Peskov ziet voorlopig geen weg naar betere betrekkingen tussen Moskou en EU

De Russische regering heeft de deur naar betere betrekkingen met de Europese Unie voorlopig vrijwel gesloten. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei op 29 augustus dat hij geen reden zag om op verbetering te hopen. Volgens hem stellen Europese politici zich niet alleen in woorden, maar ook in daden confronterend op tegenover Rusland. 57

De uitspraak staat in scherp contrast met de voorzichtige opening die Moskou eerder in 2026 presenteerde. In mei zei het Kremlin nog dat president Vladimir Poetin bereid was met Europese leiders te praten en relaties te herstellen. Die toenadering liep echter vast op de oorlog in Oekraïne, sancties, Europese veiligheidszorgen en onverenigbare voorwaarden voor een mogelijk vredesakkoord.

Wat Peskov over de EU zei

Peskov stelde dat Europese verklaringen erop wijzen dat Rusland als een “tegenstander” of zelfs als een “vijand” wordt gezien. Hij verweet de huidige Europese politici bovendien dat zij Rusland zowel retorisch als via hun beleid confronteren. 56

Zijn zwaarste beschuldiging was dat Europese autoriteiten militaire capaciteiten tegen Rusland mobiliseren en rechtstreeks aan gevechtshandelingen deelnemen. In de beschikbare berichtgeving wordt niet duidelijk gemaakt op welke specifieke Europese verklaringen Peskov zich baseerde. Deze aantijgingen moeten daarom worden gelezen als de voorstelling van zaken van het Kremlin, niet als onafhankelijk vastgestelde feiten. 5613

De conclusie van Peskov was stellig: Moskou zag op dit moment geen zichtbare basis voor een verbetering van de betrekkingen tussen Rusland en de EU. 7

Een hardere toon dan in het voorjaar

De verklaring van 29 augustus was duidelijk scherper dan de boodschappen van het Kremlin in mei. Op 8 mei zei Peskov dat Poetin bereid was met “iedereen” te onderhandelen, ook met Europese landen. Rusland zou echter niet zelf het initiatief nemen, omdat Moskou Brussel en afzonderlijke Europese hoofdsteden verantwoordelijk hield voor het terugbrengen van de relaties tot vrijwel nul. 316

Op 17 mei zei het Kremlin dat Rusland klaarstond voor onderhandelingen met EU-lidstaten om de bilaterale betrekkingen te herstellen. Moskou presenteerde een pragmatische Europese benadering daarbij als mogelijke weg terug naar dialoog. 14

Ook die opening was voorwaardelijk. In juni zei Peskov dat Rusland openstond voor gesprekken met Europese landen, maar geen druk of ultimatums zou accepteren. Volgens hem moest Europa zijn benadering van Moskou aanpassen voordat onderhandelingen vooruit konden komen. 112

De ontwikkeling was dus niet simpelweg een omslag van samenwerking naar vijandschap. Zelfs tijdens de eerdere toenadering koppelde Moskou gesprekken aan de eis dat Europa de eerste stap moest zetten en aan voorwaarden voor de manier waarop onderhandelingen zouden verlopen. In augustus verdween bovendien het vooruitzicht dat betere betrekkingen op korte termijn realistisch waren.

Waarom de diplomatieke toenadering mislukte

De kern van het conflict lag in de vraag hoe diplomatie zich moest verhouden tot de oorlog. De EU bleef de Russische invasie omschrijven als een aanvalsoorlog en herbevestigde haar steun voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne. Die steun omvatte politieke, financiële, economische, humanitaire, militaire en diplomatieke hulp, naast aanhoudende sancties en andere druk op Rusland.

Moskou verzette zich tegen onderhandelingen die het als dwingend beschouwde. Russische functionarissen zeiden daarnaast dat elk vredesvoorstel rekening moest houden met de “realiteiten op het terrein”. Daarmee plaatste Rusland de militaire situatie en zijn eigen eisen centraal in een mogelijk akkoord.

Tussen die uitgangspunten was weinig overlap. Europese regeringen onderzochten wel hoe de EU aan toekomstige diplomatie tussen Rusland en Oekraïne zou kunnen deelnemen. Tegelijkertijd vroegen EU-functionarissen zich af of Moskou werkelijk vrede nastreefde en benadrukten zij dat onderhandelingen de Russische territoriale aanspraken niet zomaar mochten legitimeren.

Vredesinspanningen raakten op de achtergrond

De diplomatieke opening werd bovendien ingehaald door de ontwikkelingen op het slagveld. Op 16 juli zei het Kremlin dat er geen direct vooruitzicht was op een hervatting van vredesgesprekken met Oekraïne, hoewel Rusland naar eigen zeggen open bleef staan voor onderhandelingen.

Eind augustus spraken Oekraïense functionarissen over de mogelijkheid van nieuwe technische gesprekken, maar zij verwachtten geen snel akkoord. 1920 Andere berichtgeving omschreef de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne als een “diepe pauze”, terwijl Russische troepen hun militaire campagne voortzetten.

Reuters meldde eind augustus bovendien dat Russische raket- en droneaanvallen in Oekraïne doorgingen. 17 Die combinatie — beperkt diplomatiek contact terwijl de militaire operaties voortduren — maakt de gesprekken uit het midden van het jaar eerder verkennend dan een echte terugkeer naar de betrekkingen van vóór de oorlog.

Wat dit betekent voor Rusland en de EU

De opmerkingen van Peskov kunnen het best worden gezien als een erkenning dat de voorzichtige toenadering is ingehaald door onverenigbare standpunten, en niet als een losstaande verandering in woordkeuze. Moskou blijft Europa neerzetten als een vijandige actor die Oekraïne steunt en druk uitoefent op Rusland. De EU beschouwt de invasie intussen als een fundamentele aantasting van de Europese veiligheid en blijft Oekraïne steunen en sancties handhaven.

Daardoor blijft er slechts een smalle en instabiele ruimte voor diplomatie. Het Kremlin kan zeggen dat het bereid is tot gesprekken, maar tegelijk ultimatums afwijzen, eisen dat Europa de eerste stap zet en vasthouden aan Russische voorwaarden voor een regeling. Europese regeringen kunnen diplomatieke kanalen verkennen, terwijl zij benadrukken dat een duurzame vrede de Oekraïense soevereiniteit moet beschermen en in overeenstemming moet zijn met het VN-Handvest en het internationaal recht. 112

De verklaring van 29 augustus kondigde dus niet het einde aan van elk mogelijk contact. Wel maakte Peskov duidelijk dat Moskou betere betrekkingen met de EU niet langer als een realistisch vooruitzicht op korte termijn presenteert. Zolang er geen overeenstemming is over de oorlog, sancties, veiligheidseisen en de voorwaarden voor vrede, blijft de diplomatieke dooi uit het midden van 2026 vastgelopen.