Hoe een instortende gletsjer de dodelijke overstromingen in Nepal en Tibet veroorzaakte

Op 26 augustus 2026 voltrok zich nabij de grens tussen Nepal en China een keten van gebeurtenissen die uitmondde in een van de zwaarste natuurrampen in de regio. Een groot deel van een gletsjer stortte samen met rotsen en modder in de Lhende Khola, een rivier die deel uitmaakt van het stroomgebied van de Trishuli. De rivier werd tijdelijk geblokkeerd, waarna water en puin zich met grote kracht stroomafwaarts verplaatsten.

Op 27 augustus meldde Reuters dat minstens 359 mensen waren omgekomen en bijna 1.000 mensen vermist waren. Andere berichtgeving sprak over ongeveer 1.500 vermisten in Nepal en Tibet. De cijfers liepen uiteen, omdat reddingswerkers nog geen contact hadden kunnen krijgen met alle geïsoleerde dorpen en omdat Nepalese en Chinese autoriteiten afzonderlijke lijsten bijhielden. 16

Wat gebeurde er in de bergen?

Hoog in de Himalaya, in de buurt van het Nepalese Langtang National Park, brak een groot deel van een gletsjer af. Volgens analyses van de Amerikaanse geologische dienst USGS en andere deskundigen veroorzaakte de instorting een enorme lawine van ijs en rotsen, die in het riviersysteem terechtkwam. 59

Het puin damde de Lhende Khola tijdelijk af en vormde bij de grens een systeem van meren achter de puinbarrière. Toen het water zich een weg door de blokkade baande, nam het modder, keien, ijs en ander materiaal mee. De plotselinge overstromingen en modderstromen vernielden huizen, wegen, bruggen en elektriciteitsinfrastructuur. 1416

Het waterpeil van de Trishuli — in delen van het getroffen gebied ook Bhotekoshi genoemd — steeg volgens deskundigen in een halfuur tijd met mogelijk negen meter. 16

Welke gebieden werden getroffen?

De zwaarste verwoestingen werden gemeld in de noordelijke grensvalleien van Nepal en langs de rivieren die naar het Trishuli-stroomgebied leiden. Het noodweer trok ook de Tibetaanse Autonome Regio van China binnen. In Gyirong County meldden Chinese staatsmedia drie doden en honderden vermisten. 48

India werd in de beschikbare berichtgeving niet genoemd als de belangrijkste directe impactzone. Indiase autoriteiten waren wel nauw betrokken bij de hulpverlening, omdat veel Indiase reizigers via Nepal naar Tibet onderweg waren. Daarnaast bestond er risico op overstromingen in stroomafwaarts gelegen gebieden van de Indiase Himalaya. 6

Hoeveel doden en vermisten zijn er?

In de eerste dagen was er nog geen definitieve balans. De aantallen verschilden per moment en per land:

• Een Reuters-update van 27 augustus sprak over minstens 359 doden en bijna 1.000 vermisten. 1
• Andere berichten kwamen voor Nepal en Tibet samen uit op ongeveer 1.500 vermisten, onder wie meer dan 700 buitenlanders. 6
• In Gyirong County meldde de Chinese staatsmedia drie doden en 558 vermisten, onder wie 260 buitenlanders. 8
• Nepalese toerismeautoriteiten meldden dat honderden buitenlandse bezoekers onbereikbaar waren, onder anderen uit India, de Verenigde Staten, Australië, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Maleisië. 78

De beschikbare bronnen geven geen betrouwbare, geconsolideerde cijfers over gewonden of definitief geredde mensen. Dat kwam doordat helikopters en reddingsteams nog onderweg waren naar gebieden die door ingestorte wegen en bruggen waren afgesneden.

Waarom waren zoveel buitenlandse reizigers en pelgrims betrokken?

