Gletsjerstorting veroorzaakt verwoestende overstromingen aan grens van Nepal en Tibet

De ramp voltrok zich in de ochtend van 26 augustus 2026. Veel berichten die een dag later verschenen, beschreven vooral de gevolgen. Hoog in de Himalaya brak een deel van een gletsjer af. Het vallende ijs en gesteente veroorzaakten een aardverschuiving die in een rivier terechtkwam. Daardoor ontstond een razendsnelle stroom van water, ijs, modder en rotsblokken, die dorpen en infrastructuur aan beide kanten van de grens tussen Nepal en Tibet meesleurde. 410

In de eerste dagen liepen de cijfers sterk uiteen. Nepal en China rapporteerden afzonderlijk en werkten hun lijsten op verschillende momenten bij. Vroege meldingen spraken over honderden doden en tussen de 1.300 en 1.500 vermisten in Nepal en Tibet. 111316 Een latere update meldde 547 doden in Nepal en vijf in de Chinese Tibetaanse regio, terwijl nog altijd meer dan 1.500 mensen vermist waren.

Hoe de gletsjerstorting de vloedgolf veroorzaakte

Dit was geen klassieke overstroming die uitsluitend door langdurige regenval ontstond. De vermoedelijke keten van gebeurtenissen zag er als volgt uit:

1. Een lager deel van een gletsjer brak hoog in de Himalaya af.
2. Het vallende ijs en gesteente stortte op de bodem van het dal en veroorzaakte een enorme aardverschuiving.
3. De massa kwam in een bergrivier terecht en bracht een snel bewegende combinatie van water, ijs, modder en rotsen op gang.
4. De vloedgolf raasde stroomafwaarts door valleien, dorpen en infrastructuur in Nepal en Tibet. 410

Volgens berichtgeving van The Guardian koppelde de Amerikaanse geologische dienst USGS een geregistreerde beving aan het instorten van ijs en gesteente. 10 Wetenschappers waarschuwden daarnaast dat warmere omstandigheden ijs en gesteente op grote hoogte instabieler kunnen maken. Welke rol klimaatverandering precies speelde bij deze specifieke ramp, werd nog onderzocht.

Van Gyirong tot Rasuwa en Nuwakot

De vloedgolf trof een corridor tussen Kathmandu en Lhasa die wordt gebruikt door inwoners, werknemers, trekkers en pelgrims. In Nepal waren de districten Rasuwa en Nuwakot het zwaarst getroffen. Dorpen, wegen, bruggen, gebouwen en elektriciteitsinfrastructuur werden weggespoeld of bedolven onder de modder. Satelliet- en luchtbeelden toonden grote verwoestingen rond Trishuli in Nuwakot. 4

Aan de Tibetaanse kant werd het grenscomplex bij Gyirong getroffen. Toen een Chinees reddingsteam de locatie later bereikte, zou het daar “niets dan ruïnes” hebben aangetroffen. 17

Vernielde wegen en bruggen sneden hele gemeenschappen af van de buitenwereld. Sommige valleien waren alleen nog per helikopter of via uiterst moeilijke grondoperaties bereikbaar. Puin en onstabiele rivieromstandigheden bleven bovendien een gevaar vormen voor reddingswerkers. 612

Reddingswerk in moeilijk bereikbaar terrein

Het Nepalese leger leidde de hulpverlening en zette helikopters, militairen en medische noodteams in. In totaal werden twaalf helikopters gemobiliseerd. Ook werd een tijdelijk veldhospitaal ingericht, werden minstens 114 mensen door de lucht geëvacueerd en minstens 25 zwaargewonden naar Kathmandu gebracht. 19

Reddingsploegen voerden verkenningen uit vanuit de lucht en werkten in steile valleien waar transportverbindingen waren verdwenen. In berichtgeving werd ook gesproken over drones, vlotten en technische reddingen met touwen. Voor elk van die methoden waren echter niet steeds betrouwbare, afzonderlijke aantallen beschikbaar. Het best gedocumenteerde aantal blijft een evacuatie van minstens 114 mensen per helikopter. 619

