Waarom stablecoins volgens de BIS niet geschikt zijn voor alledaagse betalingen op grote schaal

De boodschap van Pablo Hernández de Cos tijdens zijn toespraak in Jackson Hole was niet dat stablecoins nutteloos zijn. Wel stelde de topman van de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) dat hun huidige ontwerp een zwakke basis vormt voor een universeel dagelijks betalingssysteem. Volgens hem bieden tokenized bank deposits — digitale, programmeerbare versies van bankdeposito’s die uiteindelijk in centralebankgeld worden afgewikkeld — een geloofwaardiger route om betalingen te moderniseren zonder het vertrouwen in geld aan te tasten. 2

De twee belangrijkste eigenschappen van digitaal geld

De Cos bouwde zijn betoog op rond twee eigenschappen: een gemeenschappelijke rekeneenheid en de eenheid van geld. Met dat laatste bedoelt de BIS dat verschillende geldvormen in dezelfde valuta onderling tegen nominale waarde uitwisselbaar moeten zijn, met een definitieve afwikkeling in centralebankgeld. Een ontvanger zou dus niet eerst hoeven uitzoeken welke bank of instelling het betaalmiddel heeft uitgegeven voordat hij het accepteert. 2 9

In het huidige banksysteem lijkt dat vanzelfsprekend. Bankdeposito’s kunnen overal in de economie worden gebruikt omdat de infrastructuur voor afwikkeling bij centrale banken ervoor zorgt dat ze tegen de officiële rekeneenheid kunnen worden ingewisseld. Tokenized deposits moeten die structuur behouden, maar tegelijk programmeerbare en mogelijk snellere digitale overboekingen mogelijk maken. 10 12

Waarom stablecoins moeilijk op te schalen zijn

Verschillende tokens kunnen de eenheid van geld ondermijnen

Stablecoins zijn private vorderingen die door verschillende ondernemingen worden uitgegeven. Als een betaler een bepaalde token bezit en de ontvanger alleen een andere accepteert, kan er een transactie op de secundaire markt nodig zijn voordat de betaling kan plaatsvinden. Dat brengt risico’s met zich mee: de koers kan afwijken, inwisselen kan omslachtig zijn en het is niet vanzelfsprekend dat één digitale dollar of euro precies hetzelfde wordt behandeld als een andere. 2 10

De zorg van de BIS gaat daarmee verder dan tijdelijke koersschommelingen. Het gaat erom of private tokens de aanname kunnen behouden dat geld overal tegen nominale waarde wordt geaccepteerd. De BIS waarschuwde eerder dat stablecoins onder normale omstandigheden al licht van hun koppeling kunnen afwijken en tijdens financiële stress veel sterker kunnen bewegen. 5

Losse blockchains beperken de interoperabiliteit

Stablecoins draaien bovendien op netwerken die niet automatisch dezelfde liquiditeit, afwikkeling of technische standaarden delen. Een token op de ene blockchain is daardoor niet zonder meer bruikbaar op een andere. Bruggen tussen blockchains kunnen die netwerken verbinden, maar voegen ook technische afhankelijkheden en nieuwe risico’s toe. Naadloze interoperabiliteit ontstaat dus niet vanzelf. 5 11

Voor een betalingssysteem voor het grote publiek moeten gebruikers erop kunnen vertrouwen dat geld eenvoudig tussen platforms kan worden verstuurd en ontvangen, met zekerheid over het moment waarop een betaling definitief is. Door de versnippering kan het gebruik van stablecoins meer gaan lijken op het uitwisselen van activa tussen verschillende netwerken dan op het gebruik van één uniform geldsysteem. 9

Regels tegen witwassen zijn niet overal even sterk

De Cos wees ook op risico’s voor de financiële integriteit bij openbare, permissionless blockchains. Pseudonieme transacties, zelf beheerde wallets en rechtstreekse wallet-tot-walletbetalingen maken het moeilijker om regels tegen witwassen en terrorismefinanciering overal op dezelfde manier toe te passen als in een toezichtgestuurd systeem met bankrekeningen. 2 7

Dat betekent niet dat iedere transactie met een stablecoin illegaal is of niet kan worden gecontroleerd. Het punt van de BIS is dat een betaalmiddel dat mogelijk systeemrelevant wordt, vanaf het ontwerp robuuste nalevings- en weerbaarheidsmechanismen nodig heeft. Het kan niet uitsluitend vertrouwen op controles die aan de randen van het netwerk verschillen in kwaliteit.

