiënten met operatief verwijderde alvleesklierkanker wordt volgens BioNTech ongewijzigd voortgezet. Daar wordt autogene cevumeran niet alleen gegeven, maar gecombineerd met een checkpointremmer en chemotherapie. Dat onderscheid is belangrijk: de studie test dus een combinatiestrategie, niet dezelfde vaccinmonotherapie die in BNT122-01 tekortschiet. 1

Ook financieel heeft BioNTech ruimte om de analyse en andere oncologieprogramma’s te blijven betalen. Op 30 juni beschikte het bedrijf over €16,6 miljard aan liquide middelen, kasequivalenten en beleggingen. 8

Geen rechtstreeks tegenspraak met het melanoomsucces

De negatieve uitkomst bij darmkanker staat op het eerste gezicht haaks op het nieuws van 19 augustus. Moderna en Merck meldden toen dat hun gepersonaliseerde mRNA-neoantigeentherapie intismeran, ook V940 genoemd, in combinatie met Keytruda het risico op terugkeer en uitzaaiing van melanoom verlaagde in een fase 3-studie. 346

De twee onderzoeken zijn echter niet één-op-één vergelijkbaar. In de studie van Moderna en Merck werd de gepersonaliseerde therapie gecombineerd met Keytruda, een PD-1-checkpointremmer. BNT122-01 onderzocht autogene cevumeran daarentegen als monotherapie zonder een dergelijke immuunversterkende combinatie. 14

Daarnaast verschillen de tumoren biologisch. BioNTech omschrijft darmkanker als immunologisch relatief ‘koud’ en historisch grotendeels ongevoelig voor immunotherapie. Melanoom reageert doorgaans beter op immunotherapie. De uitkomst bij darmkanker is daarom vooral een waarschuwing tegen deze specifieke monotherapiestrategie bij deze patiëntengroep — niet automatisch tegen gepersonaliseerde neoantigeenvaccins als hele klasse. 1

Gevolgen voor de markt en de strategie

De mislukte studie kan het kortetermijnsentiment rond mRNA in de oncologie verder verzwakken, ook voor Moderna. Beleggers zagen het positieve melanoomresultaat mogelijk als bewijs dat de aanpak naar andere solide tumoren kon worden doorgetrokken. De tegenstrijdige resultaten maken juist duidelijk hoe bepalend tumortype, immuunrespons en de keuze voor combinatietherapie zijn. 35

Voor Pfizer is in het aangeleverde bewijsmateriaal geen specifiek effect op de aandelenkoers op dezelfde dag vastgesteld. Ook zijn de timing en uitkomsten van een geplande tussentijdse analyse van BioNTechs BNT113-programma bij hoofd-halskanker, evenals een specifieke presentatie op het ESMO-congres in oktober, hier niet geverifieerd. Die punten moeten daarom als onbevestigd worden beschouwd.

De volgende belangrijke vragen voor het veld zijn:

• kunnen combinaties met checkpointremmers en chemotherapie effect hebben bij minder immunogene tumoren?
• brengt een diepere analyse van BNT122 een subgroep aan het licht die wel baat heeft?
• laten toekomstige gegevens, mogelijk over BNT113 of op ESMO, activiteit zien buiten melanoom?

De financiële slagkracht van BioNTech betekent dat het bedrijf zijn programma kan bijstellen in plaats van het volledig op te geven. Maar verdere claims over gepersonaliseerde neoantigeenvaccins zullen per kankertype moeten worden onderbouwd met gerandomiseerde klinische gegevens. 18