De getroffen route verbindt Kathmandu met Lhasa en wordt gebruikt door trekkers, toeristen en pelgrims die naar de Kailashberg in Tibet reizen. Daardoor waren veel van de mensen die aanvankelijk als vermist werden opgegeven bezoekers en geen inwoners van de getroffen valleien. 16

Het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken meldde volgens Reuters dat minstens 288 Indiase staatsburgers in Nepal vermist waren. Ongeveer 200 anderen zaten vast in China. Een Indiase reisorganisator zei dat ongeveer drie dozijn mensen uit een groep van bijna zestig pelgrims vermist waren, onder wie de gids van de groep. 6

De aantallen buitenlandse vermisten veranderden bovendien doordat toerismebureaus, politie en regeringen verschillende contactlijsten gebruikten. De meest voorzichtige conclusie is dat in de beginfase honderden buitenlandse bezoekers niet bereikbaar waren. Dat betekent niet dat iedereen op een vroege vermistenlijst bevestigd was overleden.

Was een aardbeving de oorzaak?

Eerste meldingen suggereerden dat een aardbeving met een kracht van 4,4 de instorting van de gletsjer mogelijk had veroorzaakt. Latere analyses wezen er echter op dat het geregistreerde seismische signaal waarschijnlijk door de enorme instorting van ijs en rots zelf was opgewekt. Er was daarmee geen bevestiging dat een tektonische aardbeving de ramp in gang had gezet. 5913

Vervolgonderzoek beschreef de instorting als een gebeurtenis die een seismisch signaal van grotere kracht kon veroorzaken. Het cruciale onderscheid bleef: volgens de beschikbare beoordeling was de gletsjer- en rotsinstorting de bron van de trilling, niet een aardbeving die de instorting veroorzaakte. 9

Welke rol speelde klimaatverandering?

De beschikbare berichtgeving bewijst niet dat klimaatverandering deze specifieke instorting heeft veroorzaakt. Wetenschappers wijzen er wel op dat een warmer klimaat gletsjers instabieler kan maken en permafrost — permanent bevroren bodem — kan laten ontdooien. Daardoor kunnen in berggebieden de risico’s op gletsjer- en aardverschuivingen toenemen.

Dat is een bredere risicofactor, geen bewijs voor een directe oorzaak van deze ramp. 4

Hoe verliepen de reddings- en hulpacties?

Nepalese en Chinese hulpdiensten zochten in steile valleien naar overlevenden, brachten inwoners uit bedreigde gebieden in veiligheid en zetten helikopters in om geïsoleerde gemeenschappen te bereiken. India richtte zich op het opsporen van zijn staatsburgers, het helpen van mensen die in China waren gestrand en het informeren van hun families. 126

De reddingsoperatie werd bemoeilijkt door instabiele hellingen, nieuwe modderstromen, geblokkeerde wegen en beschadigde infrastructuur. Internationale hulporganisaties probeerden eveneens hulp naar het rampgebied te krijgen. Volgens een bericht zou de Verenigde Naties 2 miljoen dollar uit het Central Emergency Response Fund vrijmaken voor Nepal.

Zolang gebieden moeilijk bereikbaar bleven, betekende het ontbreken van contact niet automatisch dat iemand als slachtoffer moest worden beschouwd. Reddingsdiensten controleerden hun lijsten aan de hand van evacuaties, opvanglocaties en grensregistraties.

Waarom dreigde er nog een nieuwe overstroming?

De eerste vloedgolf maakte geen einde aan het gevaar. Nepal en China waarschuwden dat zich achter het puin nog steeds water verzamelde in twee meren of door puin gevormde waterbekkens. Als een van die blokkades plotseling zou bezwijken, kon opnieuw een vloedgolf stroomafwaarts trekken. 1

Hulpverleners moesten daarom twee urgente taken combineren: zoeken naar overlevenden en mensen evacueren uit gebieden die door een tweede doorbraak konden worden getroffen. Beschadigde bruggen, onstabiele berghellingen en aanhoudende modderstromen maakten zowel reddingswerk als terugkeer naar getroffen dorpen gevaarlijk.

De eerste berichtgeving wijst op een kettingreactie: een instorting van gletsjerijs en rotsen blokkeerde een rivier, de geblokkeerde waterloop veranderde in een stortvloed vol puin en de overstroming verspreidde zich door een grensgebied waar zowel lokale gemeenschappen als internationale reizigers komen. De menselijke tol bleef voorlopig, terwijl reddingsteams verder zochten.