Het risico voor monetaire soevereiniteit

Stablecoins die aan een buitenlandse valuta zijn gekoppeld, kunnen populair worden in landen waar de eigen munt minder aantrekkelijk of minder stabiel is. De Cos waarschuwde dat dit het gebruik van de binnenlandse rekeneenheid kan verdringen en de monetaire soevereiniteit kan verzwakken. 2

Dat risico speelt vooral bij aan de dollar gekoppelde tokens. Die kunnen weliswaar toegang tot dollargetalingen vergroten, maar tegelijk binnenlandse monetaire systemen afhankelijker maken van een buitenlandse valuta en van de reserves en inwisselvoorwaarden van private uitgevers.

Daarmee wijkt de BIS-visie af van het optimistischere Amerikaanse beleidsverhaal. Minister van Financiën Scott Bessent stelt dat dollar-stablecoins de internationale rol van de dollar kunnen versterken en de vraag naar Amerikaanse staatsobligaties kunnen vergroten, omdat die obligaties de tokens ondersteunen. De Cos erkende dat stablecoins met reserves inderdaad de vraag naar overheidspapier kunnen stimuleren en mogelijk de financieringskosten van overheden kunnen verlagen. Hij plaatste dat voordeel echter naast risico’s voor monetaire soevereiniteit en financiële stabiliteit. 2

De gevolgen voor banken en krediet

Een grootschalige verschuiving van gewone bankdeposito’s naar stablecoins kan de manier veranderen waarop banken zichzelf financieren. Deposito’s zijn voor banken een relatief stabiele en goedkope financieringsbron. Als klanten grote bedragen naar stablecoins verplaatsen, kunnen banken met hogere financieringskosten te maken krijgen. Die kosten kunnen vervolgens worden doorberekend in duurdere of meer cyclische kredietverlening aan huishoudens en bedrijven. 2

Dat spanningsveld staat centraal in het beleidsdebat. Stablecoins kunnen de vraag naar veilige staatsactiva vergroten, maar brede adoptie kan ook de rol van banken als kredietbemiddelaar veranderen. Daarom ziet de BIS de gevolgen niet als een eenvoudige efficiëntiewinst, maar als ontwikkelingen die vooral tijdens periodes van stress nauwlettend moeten worden gevolgd. 2

Geen verbod, maar een systeem met twee lagen

De Cos pleitte niet noodzakelijk voor het verdwijnen van stablecoins. Zijn voorstel draait eerder om een verdeling van rollen. Tokenized deposits zouden de meeste algemene, dagelijkse betalingen moeten afhandelen binnen de bestaande tweelaagse monetaire structuur: commerciële banken bieden geld aan het publiek, terwijl centrale banken de afwikkelingsactiva en het uiteindelijke monetaire anker leveren. 2 6

Stablecoins kunnen volgens die visie blijven bestaan voor beperktere of gespecialiseerde toepassingen, op voorwaarde dat het toezicht en het ontwerp passend zijn. Voor het kernsysteem van betalingen zouden echter instrumenten nodig zijn die gelijkwaardigheid, definitieve afwikkeling en brede interoperabiliteit beter waarborgen.

Ook tokenized deposits hebben nog onopgeloste problemen

Het alternatief van de BIS is geen kant-en-klare infrastructuur. Ook tokenized deposits moeten nog afrekenen met versnipperde platforms, uiteenlopende standaarden en onduidelijke governance. Daarnaast zijn heldere juridische regels nodig over de finaliteit van betalingen, compatibele afspraken over gegevensuitwisseling en betrouwbare toegang tot centralebankgeld via programmeerbare systemen. 2 7

Dat voorbehoud is belangrijk. De keuze is niet simpelweg die tussen stablecoins en een volledig afgewerkt alternatief. Het gaat om verschillende monetaire architecturen die allemaal nog technisch, juridisch en regulatoir werk vereisen voordat ze betalingen op grote schaal kunnen dragen.

De praktische conclusie

Het betoog van De Cos komt neer op één principe: innovatie in het betalingsverkeer moet snelheid en programmeerbaarheid verbeteren zonder de eigenschappen te verzwakken die geld betrouwbaar maken. Stablecoins laten zien dat digitale activa nieuwe betaalfuncties mogelijk maken, maar volgens de BIS bieden hun huidige ontwerpen op grote schaal niet betrouwbaar genoeg de eenheid van geld, interoperabiliteit en consistente waarborgen tegen financiële criminaliteit. 2 7

Tokenized deposits gelden daarom als een sterker fundament: ze kunnen programmeerbare betalingstechnologie combineren met commercieel bankgeld en afwikkeling in centralebankgeld. Stablecoins kunnen naast dat systeem blijven bestaan, maar waarschijnlijk in een beperktere rol. Of tokenized deposits hun belofte waarmaken, hangt af van de vraag of hun eigen problemen rond interoperabiliteit, governance en juridische afwikkeling worden opgelost.