Ook waterkrachtcentrales en andere infrastructuur werden belangrijke plekken bij evacuaties. Zo moesten reddingswerkers mensen bereiken in moeilijk toegankelijke voorzieningen en tunnels, terwijl het water en nieuwe aardverschuivingen de routes door de valleien voortdurend veranderden. 619

Een nieuw bergmeer zorgde voor extra gevaar

Door de aardverschuiving werd het water stroomopwaarts geblokkeerd, waardoor een zogenoemd barrièrem eer ontstond: een meer dat door puin en gesteente wordt tegengehouden. Nepal en China waarschuwden dat het water kon overlopen of de blokkade kon doorbreken en zo opnieuw een verwoestende vloedgolf kon veroorzaken. 1

Vroege berichten spraken over twee meren. Reuters corrigeerde dat later: de belangrijkste dreiging kwam van één meer dat zich over de grens uitstrekte. De autoriteiten moesten het waterpeil voortdurend controleren en mensen uit mogelijk kwetsbare gebieden evacueren. Sommige reddingsoperaties werden tijdelijk aangepast of stilgelegd. Toen het risico beheersbaar werd geacht, konden de werkzaamheden worden hervat. 17

Buitenlandse bezoekers en Kailash-pelgrims vermist

Omdat de route populair is bij toeristen en pelgrims, waren veel buitenlandse bezoekers onder de vermisten. In Nepal ging het in een vroege telling om ongeveer 500 buitenlandse bezoekers. In het Tibetaanse district Gyirong waren 260 van de 558 vermisten buitenlanders. 6

Amerikaanse functionarissen zeiden dat ongeveer 90 Amerikanen door de ramp konden zijn getroffen. Op dat moment waren drie Amerikanen gered. 10 Ook Indiase staatsburgers vormden een grote groep onder de vermisten. Een Indiase reisorganisatie verloor het contact met ongeveer drie dozijn mensen uit een pelgrimsgroep van bijna zestig personen die onderweg was naar de berg Kailash. Onder de vermisten was ook de zoon van de eigenaar, die als gids meereisde. 5

Voor families in het buitenland was het lange tijd moeilijk om betrouwbare informatie te krijgen. Communicatieverbindingen waren uitgevallen, wegen waren onbegaanbaar en de autoriteiten hadden nog geen volledige lijsten met doden en vermisten gepubliceerd. 69

Nepal wees buitenlandse reddingsteams af

Verschillende landen boden hulp aan bij het opsporen van hun staatsburgers. Zuid-Korea bereidde onder meer ondersteuning door een snelle interventieteam voor. Toch verklaarde het Nepalese ministerie van Buitenlandse Zaken later dat buitenlandse zoek- en reddingsteams niet nodig waren en wees het die aanbiedingen af. 1116

Berichten dat Nepal buitenlandse reddingsteams in brede zin zou hebben toegelaten, moeten daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd. De internationale inzet bestond volgens de beschikbare berichtgeving vooral uit diplomatieke coördinatie, het lokaliseren van vermiste staatsburgers, noodhulp en mogelijke technische ondersteuning — niet uit een grote buitenlandse zoek- en reddingsoperatie. 1116

Waarom de slachtoffercijfers zo sterk verschilden

De aantallen veranderden snel. Nepal en China rapporteerden afzonderlijk, vermistenlijsten gingen verschillend om met inwoners en bezoekers en de zoekacties gingen door over een lang, zwaar beschadigd riviertraject. Daardoor noemden berichten die binnen 24 uur van elkaar verschenen soms sterk afwijkende aantallen doden en vermisten. 12411

De belangrijkste conclusie is daarom niet één definitief gecombineerd cijfer, maar de omvang van de ramp: honderden mensen waren bevestigd overleden, in latere updates werden meer dan 1.500 mensen als vermist opgegeven, de grensovergang bij Gyirong en delen van de Nepalese grensdistricten werden verwoest en reddingswerkers moesten blijven opereren onder dreiging van een tweede overstroming. 1718